Bộ Tài chính đang xây dựng phương án tái sắp xếp hệ thống doanh nghiệp có vốn nhà nước theo hướng hình thành các tập đoàn quy mô lớn giữ vai trò dẫn dắt trong từng ngành, lĩnh vực trọng điểm của nền kinh tế.

Theo thông báo kết luận từ Bộ Tài chính, phương án được đưa ra sau cuộc họp ngày 22.5 nhằm rà soát lại mô hình quản lý vốn nhà nước và cơ cấu doanh nghiệp hiện nay.

Định hướng mới tập trung vào việc lựa chọn một số doanh nghiệp lớn để giữ vai trò trung tâm trong từng lĩnh vực. Các doanh nghiệp có ngành nghề tương đồng sẽ được nghiên cứu sáp nhập hoặc đưa về cùng hệ sinh thái quản lý với các doanh nghiệp đầu mối này.

Theo Bộ Tài chính, hiện có 857 doanh nghiệp có vốn nhà nước thuộc quyền đại diện chủ sở hữu của 45 cơ quan khác nhau. Trong số này, một số nhóm doanh nghiệp dự kiến tiếp tục giữ nguyên mô hình hiện tại như lĩnh vực quốc phòng, an ninh, độc quyền tự nhiên, ngân hàng thương mại, doanh nghiệp công ích hoặc các doanh nghiệp gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế tại Hà Nội và TP.HCM.

Với các doanh nghiệp còn lại, phương án đang được nghiên cứu theo hướng tái cấu trúc mạnh hơn. Một phần có thể được chuyển giao về Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) trong lộ trình cơ cấu lại đơn vị này.

SCIC được định hướng mở rộng vai trò quản lý và đầu tư vốn nhà nước, tiến tới mô hình quỹ đầu tư quốc gia. Đây được xem là một trong những thay đổi đáng chú ý trong chiến lược quản lý vốn nhà nước giai đoạn tới.

Khác với một số đề xuất trước đây, Bộ Tài chính cho biết chưa đặt vấn đề xây dựng cơ chế ưu đãi riêng về thuế, đất đai hay tiếp cận thị trường cho doanh nghiệp nhà nước. Quan điểm được đưa ra là duy trì nguyên tắc cạnh tranh bình đẳng giữa doanh nghiệp nhà nước và khu vực tư nhân.

Một tổ công tác do Thứ trưởng Cao Anh Tuấn phụ trách đã được thành lập để tiếp tục hoàn thiện phương án sắp xếp doanh nghiệp có vốn nhà nước cũng như mô hình tổ chức bên trong doanh nghiệp.

Những năm gần đây, câu chuyện tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước tiếp tục được đặt ra trong bối cảnh nhiều tập đoàn, tổng công ty sở hữu khối tài sản lớn nhưng hiệu quả hoạt động chưa đồng đều. Một số doanh nghiệp đã cổ phần hóa hoặc thoái vốn, song tiến độ nhìn chung còn chậm so với kế hoạch.

Theo các chuyên gia, việc gom các doanh nghiệp cùng ngành về một đầu mối có thể giúp giảm tình trạng đầu tư dàn trải và tăng khả năng điều phối nguồn lực. Tuy nhiên, mô hình này cũng đặt ra yêu cầu lớn về quản trị, minh bạch tài chính và kiểm soát cạnh tranh thị trường.

Trước đó, Chính phủ đã ban hành nhiều kế hoạch liên quan đến cơ cấu lại vốn nhà nước và nâng hiệu quả hoạt động doanh nghiệp nhà nước trong giai đoạn 2026-2030. Một số tập đoàn lớn như PVN, EVN, Viettel, Petrolimex hay VNPT nằm trong nhóm doanh nghiệp trọng điểm thuộc diện tái cơ cấu vốn và quản trị.