Giới phân tích cho rằng tâm lý hưng phấn quanh AI đang dần chuyển thành nỗi lo thị trường bị đẩy lên quá xa so với năng lực tạo lợi nhuận thực tế của doanh nghiệp. Câu hỏi lớn hiện nay là khi nào sự cuồng nhiệt sẽ chuyển thành hoảng loạn và kéo theo một đợt điều chỉnh mạnh của thị trường tài chính toàn cầu.

Một trong những dấu hiệu đáng chú ý là các tập đoàn công nghệ đang tăng tốc huy động vốn ở quy mô chưa từng có. Hàng loạt doanh nghiệp liên quan đến AI chạy đua niêm yết hoặc phát hành thêm cổ phiếu nhằm tận dụng mức định giá cao trước khi thị trường đảo chiều.

Nhiều chuyên gia cảnh báo đợt bùng nổ AI hiện nay chủ yếu được thúc đẩy bởi kỳ vọng tăng trưởng trong tương lai và dòng tín dụng giá rẻ hơn là nền tảng lợi nhuận bền vững.

Lịch sử thị trường từng chứng kiến kịch bản tương tự trong bong bóng dot-com cuối thập niên 1990, khi cổ phiếu công nghệ được giao dịch ở mức định giá phi thực tế. Nhiều doanh nghiệp chưa tạo ra lợi nhuận vẫn có vốn hóa hàng chục tỉ USD nhờ niềm tin rằng Internet sẽ thay đổi toàn bộ nền kinh tế.

Ở chu kỳ hiện tại, quy mô cơn sốt AI còn lớn hơn đáng kể. Hàng nghìn tỉ USD đang đổ vào cổ phiếu công nghệ và các doanh nghiệp liên quan đến trí tuệ nhân tạo.

OpenAI, công ty phát triển ChatGPT, được cho là đang chuẩn bị kế hoạch niêm yết với mức định giá có thể vượt 1.000 tỉ USD. Meta cũng cân nhắc huy động thêm hàng chục tỷ USD để mở rộng hạ tầng AI, trong khi Google liên tục tăng chi tiêu cho các dự án trí tuệ nhân tạo và trung tâm dữ liệu.

SpaceX đã gần quanh mức 2.000 tỉ USD sau IPOdù công ty vẫn báo lỗ hàng tỉ USD trong quý đầu năm.

Theo giới quan sát, thị trường hiện dường như đang bỏ qua nhiều rủi ro lớn như lãi suất cao kéo dài, căng thẳng địa chính trị và áp lực nợ công toàn cầu.

Tính đến đầu tháng 6, chỉ số S&P 500 đã tăng 9 tuần liên tiếp. Các thị trường chứng khoán lớn tại Mỹ, châu Âu và châu Á liên tục lập đỉnh mới bất chấp triển vọng kinh tế thế giới còn nhiều bất ổn.

Sự hưng phấn của nhà đầu tư đang được hỗ trợ bởi niềm tin rằng AI sẽ tạo ra một cuộc cách mạng năng suất mới, thúc đẩy lợi nhuận doanh nghiệp tăng mạnh trong tương lai. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng thị trường đang đánh đồng “mong muốn chi tiêu” với “khả năng chi trả”.

Phần lớn đà tăng hiện nay được hỗ trợ bởi dòng vốn vay, các gói huy động khổng lồ và việc rút dần các nguồn dự phòng tài chính của doanh nghiệp cũng như nhà đầu tư.

Nguy cơ lớn nhất nằm ở việc lĩnh vực AI đang đòi hỏi lượng vốn đầu tư khổng lồ cho trung tâm dữ liệu, chip xử lý, điện năng và tài nguyên nước. Nếu tốc độ tăng trưởng lợi nhuận không theo kịp kỳ vọng, thị trường có thể đối mặt một đợt điều chỉnh sâu.

Một khi bong bóng AI vỡ thì dòng vốn toàn cầu sẽ chảy về đâu.

Giới phân tích cho rằng trái phiếu chính phủ hiện không còn là nơi trú ẩn hấp dẫn như các giai đoạn khủng hoảng trước đây, do lãi suất duy trì ở mức cao và áp lực nợ công gia tăng tại nhiều nền kinh tế lớn.

Điều này khiến nguy cơ bán tháo có thể lan rộng từ cổ phiếu công nghệ sang toàn bộ thị trường tài chính. Trong kịch bản đó, tiền mặt và vàng nhiều khả năng sẽ trở thành các tài sản phòng thủ được ưu tiên.

Xu hướng mua vàng của các ngân hàng trung ương toàn cầu đã tăng trở lại trong hai năm qua nhằm giảm phụ thuộc vào đồng USD và tăng dự trữ tài sản an toàn.

Nhiều chuyên gia cho rằng nếu thị trường chứng khoán bước vào chu kỳ điều chỉnh mạnh từ cuối năm nay sang năm 2027, dòng tiền toàn cầu có thể quay lại các tài sản hữu hình thay vì tiếp tục đặt cược vào tăng trưởng công nghệ.

Dù vậy, giới quan sát cũng lưu ý rằng đầu tư vào AI vẫn có thể mang lại giá trị lớn trong dài hạn nếu công nghệ này thực sự tạo ra bước nhảy vọt về năng suất và mô hình kinh doanh.

Vấn đề nằm ở chỗ tốc độ tăng định giá hiện nay có thể đang vượt quá khả năng hiện thực hóa lợi nhuận của doanh nghiệp, khiến thị trường dễ tổn thương trước bất kỳ cú sốc nào về kinh tế hoặc tâm lý nhà đầu tư.