Giá vàng trong những tháng đầu năm 2026 biến động như một chuyến tàu lượn siêu tốc. Kể từ khi lập đỉnh gần 190 triệu đồng/lượng vào đầu tháng Ba, giá vàng đã lùi về mức 138 triệu đồng/lượng vào đầu tháng Sáu. Chỉ trong vòng ba tháng, giá vàng lao dốc 27%, một trong những mức điều chỉnh lớn nhất trong bốn thập kỷ trở lại đây. 

Đà tăng, giảm chóng mặt không cản trở được tình yêu dành cho vàng của người Việt, kể cả người trẻ thuộc Gen Z, những người trong độ tuổi từ 14 đến 29 tuổi.  “Vàng là thứ tôi có thể tin tưởng vì cầm nắm được. Dù biết giá giảm, tôi tin giá vàng sẽ luôn tăng trong tương lai,” chị Trương Thụy Vy, 25 tuổi, một nhân viên văn phòng có thu nhập 15 triệu đồng/tháng, chia sẻ. Dù không thiếu các kênh đầu tư thay thế, giá nhà đã vượt khỏi tầm tay, còn chứng khoán lại đòi hỏi nhiều thời gian tìm hiểu, nên “tôi sẽ vẫn dành một phần tiền tiết kiệm để tiếp tục mua vàng.”

Không chỉ mình chị Vy, dữ liệu thấy Gen Z vẫn chưa hề quay lưng với vàng. Theo hội đồng Vàng Thế giới, dù có xu hướng "sống cho hiện tại" thay vì theo đuổi các kế hoạch dài hạn, nhưng nhà đầu tư trẻ tại Việt Nam, trong độ tuổi 18-24, vẫn dành sự yêu thích cho vàng và sẵn sàng gia tăng nắm giữ vàng trong tương lai bất chấp các rủi ro suy giảm nhu cầu và giá cả.

Vàng từ lâu không chỉ được coi là tài sản trú ẩn tại Việt Nam. Tích lũy vàng đã trở thành một phần trong văn hóa của người Việt Nam. Vào ngày Thần Tài, người Việt mua vàng với niềm tin rằng vàng sẽ mang lại may mắn và tài lộc. Trong các dịp lễ hay đám cưới, vàng cũng là món quà mang ý nghĩa gắn kết tình cảm giữa các thành viên trong gia đình.

“Đối với người trẻ Việt Nam, vàng đã không còn là tài sản truyền thống,” ông Shaokai Fan, giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương của hội đồng Vàng Thế giới, nói với Bloomberg Businessweek Việt Nam. “Trong môi trường đầu tư đầy biến động như hiện tại, người trẻ coi vàng là công cụ để bảo toàn tài sản và phòng ngừa rủi ro. Cùng với tốc độ lan truyền thông tin trên mạng xã hội, tâm lý đầu tư vàng đã được khuếch đại.”

""

"Trong môi trường đầu tư đầy biến động như hiện tại, người trẻ coi vàng là công cụ để bảo toàn tài sản và phòng ngừa rủi ro"

Ông Shaokai Fan, giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương của hội đồng Vàng Thế giới

Đầu tư vàng là quyết định riêng của mỗi người. Song lựa chọn mua vàng vào thời điểm hiện tại lại có thể “vô tình” làm tổn thương nền kinh tế Việt Nam. 

Đối với một nền kinh tế đủ vững, hoạt động nắm giữ vàng có thể không tạo ra ảnh hưởng quá lớn. Nhưng với Việt Nam, nền kinh tế cần nhiều nguồn lực để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, trong khi còn phải đối mặt với nhiều bất định từ thế giới, việc người dân nắm giữ vàng không những không tạo ra giá trị mà còn vô tình trở thành gót chân Achilles đối với hệ thống tài chính.

“Vàng là mặt hàng, tài sản người dân được quyền nắm giữ nhưng Nhà nước không khuyến khích, vì không tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế, do đó chúng ta phải hạn chế tối đa tâm lý găm giữ và tâm lý đầu cơ,” thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu vào cuối tháng Tư. Người từng đứng đầu ngân hàng Nhà nước Việt Nam có cơ sở để nói như vậy. 

Khi người dân càng có nhu cầu mua vàng, trong bối cảnh cung vàng trong nước hạn chế, phần lớn vàng miếng chuẩn phải nhập khẩu. Điều này đồng nghĩa với việc sử dụng lượng USD để mua vàng từ nguồn cung thế giới. Đây là mấu chốt cho thấy việc gia tăng nắm giữ vàng ở thời điểm này có thể tạo ra áp lực đối với kinh tế Việt Nam. 

Dự trữ ngoại hối của Việt Nam tính tới tháng 12.2025 còn 83 tỉ USD, tương đương 1,9 tháng nhập khẩu, thấp hơn mức khuyến nghị 3 tháng của quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Trung bình, người Việt tiêu thụ 50 tấn vàng hằng năm. Quy đổi theo giá vàng hiện tại, con số này tương đương 7 tỉ USD. Nếu phải nhập khẩu vàng, khi vàng tiếp tục neo cao, người dân càng chuộng vàng, khả năng bào mòn dự trữ ngoại hối sẽ càng lớn.

Vậy tại sao dự trữ ngoại hối ngày càng mỏng thì người dân lại càng cần phải lo lắng? Dự trữ ngoại hối là tấm đệm để ngân hàng Nhà nước có thể can thiệp để bình ổn tỉ giá và kỳ vọng lạm phát. Có thể hình dung đơn giản rằng lượng USD và tiền đồng trong nền kinh tế cần duy trì một mức độ cân bằng nhất định. Với một nền kinh tế ngày càng mở như Việt Nam, khi thị trường thiếu USD nếu lượng USD quá mỏng, sẽ cần nhiều VND hơn để đổi lấy 1 USD. Từ đó, việc gia tăng nắm giữ vàng có thể làm suy yếu vai trò của tiền đồng trong nền kinh tế, đẩy kỳ vọng mất giá của đồng nội tệ và kỳ vọng lạm phát tăng lên. Để giữ kỳ vọng ở mức hợp lý, mặt bằng lãi suất có thể cao hơn. Một vòng xoáy tác động tới mọi chủ thể trong nền kinh tế. Lạm phát của Việt Nam trong 5 tháng đầu năm ở mức 4,3%, tiệm cận ngưỡng 4,5% mà Quốc hội đề ra cho cả năm 2026.

Trong bối cảnh đó, hàng loạt động thái mạnh tay của Chính phủ xử phạt các vi phạm liên quan đến vàng diễn ra trên cả nước, đặc biệt nhắm vào các cửa hàng hoạt động chưa có giấy phép và các đối tượng buôn lậu vàng. Không chỉ ở cấp Chính phủ, công ty cổ phần Vinhomes vào tháng 5 cũng đưa ra chương trình cho phép khách hàng "đổi vàng lấy nhà." Cùng với đó là các nghị quyết và nghị định mới ra đời với một thông điệp rõ ràng: Không để “vàng hoá” nền kinh tế.

Chưa thể nhìn rõ đà giảm của vàng sẽ tới đâu trong năm 2026. Khi các cuộc xung đột địa chính trị chưa có hồi kết, nhu cầu của cả thế giới với vàng vẫn chưa sụt giảm đáng kể, theo số liệu của hội đồng Vàng Thế Giới. Đối với Việt Nam, trong quý I, nhu cầu đầu tư vàng miếng giảm 24%, mức giảm mạnh nhất trong khu vực Đông Nam Á.

Quyết định đầu tư là lựa chọn của mỗi người. Gen Z và mọi người vẫn có thể tiếp tục mua vàng. Dù chưa có mức độ tích luỹ tài sản chưa lớn, nhưng với lợi thế là thời gian và sức khỏe, việc Gen Z đầu tư vào tài sản từ sớm là điều nên làm. 

Bên cạnh đó, trải nghiệm đầu tư cũng nằm trong mối quan tâm chung của giới trẻ khi 72% Gen Z ưu tiên chi tiêu cho trải nghiệm hơn là mua sắm hàng hóa vật chất, theo khảo sát McKinsey. Nói như nhà đầu tư vĩ đại Warren Buffett từng nói: “Khoản đầu tư tốt nhất bạn có thể thực hiện là đầu tư vào chính mình.”