Hơn 40 đồng minh của Mỹ đã họp vào thứ Năm để thảo luận kế hoạch mở lại eo biển Hormuz, qua đó gửi tín hiệu tới Tổng thống Donald Trump về mức độ lo ngại sâu sắc của cộng đồng quốc tế trước cuộc khủng hoảng tại tuyến hàng hải này, bắt nguồn từ cuộc chiến giữa Mỹ và Iran.

Anh đã triệu tập các quốc gia từ châu Âu, Trung Đông và châu Á, cùng Úc và Canada, nhằm cân nhắc các kênh ngoại giao với Tehran và khả năng áp đặt trừng phạt nếu Iran không đồng ý chấm dứt việc phong tỏa tuyến vận tải năng lượng sống còn này.

Cuộc họp trực tuyến dường như nhằm thể hiện lập trường chung của hàng chục đồng minh Mỹ rằng Washington không nên rút khỏi xung đột khi chưa tìm ra giải pháp cho eo biển. Tổng thống Trump trước đó từng nhiều lần đe dọa sẽ làm như vậy. Các bên tham dự lo ngại ông có thể kết thúc chiến dịch tại Iran mà không có kế hoạch mở lại tuyến hàng hải, buộc các đồng minh phải tự mình xử lý hậu quả.

Theo những người am hiểu, cộng đồng quốc tế cho rằng Mỹ cần đưa vấn đề eo biển Hormuz vào các cuộc đàm phán ngừng bắn với Iran. Tuy vậy, cuộc họp cũng cho thấy liên minh các nước đã bắt đầu chuẩn bị cho kịch bản phải tự mở lại tuyến đường biển mà không có sự tham gia của Mỹ.

Ông Trump đã chỉ trích gay gắt các nước NATO vì không sẵn sàng triển khai lực lượng quân sự tới khu vực, thậm chí còn đe dọa sẽ rời khỏi liên minh. Cuộc họp hôm thứ Năm cũng được xem là nỗ lực của Anh, Pháp và các nước châu Âu khác, những quốc gia gần đây thường xuyên bị ông Trump công kích, nhằm thể hiện thiện chí đóng góp vào giải pháp cho eo biển Hormuz.

Trong số các bên tham gia, Nhật Bản kêu gọi các quốc gia phối hợp thiết lập các hành lang hàng hải an toàn cho tàu thuyền và thủy thủ đang mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư, theo thông báo của Bộ Ngoại giao nước này.

Ngoại trưởng Nhật Bản Toshimitsu Motegi, người tham dự cuộc họp, cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc mỗi quốc gia nỗ lực tối đa để đảm bảo nguồn cung năng lượng ổn định.

Các nhà hoạch định quân sự của liên minh sẽ họp vào tuần tới để bàn cách triển khai lực lượng hải quân nhằm hỗ trợ tuần tra và rà phá thủy lôi tại eo biển sau khi giao tranh chấm dứt. Phần lớn các nước trong liên minh không ủng hộ phương án dùng vũ lực để mở lại tuyến đườngvì cho rằng đây không phải giải pháp khả thi và cuộc khủng hoảng khó có thể được giải quyết nếu không có sự đồng thuận của Iran.

Các bên tham dự cũng xem Liên Hợp Quốc là một kênh quan trọng trong nỗ lực ngoại giao nhằm gây sức ép với Iran, đồng thời nhấn mạnh việc hợp tác với các đối tác vùng Vịnh để khôi phục tự do hàng hải.

Theo những người am hiểu cuộc thảo luận, việc Iran tìm cách áp dụng cơ chế thu phí qua lại có thể sẽ tạo ra tiền lệ không mong muốn, và các nước đều ủng hộ việc đảm bảo lưu thông tự do qua eo biển. Các biện pháp kinh tế, bao gồm trừng phạt, cũng được đưa ra bàn thảo nhằm ngăn Iran tiếp tục được hưởng lợi từ việc phong tỏa tuyến đường.

— Với sự hỗ trợ của Andrea Palasciano, Sakura Murakami, và Laura Davison