Làn sóng bán tháo trái phiếu toàn cầu tăng tốc khi giá dầu Brent vượt mốc 107 USD/thùng, làm gia tăng áp lực từ hàng loạt dấu hiệu cho thấy lạm phát đang nóng lên trên toàn thế giới.

Nhóm trái phiếu kỳ hạn dài, tài sản dễ bị tổn thương nhất khi lạm phát tăng tốc, bị bán tháo khiến cho lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm lên sát mức đỉnh của năm 2023. Đồng thời, lợi suất kỳ hạn 10 năm của Mỹ cũng tăng thêm 12 điểm cơ bản lên mức 4.6%, khép lại tuần tăng trưởng mạnh nhất kể từ thời điểm các chính sách thuế quan của tổng thống Donald Trump khiến thị trường chao đảo vào tháng 4 năm 2025.

Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm của Nhật Bản chạm mốc 4% lần đầu tiên kể từ khi loại trái phiếu này được phát hành vào năm 1999. Tại Anh, nơi làn sóng bán tháo trở nên trầm trọng hơn do cuộc khủng hoảng chính trị đang đe dọa chiếc ghế lãnh đạo của thủ tướng Keir Starmer, lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 30 năm đã chạm mức cao nhất trong vòng 28 năm qua. Các đợt tăng lợi suất tương tự cũng đang càn quét qua thị trường tài chính của các quốc gia đang phát triển trên khắp thế giới.

Làn sóng bán tháo diễn ra trong bối cảnh giá dầu thô leo thang và hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung không đạt được bước đột phá nào nhằm chấm dứt cuộc chiến tại Iran. Thực tế này càng làm trầm trọng thêm những lo ngại vốn đã nhen nhóm sau các báo cáo liên tiếp từ Mỹ cho thấy giá tiêu dùng và giá bán buôn tăng mạnh, từ đó làm dấy lên suy đoán rằng cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cùng các ngân hàng trung ương khác sẽ phải chuyển hướng sang thắt chặt chính sách tiền tệ.

“Lợi suất trái phiếu rõ ràng đang mang lại cảm giác mất kiểm soát”, bà Subadra Rajappa, trưởng bộ phận nghiên cứu tại Societe Generale khu vực châu Mỹ, chia sẻ với Bloomberg Television. “Thị trường không chỉ đang thử thách Fed, mà còn đang gửi lời cảnh báo đến Quốc hội. Lãi suất duy trì ở mức cao càng lâu thì chi phí tài chính sẽ càng tăng lên”.

Như một dấu hiệu cho thấy mối lo ngại đang lan rộng từ các sàn giao dịch sang các hành lang quyền lực, Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama cho biết bà cùng các đồng cấp thuộc Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7) sẽ thảo luận về làn sóng bán tháo này khi họ nhóm họp tại Paris vào đầu tuần tới.

Đà tăng của lợi suất trái phiếu vừa làm gia tăng chi phí vay nợ của các chính phủ, vừa gây áp lực kìm hãm tốc độ tăng trưởng kinh tế toàn cầu khi tác động trực tiếp đến chi phí vay vốn của các doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Các nhà đầu tư bắt đầu bày tỏ lo ngại rằng thực trạng này có thể đảo ngược đà bứt phá của thị trường chứng khoán. Chứng khoán Mỹ đã lao dốc trong phiên giao dịch ngày thứ Sáu, lùi sâu so với làn sóng tăng trưởng mạnh mẽ kéo dài kể từ cuối tháng 3.

Mặc dù lợi suất trái phiếu đã có xu hướng nhích tăng dần trong những ngày gần đây, nhưng làn sóng bán tháo chỉ thực sự tăng tốc vào phiên thứ Sáu, kéo lợi suất tại Đức, Tây Ban Nha, Úc và New Zealand đồng loạt tăng cao.

Ông John Briggs, trưởng bộ phận chiến lược lãi suất Mỹ tại Natixis khu vực Bắc Mỹ nhận định, “các giao dịch ưu tiên trái phiếu vừa được thiết lập lại đã tiếp tục phải chịu áp lực trong tuần này”. Ông dẫn chứng dữ liệu lạm phát toàn cầu cao hơn dự kiến và việc cuộc gặp giữa tổng thống Trump và chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình không mang lại tiến triển nào trong việc chấm dứt cuộc chiến tại Iran cũng như mở cửa lại eo biển Hormuz, tuyến đường vận tải năng lượng huyết mạch.

“Vì vậy, eo biển này vẫn bị đóng cửa và điều đó đã phản ánh trực tiếp vào đà tăng giá của dầu Brent”, ông Briggs nói thêm.

Thống đốc Fed Michael Barr hôm thứ Năm tuần trước cho biết lạm phát đang là rủi ro lớn nhất đối với nền kinh tế sau khi chi phí sản xuất tăng với tốc độ nhanh nhất kể từ năm 2022. Các nhà giao dịch hiện đang đặt cược với tỉ lệ hơn 66% vào khả năng Fed sẽ tăng lãi suất vào tháng 12, ngay cả khi ngân hàng trung ương có chủ tịch mới Kevin Warsh, người được ông Trump lựa chọn để thay thế ông Jerome Powell.

“Thị trường đang bắt đầu phản ánh kỳ vọng rằng Fed sẽ phải nỗ lực nhiều hơn nữa để kiềm chế lạm phát,” ông Ed Al-Hussainy, giám đốc quản lý danh mục đầu tư tại Columbia Threadneedle Investments nhận định. Ông cũng lưu ý rằng làn sóng bán tháo trên thị trường trái phiếu vừa phản ánh tình trạng lạm phát đáng lo ngại, vừa cho thấy nền kinh tế đang tăng trưởng quá nóng. Thị trường có thể cần “phải phản ánh ít nhất hai đợt tăng lãi suất nữa trước khi chúng ta có thể thở phào nhẹ nhõm,” ông nói thêm.

Lợi suất trái phiếu tăng cao tại Nhật Bản cũng phản ánh những lo ngại trở lại đối với chính sách tài khóa của quốc gia này. Một báo cáo từ hãng tin Kyodo News cho biết chính phủ đang cân nhắc một gói ngân sách bổ sung để tài trợ cho các biện pháp cứu trợ kinh tế. Tuy nhiên, bộ trưởng Tài chính Katayama sau đó tuyên bố tình hình vẫn chưa đến mức cần thiết phải triển khai bước đi này.

“Tại Nhật Bản, nơi lãi suất luôn duy trì ở mức gần bằng 0 trong một thời gian dài, việc lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 30 năm tăng lên mức 4% là một cột mốc mang tính lịch sử,” ông Rinto Maruyama, chiến lược gia cấp cao về tỉ giá và ngoại hối tại công ty chứng khoán SMBC Nikko Securities Inc. nhận định. “Điều này cho thấy khả năng xảy ra lạm phát kéo dài tại Nhật Bản, quốc gia vốn từ lâu đã phải đối mặt với tình trạng giảm phát sản kinh niên”.

“Đà tăng của lợi suất trái phiếu toàn cầu đang khiến thị trường bất an,” ông Prashant Newnaha, chiến lược gia lãi suất cấp cao khu vực châu Á – Thái Bình Dương tại TD Securities ở Singapore, nói. “Nếu giá dầu duy trì ở mức cao trong thời gian dài, đó có thể là đòn chí mạng đối với thị trường trái phiếu.”

Làn sóng bán tháo lan sang nhiều khu vực khác khi lợi suất tại Úc và New Zealand tiếp tục đi lên. Hợp đồng tương lai trái phiếu châu Âu giảm giá trong bối cảnh bất ổn chính trị tại Anh khiến nhà đầu tư vào trái phiếu chính phủ nước này lo ngại. Lợi suất hàm ý của chỉ số theo dõi nợ chính phủ toàn cầu duy trì ở mức cao nhất kể từ tháng 11.2023.

Đà giảm của thị trường còn bị khuếch đại bởi các phát biểu mang quan điểm cứng rắn từ giới chức Fed.

Lợi suất trái phiếu của Nhật đồng loạt tăng ở tất cả các kỳ hạn trong phiên giao dịch ngày thứ Sáu. Trong đó, lãi suất kỳ hạn 20 năm leo lên mức cao nhất kể từ năm 1996, và lợi suất kỳ hạn 40 năm cũng chạm đỉnh lịch sử kể từ khi loại trái phiếu này được phát hành vào năm 2007.

Trong khi đó tại Anh, thị trường đang bị bủa vây bởi cuộc đua giành ghế lãnh đạo đang nóng lên, điều có thể dẫn đến sự đảo ngược trong những nỗ lực thắt chặt chi tiêu công của thủ tướng Starmer. Yếu tố này càng đổ thêm dầu vào lửa cho làn sóng bán tháo trái phiếu hôm thứ Sáu, giữa bối cảnh xuất hiện các tín hiệu cho thấy thị trưởng Manchester Andy Burnham có khả năng sẽ thách thức vị trí lãnh đạo của ông Starmer.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Anh kỳ hạn 10 năm đã vọt lên mức 5,17%, ngưỡng cao nhất kể từ năm 2008. Các nhà giao dịch cũng đảo ngược hoàn toàn kỳ vọng, từ chỗ dự đoán ngân hàng Trung ương Anh (BoE) sẽ cắt giảm lãi suất sang tâm thế chuẩn bị cho các đợt tăng lãi suất mới, khi thị trường hoán đổi phản ánh khả năng có ít nhất hai đợt tăng như vậy từ nay đến cuối năm.

- Với sự hỗ trợ của Lynn Thomasson