Thị trường smartphone toàn cầu tiếp tục chịu áp lực trong quý II.2026 khi cuộc khủng hoảng nguồn cung bộ nhớ đẩy chi phí linh kiện tăng cao, khiến nhu cầu suy yếu và lượng máy xuất xưởng giảm mạnh. Dù các hãng lớn có những chiến lược ứng phó khác nhau, Samsung và Apple vẫn là hai doanh nghiệp hiếm hoi mở rộng được thị phần trong bối cảnh toàn ngành đi xuống.

Khủng hoảng bộ nhớ kéo thị trường xuống đáy 13 năm

Theo Counterpoint Research, lượng smartphone xuất xưởng toàn cầu trong quý II.2026 giảm 11% so với cùng kỳ năm trước, xuống mức thấp nhất của một quý II kể từ năm 2013. Hãng nghiên cứu cho rằng tình trạng thiếu hụt chip nhớ ngày càng nghiêm trọng khi các nhà cung cấp ưu tiên phục vụ nhu cầu trung tâm dữ liệu AI thay vì thiết bị điện tử tiêu dùng. Điều này khiến giá linh kiện tăng mạnh và buộc các nhà sản xuất chuyển phần lớn chi phí sang người tiêu dùng, đặc biệt ở phân khúc phổ thông và tầm trung.

Shilpi Jain, chuyên gia phân tích cấp cao của Counterpoint Research, nhận định: "Cuộc khủng hoảng bộ nhớ toàn cầu hiện đã vượt qua mọi yếu tố khác để trở thành lực cản lớn nhất đối với ngành smartphone. Điều khởi đầu như một vấn đề về linh kiện năm ngoái nay đã trở thành vấn đề về nhu cầu."

Theo bà, các mẫu máy phổ thông và tầm trung, vốn chiếm phần lớn doanh số toàn cầu, đang mất dần khả năng duy trì mức giá trước đây do chi phí vật liệu tăng cao. Các hãng buộc phải lựa chọn giữa tăng giá, chấp nhận biên lợi nhuận thấp hơn, kéo dài vòng đời sản phẩm cũ hoặc cắt giảm kế hoạch ra mắt và sản xuất. Bên cạnh đó, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông còn làm chi phí dầu và vận tải tăng, khiến giá smartphone tiếp tục leo thang trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế chậm lại, lạm phát cao và niềm tin tiêu dùng ở mức thấp kỷ lục.

Samsung và Apple mở rộng thị phần

Bất chấp bối cảnh khó khăn, Samsung là hãng hưởng lợi lớn nhất. Counterpoint cho biết Samsung giành lại vị trí số một thế giới với 24% thị phần và ghi nhận mức tăng trưởng mạnh nhất trong nhóm năm hãng dẫn đầu. Động lực đến từ dòng Galaxy S26, đặc biệt là phiên bản Ultra, cùng danh mục AI mở rộng, khả năng tự chủ chuỗi cung ứng và các chương trình khuyến mại mùa hè. Hãng nghiên cứu Omdia cũng ghi nhận Samsung đứng đầu thị trường với 22% thị phần, nhờ nguồn cung ổn định và nhu cầu bền vững, đồng thời tận dụng khoảng trống khi nhiều đối thủ Trung Quốc thu hẹp danh mục sản phẩm và tăng giá bán.

Apple cũng tiếp tục đi ngược xu hướng của thị trường. Counterpoint cho biết lượng máy xuất xưởng của hãng tăng 3% so với cùng kỳ, đưa thị phần lên mức kỷ lục 20%. Đây cũng là hãng sản xuất lớn duy nhất không tăng giá smartphone trong quý, nhờ sức hút của dòng iPhone 17. Tuy nhiên, Counterpoint lưu ý doanh số của Apple tại Trung Quốc vẫn giảm do các chương trình khuyến mại trước lễ hội mua sắm 618 kém hấp dẫn hơn năm trước, trong khi các mẫu iPhone đời cũ chịu áp lực nguồn cung linh kiện.

Omdia đánh giá Apple có quý II thành công nhất từ trước đến nay với 20% thị phần, nhờ chu kỳ nâng cấp iPhone 17 thuộc nhóm mạnh nhất trong lịch sử hãng. Tuy nhiên, đơn vị này cũng đặt câu hỏi liệu iPhone có tiếp tục tránh được các đợt tăng giá khi Apple đã điều chỉnh giá nhiều sản phẩm khác vào cuối quý II.2026.

Các hãng Trung Quốc chịu áp lực lớn nhất

Ở chiều ngược lại, Xiaomi, OPPO và vivo đều ghi nhận mức giảm xuất xưởng hai chữ số theo Counterpoint do phụ thuộc nhiều vào phân khúc phổ thông và tầm trung, nơi người tiêu dùng nhạy cảm nhất với giá.

Xiaomi vẫn giữ 12% thị phần nhờ tinh gọn danh mục sản phẩm và nới điều kiện tài chính cho các nhà bán lẻ, đồng thời ghi nhận tín hiệu tích cực ở phân khúc cao cấp với Redmi Note 15, Redmi K90 và Xiaomi 17. OPPO và vivo lần lượt chiếm 11% và 8% thị phần theo Counterpoint. Trong khi đó, Omdia ghi nhận Xiaomi nắm 11% thị phần, OPPO 10% và vivo 8%, đồng thời cho biết OPPO đang tái cơ cấu danh mục thương hiệu nhằm tối ưu hoạt động.

Chu kỳ suy giảm chưa có dấu hiệu kết thúc

Triển vọng của ngành trong phần còn lại của năm vẫn được đánh giá kém tích cực. Counterpoint dự báo lượng smartphone xuất xưởng toàn cầu cả năm 2026 sẽ giảm khoảng 14%, đồng thời cho rằng tình trạng thiếu hụt bộ nhớ có thể kéo dài sang năm 2027. Các hãng được dự báo sẽ tiếp tục ưu tiên giá trị thay vì sản lượng, cắt giảm các mẫu có biên lợi nhuận thấp, điều chỉnh cấu hình, mở rộng kinh doanh máy tân trang và kéo dài vòng đời các dòng máy cũ để giữ chân khách hàng.

Le Xuan Chiew, quản lý nghiên cứu của Omdia, cho rằng giá bộ nhớ khó có thể bắt đầu giảm trước nửa cuối năm 2027 và nhiều khả năng sẽ không quay lại mặt bằng trước năm 2025. Ông nhận định những điều chỉnh chiến lược của các hãng smartphone không còn là giải pháp ngắn hạn mà sẽ trở thành thay đổi mang tính dài hạn nhằm duy trì khả năng cạnh tranh và tính bền vững.

Đồng thời, Omdia dự báo mức sụt giảm sản lượng sẽ còn rõ nét hơn trong hai quý tới, khi mùa cao điểm ra mắt sản phẩm và các lễ hội mua sắm trùng với tình trạng thiếu hụt chip nhớ. Các hãng nhiều khả năng sẽ tiếp tục tập trung vào phân khúc cao cấp để bảo vệ doanh thu và biên lợi nhuận, trong khi người tiêu dùng phổ thông sẽ phải trì hoãn việc nâng cấp thiết bị, lựa chọn các gói tài chính hoặc chuyển sang máy tân trang.