Bởi vậy, khi chính quyền Donald Trump cân nhắc cấm các mô hình AI trọng số mở của Trung Quốc, nhiều người mặc nhiên cho rằng Thung lũng Silicon sẽ ủng hộ. Thực tế lại diễn ra theo hướng ngược lại.

Chỉ trong vòng một tuần, hơn 100 doanh nghiệp công nghệ, gồm Nvidia, Google, Microsoft, OpenAI và Meta, cùng ký tên vào một thư ngỏ kêu gọi Nhà Trắng không áp dụng lệnh cấm. Một liên minh khác, đại diện gần 200 công ty khởi nghiệp và nhà đầu tư, cũng cảnh báo biện pháp này có thể làm giảm cạnh tranh, đẩy chi phí tăng cao và khiến doanh nghiệp Mỹ mất đi nhiều lựa chọn.

Sự đồng thuận hiếm thấy này phản ánh cách các công ty công nghệ nhìn nhận cuộc đua AI rất khác với giới hoạch định chính sách.

Đối với Washington, vấn đề nằm ở an ninh quốc gia. Các mô hình trọng số mở cho phép bất kỳ ai tải về, tinh chỉnh và phát triển ứng dụng mới, trong khi dữ liệu huấn luyện vẫn được giữ kín. Điều đó làm dấy lên lo ngại về nguy cơ cài cắm thiên lệch hoặc những chức năng ẩn mà cơ quan quản lý khó kiểm chứng.

Trong khi đó, các doanh nghiệp công nghệ lại nhìn AI như một hệ sinh thái. Mỗi mô hình mới xuất hiện đều kéo theo nhu cầu về chip, trung tâm dữ liệu, dịch vụ đám mây và các ứng dụng AI. Càng nhiều mô hình được phát triển, quy mô thị trường càng mở rộng.

Đó là lý do Jensen Huang nhiều lần công khai ủng hộ các mô hình AI trọng số mở. Với Nvidia, giá trị lớn nhất không nằm ở việc mô hình nào dẫn đầu, mà ở việc ngày càng có nhiều doanh nghiệp sử dụng AI. Khi chi phí huấn luyện và suy luận giảm, nhiều công ty khởi nghiệp sẽ đủ khả năng phát triển sản phẩm, đồng nghĩa nhu cầu đối với GPU và hạ tầng tính toán tiếp tục tăng. Nói cách khác, AI càng phổ biến thì thị trường của Nvidia càng lớn.

Logic tương tự cũng xuất hiện ở các nhà cung cấp dịch vụ đám mây như Google, Microsoft hay Amazon. Họ cạnh tranh với các mô hình AI Trung Quốc ở một khía cạnh, nhưng lại thu phí khi khách hàng triển khai những mô hình đó trên hạ tầng của mình. Dù doanh nghiệp chọn GPT, Claude, Kimi hay DeepSeek, phần doanh thu từ điện toán đám mây vẫn thuộc về các nhà cung cấp nền tảng.

Chính vì vậy, sự xuất hiện của DeepSeek rồi Kimi K3 không chỉ tạo áp lực cạnh tranh đối với các mô hình Mỹ, mà còn mở rộng quy mô thị trường AI. Nếu một mô hình có chất lượng tốt hơn với chi phí thấp hơn, số lượng doanh nghiệp có thể ứng dụng AI sẽ tăng lên. Điều đó đồng nghĩa tổng nhu cầu về hạ tầng cũng tăng theo.

Đây là điểm khác biệt căn bản giữa góc nhìn của chính phủ và doanh nghiệp. Washington quan tâm đến việc duy trì lợi thế công nghệ trước Trung Quốc. Các tập đoàn công nghệ lại chú ý nhiều hơn đến tốc độ mở rộng của thị trường. Trong bối cảnh AI vẫn đang ở giai đoạn đầu, một thị trường lớn hơn thường mang lại nhiều cơ hội hơn là một thị trường được bảo vệ khỏi cạnh tranh.

Một yếu tố khác khiến Thung lũng Silicon phản ứng mạnh là nỗi lo về tiền lệ quản lý. Nếu Washington cấm các mô hình trọng số mở của Trung Quốc, giới công nghệ cho rằng phạm vi can thiệp của chính phủ vào AI có thể tiếp tục mở rộng. Điều đó không chỉ tác động đến doanh nghiệp Trung Quốc mà còn ảnh hưởng đến chính các công ty Mỹ đang phát triển hoặc phát hành mô hình trọng số mở.

Quan điểm này cũng được CEO Meta Mark Zuckerberg đề cập khi cho rằng Mỹ sẽ duy trì vị thế dẫn đầu bằng cách tháo gỡ các rào cản trong nước, thay vì chỉ tập trung hạn chế đối thủ. Với nhiều doanh nghiệp, năng lực cạnh tranh dài hạn phụ thuộc vào tốc độ đổi mới nhiều hơn là các biện pháp hành chính.

Sự nổi lên của các mô hình AI Trung Quốc cũng đang buộc ngành công nghệ Mỹ xem xét lại cách phân bổ vốn. Trong vài năm qua, giả định phổ biến là muốn tạo ra mô hình mạnh hơn phải đầu tư ngày càng nhiều tiền cho chip và hạ tầng. DeepSeek rồi Kimi K3 cho thấy vẫn có những hướng tiếp cận giúp giảm đáng kể chi phí mà chất lượng không suy giảm tương ứng. Điều đó khiến thị trường bắt đầu đặt câu hỏi liệu cuộc đua AI có thực sự phải tiêu tốn lượng vốn khổng lồ như hiện nay.

Cuộc tranh luận quanh lệnh cấm vì thế không còn đơn thuần xoay quanh Trung Quốc. Nó phản ánh hai cách tiếp cận khác nhau đối với AI. Một bên ưu tiên sử dụng chính sách để duy trì khoảng cách công nghệ. Bên còn lại tin rằng cạnh tranh, kể cả với những đối thủ mạnh, sẽ thúc đẩy đổi mới nhanh hơn và mở rộng quy mô của cả ngành. Chính sự khác biệt đó đã khiến lần đầu tiên trong nhiều năm, Thung lũng Silicon và Washington đứng ở hai phía của cùng một cuộc tranh luận về AI.