Trong bối cảnh cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam ngày càng lo ngại về các chính sách thương mại của Tổng thống Donald Trump, ông Ted Osius, cựu Đại sứ Mỹ tại Việt Nam, nguyên Chủ tịch Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ - ASEAN (USABC), cho rằng doanh nghiệp cần chuẩn bị cho khả năng môi trường thương mại với Mỹ sẽ tiếp tục biến động.

Theo ông Osius, mục tiêu xuyên suốt của ông Trump là duy trì các công cụ thuế quan, bất kể phải sử dụng cơ sở pháp lý nào.

"Có một đề xuất thuế mới được đưa ra ngày 2.6 liên quan đến các cáo buộc về thực hành lao động không công bằng. Đây chỉ là một trong nhiều hướng tiếp cận mà chính quyền Trump đang xem xét", ông nói.

Ông cho biết sau khi các cơ sở pháp lý trước đây gặp trở ngại, Nhà Trắng đã chuyển sang những lập luận mới như quyền sở hữu trí tuệ và lao động cưỡng bức.

"Họ đang tìm kiếm những lý do khác để áp thuế. Có những cáo buộc liên quan đến vi phạm quyền sở hữu trí tuệ. Có những cáo buộc liên quan đến lao động cưỡng bức. Đây là các căn cứ đang được sử dụng để biện minh cho các biện pháp thuế quan mới", ông nói.

Thuế quan là mục tiêu xuyên suốt

Theo ông Osius, bước ngoặt quan trọng xảy ra khi Tối cao Pháp viện Mỹ phán quyết rằng các mức thuế được ban hành theo chương trình "Ngày Giải phóng" trước đó không phù hợp với pháp luật.

Tuy nhiên, điều này không khiến Nhà Trắng từ bỏ chính sách thuế quan.

"Ông Trump đã nói rất rõ với đội ngũ của mình rằng ông muốn có thuế quan. Theo những gì tôi được biết, ông ấy không thực sự quan tâm đến việc cơ sở pháp lý nào được sử dụng. Điều ông ấy muốn là duy trì các hàng rào thuế quan", ông cho biết.

Theo nguyên Chủ tịch USABC, nếu thực sự muốn giải quyết các vấn đề như lao động cưỡng bức, thông thường sẽ cần quá trình đối thoại kéo dài với các quốc gia liên quan.

"Đây là một vấn đề nghiêm trọng và cần được xử lý thông qua hợp tác, trao đổi và cải cách chính sách", ông nói.

Ông cũng cho rằng Việt Nam coi trọng cả vấn đề lao động cưỡng bức lẫn quyền sở hữu trí tuệ, thể hiện qua các chiến dịch kiểm tra và xử lý vi phạm trong thời gian qua.

Dù vậy, dưới góc nhìn của ông, điều quan trọng mà doanh nghiệp Việt Nam cần hiểu là các vấn đề này chỉ phản ánh một phần của bức tranh lớn hơn.

"Điều rất rõ ràng là ông Trump muốn có thuế quan. Vì vậy, ông ấy sẽ tiếp tục tìm kiếm các cơ sở pháp lý khác nhau cho đến khi tìm được công cụ có thể giúp duy trì chính sách này", ông nhấn mạnh.

Việt Nam cần chuẩn bị cho giai đoạn bất định

Ông Osius cảnh báo Việt Nam đang ở vị thế nhạy cảm do quy mô thặng dư thương mại với Mỹ ngày càng lớn.

"Việt Nam dễ bị tác động hơn nhiều quốc gia khác bởi hiện nay đang có thặng dư thương mại rất lớn với Mỹ", ông nói.

Theo ông, thực tế này khiến Việt Nam tiếp tục nằm trong tầm quan tâm của các nhà hoạch định chính sách thương mại tại Washington.

Vì vậy, cộng đồng doanh nghiệp cần chuẩn bị cho một giai đoạn kéo dài của sự bất định, đồng thời chủ động xây dựng các phương án ứng phó trước những thay đổi có thể xảy ra trong chính sách thương mại của Mỹ.

"Các doanh nghiệp không nên cho rằng những tranh cãi hiện nay chỉ mang tính ngắn hạn. Điều cần thiết là chuẩn bị cho nhiều kịch bản khác nhau và duy trì khả năng thích ứng trong môi trường thương mại toàn cầu đang thay đổi rất nhanh", ông Osius nói.