Iran đang xem xét khả năng cho phép tàu thuyền đi lại an toàn qua phần lãnh hải của Oman tại eo biển Hormuz, theo một nguồn tin thân cận với Tehran. Động thái này được đưa ra như một phần trong các đề xuất gửi tới Mỹ, với điều kiện hai bên đạt được thỏa thuận nhằm ngăn chặn nguy cơ xung đột tái diễn.

Nguồn tin cho biết Tehran có thể chấp nhận để các tàu quốc tế sử dụng hành lang phía bên kia của eo biển mà không gặp cản trở. Đây được xem là tín hiệu giảm leo thang đầu tiên sau nhiều tuần căng thẳng, trong đó Iran từng cân nhắc các biện pháp cứng rắn hơn liên quan đến kiểm soát tuyến vận tải chiến lược này.

Chi tiết kỹ thuật của đề xuất vẫn chưa được làm rõ. Nguồn tin không xác nhận liệu Iran có tiến hành rà phá thủy lôi trong khu vực hay không, cũng như phạm vi áp dụng đối với các tàu có liên hệ với Israel. Tính khả thi của sáng kiến này phụ thuộc đáng kể vào phản ứng từ Washington, yếu tố được đánh giá mang tính quyết định đối với bất kỳ bước tiến ngoại giao nào.

Nhà Trắng chưa đưa ra bình luận chính thức. Tuy nhiên, các tín hiệu gần đây cho thấy hai bên đang tìm kiếm kênh đối thoại nhằm hạ nhiệt căng thẳng tại một trong những điểm nghẽn năng lượng quan trọng nhất thế giới.

Đề xuất mới của Iran đánh dấu sự thay đổi so với các phương án mang tính đối đầu từng được thảo luận trước đó, bao gồm việc áp phí quá cảnh hoặc khẳng định quyền kiểm soát rộng hơn đối với eo biển. Những ý tưởng này đã vấp phải phản ứng mạnh từ ngành vận tải biển quốc tế, vốn coi đây là các hành động đơn phương đi ngược lại luật pháp quốc tế.

Eo biển Hormuz giữ vai trò huyết mạch trong hệ thống năng lượng toàn cầu, nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng. Xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đã gây gián đoạn nghiêm trọng dòng chảy hàng hóa qua khu vực này, khiến hàng trăm tàu cùng khoảng 20.000 thuyền viên mắc kẹt trong vùng Vịnh kể từ cuối tháng 2.

Một lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần có hiệu lực từ ngày 8.4, tạo dư địa cho các nỗ lực ngoại giao. Tổng thống Mỹ Donald Trump trong tuần này cho biết xung đột “gần như đã kết thúc”, dù các hoạt động quân sự và biện pháp kiểm soát vẫn chưa được dỡ bỏ hoàn toàn.

Nếu được triển khai, đề xuất của Iran có thể mở đường cho việc khôi phục cơ chế phân luồng giao thông hàng hải tồn tại từ năm 1968, trong đó các tuyến di chuyển được chia giữa vùng biển Iran và Oman. Việc tái lập trật tự này được kỳ vọng giúp giảm áp lực đối với chuỗi cung ứng năng lượng và thương mại toàn cầu.

Dù vậy, hoạt động vận tải biển trong khu vực vẫn bị hạn chế đáng kể. Quyết định gần đây của Mỹ về việc phong tỏa các tàu chở dầu rời cảng Iran tiếp tục làm gia tăng mức độ bất định, khiến nhiều hãng vận tải và nhà giao dịch duy trì trạng thái thận trọng.

Washington cũng phát đi tín hiệu cứng rắn về an ninh hàng hải. Tổng thống Trump cảnh báo lực lượng hải quân Mỹ sẽ đáp trả mạnh bất kỳ hành động tấn công nào, đồng thời theo dõi chặt các tàu có dấu hiệu liên quan đến việc thanh toán phí quá cảnh cho Iran.

Diễn biến tại Hormuz tiếp tục là tâm điểm của thị trường năng lượng, khi bất kỳ thay đổi nào về khả năng lưu thông đều có thể tác động trực tiếp đến giá dầu và chuỗi cung ứng toàn cầu.