Nỗi sợ bỏ lỡ cơ hội đã thúc đẩy các nhà phát triển trung tâm dữ liệu xây dựng nhiều năng lực điện toán nhất có thể trong thời gian nhanh nhất. Tuy nhiên, các nhà đầu tư tài trợ cho những dự án này đang trở nên lo lắng, rằng mức chi tiêu cho các dịch vụ trí tuệ nhân tạo sẽ không đủ để biện minh cho hàng nghìn tỉ USD rót vào cuộc đua xây dựng hạ tầng.

Sự phản đối về chính trị đối với làn sóng xây dựng các trung tâm máy chủ đang gia tăng, trong khi tình trạng chậm tiến độ thi công, lỗi thiết bị và hạn chế về nguồn điện gây tổn hại cho các nhà phát triển, đồng thời làm chậm các dự án. Mối lo ngại mới nhất là các dự báo về doanh thu có thể thu được từ những công cụ và dịch vụ AI đang thấp hơn rất nhiều so với mức cần thiết để mang lại lợi nhuận cho các khoản đầu tư vào những cơ sở điện toán khổng lồ. Đối với các nhà cung cấp hạ tầng nhỏ hơn, điều này có thể trở thành đòn chí mạng.

Các công ty thuộc lĩnh vực điện toán đám mây thế hệ mới (neocloud) , chẳng hạn như Nscale của Anh, đang chịu áp lực lớn. Chẳng hạn, quyết định rút khỏi một dự án trung tâm dữ liệu gần London với Nscale của Microsoft đã làm dấy lên nghi ngờ về kế hoạch niêm yết cổ phiếu tại Mỹ của công ty này. Một số đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) khác đã được lên kế hoạch, trong đó có đợt IPO của OpenAI, công ty phát triển các mô hình AI hàng đầu, cũng bị tạm dừng. Trong khi đó, cổ phiếu và trái phiếu giao dịch công khai của một công ty neocloud khác là CoreWeave Inc. đã bị bán tháo mạnh, còn Chỉ số Chất bán dẫn Philadelphia ghi nhận chuỗi giảm kéo dài 8 ngày tính đến cuối tuần trước, dài nhất kể từ năm 2008.

Tất cả các bên tham gia vào làn sóng bùng nổ hạ tầng này, từ những công ty mới nổi như Nscale đến các tập đoàn lớn như Alphabet Inc., đều đang theo đuổi ý tưởng rằng bên nào vận hành được nhiều chip nhất sẽ giành được những hợp đồng lớn nhất và chiến thắng trong cuộc đua điện toán AI. "Chúng ta đang ở trong một giai đoạn mà bạn phải trở nên khổng lồ," Brannin McBee, đồng sáng lập CoreWeave, nói với Financial Times trong một cuộc phỏng vấn thể hiện sự tự tin thái quá, đặc trưng của các bong bóng.

Tư duy này đã thúc đẩy các kế hoạch chi tiêu vốn tăng vọt chóng mặt. Vào đầu năm nay, các nhà phân tích ước tính chỉ riêng 5 công ty siêu quy mô, gồm Alphabet, Amazon Inc., Meta Platforms Inc., Microsoft và Oracle Corp., sẽ chi 630 tỉ USD để xây dựng các trung tâm dữ liệu mới trong năm 2027. Hiện dự báo đó đã tăng gần gấp đôi lên 1,1 nghìn tỉ USD.

Đó là lý do mọi người bắt đầu xem xét kỹ hơn nguồn thu nhập mà toàn bộ khoản chi tiêu này có thể tạo ra. Các chuyên gia tư vấn tại Bain & Co. dự báo vào cuối tháng 9 rằng doanh thu có khả năng thu được từ chi tiêu cho AI của người tiêu dùng và doanh nghiệp đến năm 2031 sẽ dưới 2 nghìn tỉ USD, thấp hơn rất nhiều so với mức 6 nghìn tỉ USD cần thiết để biện minh cho các khoản đầu tư đã lên kế hoạch.

Tuần trước, Gartner Inc. còn nâng mức cảnh báo khi công ty nghiên cứu công nghệ này ước tính các chủ sở hữu trung tâm dữ liệu sẽ đối mặt với khoản thiếu hụt doanh thu 6 nghìn tỉ USD vào năm 2032 so với mức chi tiêu cho hạ tầng. Gần 4 nghìn tỉ USD trong số đó có nguy cơ bị xóa sổ vì vượt quá nhu cầu AI của thế giới. "Theo các xu hướng dự báo hiện nay, khả năng xảy ra những đợt ghi giảm giá trị tài sản vốn AI quy mô lớn là cao hơn khả năng không xảy ra," nhà phân tích Will Sommer của Gartner viết.

Các lãnh đạo ngân hàng trên Wall Street vẫn lạc quan về hoạt động tài trợ và các khoản phí có thể thu được từ sự bùng nổ AI trong các cuộc trao đổi về kết quả kinh doanh quý III gần đây, bất chấp sự bất định về khả năng tạo doanh thu của lĩnh vực này. Như David Solomon, Tổng Giám đốc Goldman Sachs Group Inc., nhận định: "Không ai biết nhu cầu vốn và năng lực điện toán sẽ phát triển như thế nào khi hệ sinh thái AI rộng lớn hơn trưởng thành."

Tuy nhiên, ngay cả các nhà phân tích cổ phiếu Mỹ của Goldman cũng tỏ ra nghi ngờ. Theo một phân tích gần đây của nhà phân tích cổ phiếu Ryan Hammond, 5 công ty siêu quy mô cùng Space X Inc. cần tạo thêm 300 tỉ USD doanh thu dịch vụ AI mỗi năm trong năm 2026 và 2027 chỉ để hòa vốn với khoản chi tiêu vốn. Họ cần tạo ra hơn 400 tỉ USD để đạt mức sinh lời 10%. Tính đến quý II năm nay, phần thu nhập bổ sung từ dịch vụ đám mây vượt trên xu hướng trước thời kỳ AI của các công ty này chỉ tương đương 70 tỉ USD tính theo tốc độ thường niên, trong khi mức tăng trưởng dự kiến trong ngắn hạn không đủ để thu hẹp khoảng cách.

Các nhà cung cấp dịch vụ đám mây vẫn có một điểm sáng tiềm năng, đó là lượng doanh thu tồn đọng mà họ sẽ nhận được từ những hợp đồng bắt đầu có hiệu lực sau khi các trung tâm dữ liệu mới đi vào hoạt động. Theo Bloomberg Intelligence, tổng giá trị Nghĩa vụ thực hiện còn lại, hay RPO, được Alphabet, Amazon và Microsoft công bố riêng đã lên tới 1,7 nghìn tỉ USD vào cuối tháng 6. Con số này tăng gần nhanh như các kế hoạch chi tiêu, từ mức dưới 700 tỉ USD một năm trước đó. Khi các công ty siêu quy mô công bố kết quả kinh doanh quý III vào cuối tháng này, những con số đó nhiều khả năng sẽ tiếp tục tăng.

Có một số lý do để thận trọng với các RPO. Đây không phải những khoản doanh thu được bảo đảm, và một số hợp đồng có thể được đàm phán lại. Nhiều hợp đồng sẽ chưa bắt đầu trong vài năm tới và có thể phụ thuộc rất lớn vào một khách hàng duy nhất. Chẳng hạn, theo Bloomberg Intelligence, gần một nửa trong tổng doanh thu tồn đọng trị giá 684 tỉ USD của Microsoft đến từ các hợp đồng với riêng OpenAI. Một phần năm trong tổng số 496 tỉ USD của Amazon sẽ đến từ Anthropic PBC.

Bản thân các công ty phần mềm AI cũng làm dấy lên hoài nghi về triển vọng doanh thu của ngành. Cập nhật dành cho các nhà đầu tư của Anthropic vào tuần trước, trước đợt IPO dự kiến trong tháng 11, cho thấy tốc độ tăng trưởng doanh thu theo quý đã chậm lại còn 50%, từ mức 140% hồi đầu năm nay. OpenAI đã khiến các thị trường chao đảo trong tháng này khi đưa ra hướng dẫn doanh thu mới cho các nhà đầu tư, thấp hơn rất nhiều so với những cập nhật trước đó, dù được đo lường theo cách khác. Chưa hết, theo The Information, Meta và Microsoft đều đã yêu cầu nhân viên của mình giảm sử dụng Claude, mô hình hàng đầu của Anthropic. Toàn bộ dự án AI đang tiềm ẩn nhiều rủi ro nội bộ.

Theo cách diễn đạt của Sommer thuộc Gartner, dòng vốn khổng lồ đổ vào làn sóng bùng nổ này đã tạo ra một cuộc cạnh tranh sinh tử để giành thị phần. Đã đến lúc các nhà đầu tư và bên cho vay nhận ra những hệ quả có thể xảy ra nếu rơi vào phía thua cuộc.