Từ sau các cuộc đụng độ biên giới giữa Campuchia và Thái Lan, nhiều sản phẩm quen thuộc của Thái Lan như mì Mama, sữa Dutch Mill, trà Oishi hay dầu gió Siang Pure dần biến mất khỏi kệ hàng tại Campuchia. Người tiêu dùng chuyển sang hàng nội địa hoặc tìm sản phẩm thay thế từ các quốc gia khác. Theo dữ liệu được Nikkei Asia dẫn lại, giá trị hàng hóa Campuchia nhập khẩu từ Thái Lan trong 7 tháng đầu năm 2026 giảm 37% so với cùng kỳ năm trước, xuống 1,19 tỉ USD.

Khoảng trống này đang tạo ra một cuộc cạnh tranh mới trong thị trường tiêu dùng Campuchia. Các doanh nghiệp địa phương tranh thủ mở rộng sản xuất, trong khi những nhà cung cấp từ Việt Nam, Indonesia, Australia và Malaysia cũng có thêm cơ hội tiếp cận người tiêu dùng.

Với Việt Nam, đây là một thị trường đáng chú ý. Hai nước có chung đường biên giới, hoạt động thương mại đã hình thành từ nhiều năm và sản phẩm Việt Nam vốn có chỗ đứng nhất định tại Campuchia. Năm 2025, xuất khẩu của Việt Nam sang Campuchia đạt hơn 5,6 tỉ USD, tăng 6,6% so với năm trước. Trong hai tháng đầu năm 2026, kim ngạch tiếp tục tăng 7%, lên hơn 890 triệu USD.

Sự thay đổi rõ nhất đang diễn ra ở những ngành hàng mà doanh nghiệp Việt Nam có năng lực sản xuất tương đối tốt.

Tại Campuchia, các nhà sản xuất nội địa đã nhanh chóng đưa thêm sản phẩm ra thị trường. Trong 5 tháng đầu năm 2026, có 2.353 sản phẩm mới của Campuchia được đăng ký, cao hơn số sản phẩm đăng ký trong cả năm 2024. Một số doanh nghiệp thực phẩm và hàng tiêu dùng ghi nhận doanh số tăng vài lần so với cùng kỳ năm trước. Hàng Campuchia, theo đánh giá của một lãnh đạo hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa nước này, từ chỗ chỉ chiếm khoảng 2 đến 3% tổng lượng hàng hóa trên thị trường đã lên khoảng 30%.

Tuy nhiên, năng lực sản xuất nội địa vẫn chưa đủ để thay thế toàn bộ hàng nhập khẩu. Đây chính là khoảng trống mà các doanh nghiệp Việt Nam có thể khai thác.

Một ví dụ nằm ở ngành sữa. Kirisu Farm, trang trại bò sữa lớn nhất Campuchia hiện nay, đã tăng đàn và nâng sản lượng sữa hàng ngày từ 13.000 lít lên 18.000 lít. Dù vậy, các doanh nghiệp trong nước mới đáp ứng được khoảng 25% nhu cầu thị trường, theo đại diện doanh nghiệp được Nikkei Asia dẫn lời.
Trong khi đó, nhập khẩu sữa từ Việt Nam vào Campuchia đã tăng mạnh. Theo số liệu trong bài, giá trị nhập khẩu sữa từ Việt Nam trong quý IV năm ngoái tăng từ khoảng 0,2 triệu USD lên 4,7 triệu USD so với cùng kỳ. Indonesia cũng tăng từ 0,4 triệu USD lên 6,3 triệu USD, còn Australia tăng từ 2,5 triệu USD lên 4,2 triệu USD.

Đây là tín hiệu đáng chú ý với các doanh nghiệp Việt Nam trong ngành thực phẩm, đồ uống và hàng tiêu dùng. Khi một thị trường vốn phụ thuộc lớn vào sản phẩm Thái Lan bắt đầu tìm nguồn cung mới, lợi thế cạnh tranh sẽ chuyển dần sang những doanh nghiệp có sản phẩm phù hợp, hệ thống phân phối sẵn có và khả năng giao hàng nhanh.

Việt Nam có một lợi thế mà nhiều đối thủ khác khó có được: khoảng cách địa lý. Hai nước có đường biên giới dài 1.137 km, với hơn 40 cặp cửa khẩu quốc tế, cửa khẩu chính và cửa khẩu phụ. Bộ Công Thương cho biết khoảng 70% trao đổi thương mại song phương được thực hiện qua biên giới.

Điều này đặc biệt quan trọng đối với hàng tiêu dùng. Với những sản phẩm có giá trị trên mỗi đơn vị hàng hóa thấp nhưng cần bổ sung liên tục như mì ăn liền, bánh kẹo, đồ uống, sữa, hóa mỹ phẩm hay sản phẩm gia dụng, chi phí logistics có thể quyết định khả năng cạnh tranh. Doanh nghiệp Việt Nam có thể đưa hàng sang Campuchia nhanh hơn nhiều nhà cung cấp ở xa, đồng thời dễ điều chỉnh sản lượng theo nhu cầu.

Cơ hội lần này cũng khác với việc một doanh nghiệp Việt Nam tìm cách mở một thị trường hoàn toàn mới.

Hàng Việt đã hiện diện khá lâu tại Campuchia. Năm 2025, các nhóm hàng Việt Nam xuất khẩu sang nước này có kim ngạch lớn gồm dệt may, sắt thép, nguyên phụ liệu dệt may, da giày, phân bón, giấy, thức ăn chăn nuôi và nhiều mặt hàng tiêu dùng. Bộ Công Thương cũng xác định các nhóm còn nhiều dư địa gồm nhu yếu phẩm, đồ uống, sữa, bánh kẹo, ngũ cốc, cà phê, gia vị, thủy sản và các sản phẩm từ cao su.

Thực tế, thương mại hai chiều Việt Nam, Campuchia đã đạt 11,3 tỉ USD trong năm 2025, tăng 11,7%. Chính phủ hai nước đang hướng tới mục tiêu nâng kim ngạch lên 20 tỉ USD trong những năm tới.

Một thay đổi đáng chú ý khác là cách tiếp cận thị trường. Tháng 7/2026, Việt Nam và Campuchia tổ chức hội thảo thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới tại Phnom Penh, với mục tiêu giúp doanh nghiệp hai nước kết nối trực tiếp hơn và mở rộng xuất khẩu.

Điều này mở ra một hướng đi phù hợp với các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Họ chưa nhất thiết phải đầu tư ngay nhà máy, chuỗi cửa hàng hay hệ thống phân phối lớn tại Campuchia. Một số doanh nghiệp có thể bắt đầu bằng nhà phân phối địa phương, thương mại điện tử xuyên biên giới, thử nghiệm một số tỉnh hoặc nhóm khách hàng rồi mới mở rộng.

Bài học từ Campuchia cũng cho thấy thị trường có thể thay đổi rất nhanh khi thói quen tiêu dùng bị tác động. Trong trường hợp này, người tiêu dùng vốn quen với hàng Thái Lan đang có lý do để thử sản phẩm khác. Đây là thời điểm các thương hiệu Việt Nam có thể biến việc "thử" thành thói quen mua hàng lâu dài nếu chứng minh được chất lượng và giá cả.

Dù vậy, doanh nghiệp Việt Nam cũng cần nhìn rõ giới hạn của cơ hội này. Không nên xem sự suy giảm của hàng Thái Lan như một khoảng trống chắc chắn thuộc về hàng Việt. Sản phẩm nội địa Campuchia đang phát triển nhanh, trong khi hàng từ Indonesia, Malaysia, Australia và các quốc gia khác cũng tìm cách gia tăng thị phần. Riêng trong ngành sữa, Malaysia đang đầu tư 68 triệu USD vào một trang trại rộng 1.000 ha tại Campuchia.

Cơ hội lớn nhất đối với doanh nghiệp Việt Nam có lẽ nằm ở việc thị trường Campuchia đang bước vào một giai đoạn cạnh tranh khác.

Trước đây, lợi thế của doanh nghiệp có thể đến từ giá và khoảng cách vận chuyển. Khi hàng Thái Lan chiếm ưu thế nhờ thương hiệu, chất lượng ổn định và mạng lưới phân phối lâu năm, doanh nghiệp Việt Nam phải cạnh tranh trực tiếp trên những yếu tố đó. Nay, khi người tiêu dùng Campuchia sẵn sàng thử sản phẩm mới, thương hiệu Việt có thêm cơ hội để xây dựng vị trí riêng.

Nhưng để giữ được thị phần, doanh nghiệp cần đầu tư nhiều hơn cho nhận diện thương hiệu, bao bì, dịch vụ sau bán hàng và khả năng thích ứng với thị hiếu địa phương. Đây cũng là điểm mà nhiều doanh nghiệp Việt Nam thường gặp khó khi mở rộng sang các thị trường láng giềng: xuất được hàng chưa đồng nghĩa với xây được thương hiệu.

Câu chuyện của các doanh nghiệp Campuchia là một lời nhắc rõ ràng. Một số công ty đã chờ nhiều năm để người tiêu dùng trong nước thay đổi quan điểm về chất lượng hàng nội địa. Khi cơ hội xuất hiện, họ tăng sản lượng, mở thêm nhà máy và đưa hàng lên kệ nhanh chóng.

Doanh nghiệp Việt Nam có thể đi nhanh hơn bởi đã có năng lực sản xuất, kinh nghiệm xuất khẩu và khoảng cách địa lý thuận lợi. Vấn đề còn lại là lựa chọn đúng ngành hàng và cách bước vào thị trường.

Những sản phẩm có tần suất mua cao, giá vừa phải, dễ vận chuyển và phù hợp với nhu cầu phổ biến của người Campuchia nên là nhóm đáng ưu tiên. Thực phẩm chế biến, đồ uống, sữa, bánh kẹo, gia vị, hóa mỹ phẩm và hàng gia dụng đều nằm trong danh sách những nhóm hàng có dư địa mà Bộ Công Thương đã xác định.

Làn sóng tẩy chay hàng Thái có thể chỉ là chất xúc tác. Phần việc quan trọng hơn nằm ở khả năng biến một khoảng trống trên kệ hàng thành thị phần ổn định, rồi biến thị phần đó thành thương hiệu Việt tại một thị trường láng giềng có sức mua đang tăng.