Cuộc đua phát triển và kiểm soát AI đang nóng lên trên nhiều mặt trận, từ cuộc cạnh tranh địa chính trị về phần cứng, sự thay đổi cấu trúc thị trường lao động cho đến các cuộc đối đầu pháp lý liên quan đến cạnh tranh.

Những động thái mới nhất từ Đài Loan, Trung Quốc, Ấn Độ và châu Âu cho thấy AI không chỉ là một cuộc cách mạng công nghệ mà còn đang tái định hình sâu sắc kinh tế và quyền lực toàn cầu.

Trước áp lực ngày càng gia tăng từ cuộc cạnh tranh công nghệ Mỹ và Trung Quốc, giới chức Đài Loan đang xem xét các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chặt chẽ hơn đối với hoạt động bán chip AI sang Trung Quốc nhằm đồng bộ với các quy định của Mỹ, theo Bloomberg. Mục tiêu là cung cấp thêm công cụ pháp lý để xử lý tình trạng buôn lậu phần cứng tiên tiến, trong đó có các máy chủ AI sử dụng chip Nvidia, từ Đài Loan sang Trung Quốc.

Hiện nay, việc xuất khẩu trái phép chip AI sang Trung Quốc chưa bị xem là một tội danh tại Đài Loan. Dù nhà chức trách thường cảnh báo người bán về nguy cơ vi phạm luật pháp Mỹ, họ chỉ có thể truy tố các đối tượng buôn lậu theo những quy định hiện hành khác, chẳng hạn như tội làm giả giấy tờ. Tháng trước, Đài Loan đã thực hiện những vụ bắt giữ đầu tiên được biết đến đối với các nghi phạm buôn lậu chip theo hướng xử lý này.

Nếu được thông qua, quy định mới sẽ hạn chế việc bán hàng cho toàn bộ khách hàng tại Trung Quốc thay vì chỉ nhắm vào các doanh nghiệp nằm trong danh sách đen như Huawei. Động thái này cũng là một phần trong các cuộc đàm phán thương mại đang diễn ra với Mỹ và có thể vấp phải phản ứng từ Bắc Kinh.

Trong khi đó, giữa lúc cuộc cạnh tranh về chip ngày càng quyết liệt, Trung Quốc đang tăng tốc đầu tư vào những lĩnh vực công nghệ của tương lai. Một nhóm công ty khởi nghiệp trong nước, với sự hỗ trợ của chính phủ, đang nhanh chóng thu hẹp khoảng cách với các đối thủ phương Tây như Neuralink của Elon Musk trong lĩnh vực giao diện não máy tính.

Chính phủ Trung Quốc đã xác định giao diện não máy tính là một trong sáu ngành công nghiệp chiến lược của tương lai và đặt mục tiêu trở thành quốc gia dẫn đầu thế giới về công nghệ não bộ vào năm 2030. Nước này cũng đã phê duyệt thiết bị giao diện não máy tính xâm lấn đầu tiên cho mục đích thương mại trong năm nay. Động thái đó cho thấy quyết tâm tháo gỡ các rào cản pháp lý để đẩy nhanh quá trình phát triển và thử nghiệm công nghệ mới.

Không chỉ tác động đến cuộc cạnh tranh công nghệ, AI còn đang làm thay đổi thị trường lao động toàn cầu. Tata Consultancy Services, công ty gia công phần mềm lớn nhất châu Á, cho biết sẽ hạn chế tuyển dụng trong thời gian tới khi tăng cường sử dụng các tác nhân AI.

Chủ tịch tập đoàn Tata là Natarajan Chandrasekaran nhận định thời điểm công ty sở hữu nửa triệu “nhân viên AI” tương ứng với nửa triệu nhân viên con người đã không còn xa. Sự chuyển dịch này đánh dấu bước ngoặt đối với ngành dịch vụ phần mềm trị giá 315 tỉ USD của Ấn Độ, lĩnh vực đã phát triển dựa trên lợi thế nhân công giá rẻ trong nhiều thập kỷ. Tata Consultancy Services hiện có gần 600.000 nhân viên và đã cắt giảm 12.000 việc làm trong năm ngoái.

Trong khi đó, cuộc cạnh tranh trong lĩnh vực AI cũng đang lan sang mặt trận pháp lý. EU đã yêu cầu Meta Platforms tạm thời dừng các chính sách bị cáo buộc ngăn cản các công ty AI đối thủ hoạt động trên dịch vụ nhắn tin WhatsApp Business.

Ủy ban châu Âu yêu cầu Meta phải khôi phục quyền truy cập miễn phí vào WhatsApp cho các trợ lý AI đa năng của đối thủ trong vòng năm ngày làm việc. Theo cơ quan này, biện pháp trên nhằm ngăn chặn những thiệt hại nghiêm trọng và không thể khắc phục đối với môi trường cạnh tranh.

Meta tuyên bố sẽ kháng cáo quyết định. Đây là diễn biến mới nhất trong chuỗi đối đầu kéo dài giữa Meta và các cơ quan quản lý của EU. Trước đó, công ty đã phải đối mặt với nhiều khoản phạt lớn, bao gồm 200 triệu euro vì vi phạm Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số và 798 triệu euro liên quan đến hành vi lạm dụng vị thế thống trị đối với Facebook Marketplace.