Qatar đã dừng sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng tại cơ sở xuất khẩu lớn nhất thế giới sau khi nơi này trở thành mục tiêu trong một vụ tấn công bằng máy bay không người lái từ Iran. Diễn biến này ngay lập tức đẩy giá khí đốt tại châu Âu có lúc tăng vọt tới 54%.

Nhà máy Ras Laffan của QatarEnergy cung ứng khoảng một phần năm nguồn LNG toàn cầu. Lần đầu tiên cơ sở này phải ngừng hoạt động, qua đó làm dấy lên lo ngại về an ninh năng lượng và khiến thị trường toàn cầu chao đảo.

Hợp đồng khí đốt chuẩn của châu Âu vì thế ghi nhận mức tăng mạnh nhất kể từ cuộc khủng hoảng năm 2022, thời điểm xung đột giữa Nga và Ukraine bùng phát. Từ cuối tuần, dòng LNG từ Trung Đông đã bị gián đoạn khi tàu chở khí không thể đi qua eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển nhiên liệu huyết mạch ở cửa ngõ Vịnh Ba Tư.

“Nguy cơ đứt gãy nguồn cung đã hiện lên rất rõ ràng,” ông Simone Tagliapietra, chuyên gia phân tích tại Bruegel, nhận định. “Mức độ nghiêm trọng còn tùy thuộc vào thời gian nhà máy đóng cửa, nhưng chúng ta chắc chắn đã bước sang một kịch bản hoàn toàn mới.”

Phần lớn LNG từ Trung Đông được xuất sang châu Á. Tuy nhiên, nếu nguồn cung khu vực này tiếp tục bị gián đoạn, các nước sẽ phải cạnh tranh quyết liệt hơn để tìm nguồn thay thế. Sự cạnh tranh đó sẽ đẩy giá lên trên phạm vi toàn cầu.

Trong khi đó, tồn kho khí đốt của châu Âu đang ở mức thấp bất thường. Khu vực này cần nhập khẩu khối lượng lớn LNG trong mùa Hè để bơm đầy kho dự trữ trước mùa Đông. Dù nguồn cung nội khu chưa bị ảnh hưởng trực tiếp và giới giao dịch vẫn chưa xác định được xung đột sẽ kéo dài bao lâu, giá khí đốt chuẩn đã leo lên mức cao nhất trong một năm trở lại đây.

Theo những người am hiểu vấn đề, QatarEnergy đã tuyên bố “bất khả kháng”. Điều khoản này cho phép công ty không thực hiện các hợp đồng giao LNG mà không bị phạt khi xảy ra sự kiện ngoài tầm kiểm soát. Đến nay, chưa có báo cáo nào cho thấy cơ sở này bị hư hại.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết chiến dịch không kích Iran có thể kéo dài nhiều tuần. Bloomberg trước đó đưa tin UAE và Qatar đã âm thầm vận động đồng minh thuyết phục Mỹ rút ngắn thời gian triển khai quân sự nhằm vào Iran.

Goldman Sachs ước tính nếu hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz bị đình trệ trong một tháng, giá khí đốt châu Âu có thể tăng hơn gấp đôi.

Ngay cả khi Mỹ tăng sản lượng LNG, nguồn cung bổ sung cũng khó bù đắp phần thiếu hụt từ Qatar trong ngắn hạn. QatarEnergy dự kiến bắt đầu xuất khẩu lô hàng đầu tiên từ dự án mở rộng Golden Pass tại Mỹ trong vài tuần tới. Tuy nhiên, cơ sở này có thể chưa đạt công suất tối đa trước năm sau.

Căng thẳng càng gia tăng khi Israel hôm thứ Bảy yêu cầu tạm thời đóng cửa một số mỏ khí, trong đó có Leviathan, mỏ lớn nhất của nước này. Quyết định này buộc Ai Cập, một trong những nước nhập khẩu lớn, phải tìm thêm các chuyến hàng LNG trên thị trường quốc tế.

BloombergNEF nhận định nếu xung đột tại Trung Đông kéo dài, nhu cầu LNG giao ngay từ Thổ Nhĩ Kỳ có thể tăng, vì nước này nhập khí đốt qua đường ống từ Iran.

Xung đột tiếp tục leo thang vào thứ Hai. Nhiều tiếng nổ vang lên tại Israel, Ả Rập Xê Út, Qatar và UAE trong bối cảnh các nước này liên tục đánh chặn tên lửa Iran phóng đi nhằm đáp trả.

— Với sự hỗ trợ của Salma El Wardany, John Ainger, và Ruth Liao