Khi chuỗi cung ứng toàn cầu đang được định tuyến và thuế quan Mỹ buộc nhiều doanh nghiệp phải vẽ lại bản đồ kinh doanh, doanh nghiệp Việt Nam không chọn phòng thủ, mà có định hướng mở rộng. Điểm đến họ chọn, không phải Trung Quốc hay châu Âu, mà là ASEAN.

Khảo sát triển vọng Doanh nghiệp 2026 của UOB, công bố ngày 22.6 với 226 doanh nghiệp vừa và lớn tại Việt Nam, cho thấy 90% có kế hoạch mở rộng kinh doanh quốc tế trong ba năm tới. Trong số đó, 68% chọn ASEAN làm thị trường ưu tiên, áp đảo cả Trung Quốc đại lục lẫn các quốc gia Nam Á. Thái Lan, Singapore và Indonesia đang nổi lên như ba điểm đến hàng đầu.

Năm 2025, 70% doanh nghiệp tham gia khảo sát của UOB cho biết họ đã mở rộng hoạt động ra toàn cầu. Một năm sau, tỉ lệ đó vọt lên 90% và quan trọng hơn, mục tiêu đã thay đổi.

Nếu trước đây doanh nghiệp Việt ra nước ngoài chủ yếu để tìm thêm doanh thu, thì làn sóng mới này mang tính cấu trúc hơn: xây dựng cơ sở sản xuất, đặt chân vào thị trường trước khi đối thủ kịp định hình. Giá trị mỗi dự án đầu tư dự kiến trung bình khoảng 28 triệu USD, với phần lớn rơi vào khoảng 5–25 triệu USD.

Khi thuế quan Mỹ tạo ra áp lực buộc các tập đoàn toàn cầu phải đa dạng hóa chuỗi cung ứng ra khỏi Trung Quốc, Việt Nam trở thành điểm đến. Đồng thời, các doanh nghiệp Việt cũng đang tận dụng làn sóng tái cấu trúc đó để tiến ra khu vực. ASEAN không chỉ là thị trường tiêu thụ, mà là nơi họ có thể đặt cơ sở sản xuất gần hơn với khách hàng, hưởng lợi từ mạng lưới FTA nội khối và giảm rủi ro phụ thuộc vào một vài thị trường xuất khẩu.

Quản trị chuỗi cung ứng trở thành yếu tố hàng đầu được quan tâm khi 97% đồng tình đây chính là yếu tố mang tính chiến lược. Dù các gián đoạn địa chính trị đã giảm so với giai đoạn trước, nhiều doanh nghiệp vẫn đối mặt với những thách thức liên quan đến nguồn cung, quản lý tồn kho và các quy định về xuất xứ hàng hóa. 

Tuy nhiên, doanh nghiệp Việt Nam còn chưa thông thuộc môi trường kinh doanh quốc tế. Bên cạnh chi phí vận hành là mối lo lớn nhất, được 37% doanh nghiệp nhắc đến, 81% bối rối trước các quy định về quy tắc xuất xứ. Đây là nghịch lý của một nền kinh tế hội nhập sâu kinh tế toàn cầu, với 17 hiệp định thương mại đa phương, song phương được ký, nhưng doanh nghiệp còn gặp khó khăn về rào cản kỹ thuật.

Nếu các kế hoạch được thực hiện dù chỉ một phần, đây là tín hiệu về sự trưởng thành của doanh nghiệp tư nhân Việt Nam. Họ không còn chỉ là nhà cung ứng trong chuỗi giá trị toàn cầu mà đang trở thành người chơi chủ động định hình chuỗi đó.

*Khảo sát Nghiên cứu Triển vọng Doanh nghiệp được UOB thực hiện vào đầu năm 2026 với 226 doanh nghiệp Việt Nam quy mô vừa và lớn (nhóm quy mô vừa có doanh thu từ 200 - 5.000 tỉ đồng/năm; nhóm quy mô lớn có doanh thu trên 5.000 tỉ đồng/năm)*