Nhắc đến propylene glycol methyl ether acetate, hay PGMEA, như một nạn nhân của cuộc chiến Iran, phần lớn mọi người sẽ bối rối. Những mặt hàng dễ thấy hơn như dầu mỏ hay nguyên liệu sản xuất phân bón mới là tâm điểm chú ý.

Nhưng PGMEA, một loại dung môi đặc biệt có nguồn gốc từ naphta và còn được gọi là chất cản quang dùng trong hoạt động sản xuất chip, lại đang ngày càng khan hiếm kể từ khi xung đột Trung Đông bùng nổ hai tháng trước.

Mức độ nghiêm trọng phụ thuộc vào vai trò của PGMEA trong quy trình sản xuất chip và khả năng tìm được chất thay thế. Việc thiếu hụt này có thể khiến những đứt gãy chuỗi cung ứng vốn chưa hồi phục hoàn toàn sau đại dịch xuất hiện trở lại. Khi hoạt động sản xuất bán dẫn tập trung chủ yếu tại Đông Á, tác động sẽ xuất hiện trước tiên tại khu vực này và thực tế những tín hiệu cảnh báo đã bắt đầu vang lên.

Tập đoàn hóa chất lớn nhất Nhật Bản là Shin Etsu Chemical đã tạm hoãn công bố dự báo cả năm với lý do nguồn cung các sản phẩm từ naphta bị hạn chế do chiến sự. Công ty này, đồng thời cũng sản xuất wafer silicon cho ngành bán dẫn, cho biết rất khó “đưa ra dự báo hợp lý” cho năm tài chính hiện tại. Lợi nhuận hoạt động quý gần nhất khoảng 860 triệu USD, giảm 13% so với cùng kỳ và thấp hơn dự báo.

Liệu đây có phải là dấu hiệu cảnh báo sớm? Sohil Sinha trên FirstPost lưu ý rằng khoảng cách từ một lô hàng naphta tới một con chip hoàn chỉnh kéo dài nhiều tháng và trải qua hàng chục công đoạn trung gian, vì vậy các cú sốc ở khâu nguyên liệu đầu vào sẽ cần thời gian để lộ ra và rất khó để khắc phục.

Tuy nhiên, thị trường hiện chưa phản ánh rủi ro suy giảm đối với ngành sản xuất chip. Nhu cầu khổng lồ từ các trung tâm dữ liệu AI nhiều khả năng vẫn duy trì, ngay cả khi những khoản đầu tư trước đó của các tập đoàn công nghệ lớn chưa mang lại kết quả như kỳ vọng. Chỉ số của Bloomberg theo dõi các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng chip cũng chưa cho thấy dấu hiệu bất thường.

Nhìn chung, tác động dây chuyền vẫn có khả năng được kiểm soát. Ramiro Palma của Boston Consulting Group cho biết vật liệu cản quang chiếm khoảng 15% tổng chi phí sản xuất chip:

“Chuỗi giá trị có khả năng hấp thụ khá tốt cú sốc từ việc giá tăng. Khối lượng sản xuất của vật liệu này cũng tương đối nhỏ, nên tôi không cho rằng tình trạng thiếu hụt sẽ ảnh hưởng đáng kể đến sản lượng. Vì vậy, tôi ít lo ngại hơn về chất cản quang.”

Với những doanh nghiệp như Shin Etsu Chemical đang chịu ảnh hưởng từ gián đoạn, lời giải thích hợp lý nhất là họ phụ thuộc nhiều vào mảng chất cản quang. Còn với toàn ngành bán dẫn, tác động hiện vẫn trong tầm kiểm soát.

Khác với chất cản quang, dầu thô chịu tác động tức thì. Giá dầu Brent tăng vọt trong bối cảnh Washington và Tehran rơi vào bế tắc. Quyết định rời OPEC của UAE càng khiến tình hình thêm căng thẳng. Đáng chú ý hơn, hợp đồng tương lai giao tháng 12 đã lập đỉnh mới, cho thấy việc phong tỏa kéo dài đang phát huy tác động.

Trong bối cảnh chưa có giao tranh trực tiếp, thị trường chứng khoán Mỹ đang vận hành với giả định rằng kịch bản tồi tệ nhất đã được tránh và có thể tạm gác cuộc chiến sang một bên. Các thị trường mới nổi, bao gồm một số nhà sản xuất chip lớn và nhiều quốc gia xuất khẩu dầu, cũng đã phục hồi. Tuy nhiên, chỉ số MSCI EAFE, đại diện cho các thị trường phát triển ngoài Mỹ, lại chưa có được điều đó. Khu vực này phụ thuộc nhiều hơn vào tuyến vận tải qua eo biển và không có những doanh nghiệp sản xuất chip đang thu hút sự chú ý.