Theo khảo sát ba năm một lần của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) có trụ sở tại Basel, USD nằm ở một phía của 89,2% tổng số giao dịch ngoại hối toàn cầu, tăng nhẹ so với năm 2022. Tỉ lệ của euro giảm còn 28,9%, yên Nhật gần như không đổi ở vị trí thứ ba, trong khi nhân dân tệ của Trung Quốc chiếm 8,5%, tăng từ mức 7% ba năm trước.

Điều này đặc biệt đáng chú ý vì khảo sát được thực hiện vào tháng 4, đúng thời điểm Tổng thống Donald Trump tìm cách đảo lộn hệ thống thương mại toàn cầu bằng mức thuế nhập khẩu cao. Khi đó, đồng USD sụt mạnh, lợi suất trái phiếu tăng vọt, khiến nhiều nhà đầu tư tuyên bố thời kỳ thống trị của đồng tiền này sắp kết thúc. Nhưng dữ liệu mới nhất cho thấy chẳng có dấu hiệu nào của “sự thoái vị” ấy.

Giá trị giao dịch ngoại hối toàn cầu hiện đạt 9,6 nghìn tỉ USD mỗi ngày, tăng 28% trong ba năm. Với quy mô khổng lồ như vậy, mọi nỗ lực của các chính phủ nhằm điều chỉnh tỷ giá mạnh mẽ như Hiệp định Plaza cách đây bốn thập kỷ đều trở nên bất khả thi. Còn nhớ năm 1995, quy mô thị trường này chỉ khoảng 1,5 nghìn tỉ USD/ngày – một con số quá nhỏ so với hiện tại.

Điều này không có nghĩa là đồng USD miễn nhiễm với thách thức. Dù vẫn là trung tâm của thương mại toàn cầu và kho dự trữ giá trị hàng đầu, vị thế ấy vẫn có thể bị xói mòn dần. Trái phiếu Kho bạc Mỹ – “tài sản an toàn nhất hành tinh” – vẫn được tin cậy, nhưng không còn tuyệt đối như trước ngày 2.4, thời điểm Trump áp thuế ồ ạt.

Một phần lý do USD vẫn giữ vị thế bá chủ là vì các đối thủ tiềm năng quá yếu. Cựu Bộ trưởng Tài chính Mỹ Larry Summers từng mỉa mai rằng “châu Âu là viện bảo tàng, Nhật Bản là viện dưỡng lão, Trung Quốc là nhà tù, còn Bitcoin là thí nghiệm”. Nếu một trong những nơi này thực sự cải cách, tài sản Mỹ có thể sẽ bị cạnh tranh dữ dội – và điều đó cũng chẳng phải điều tồi tệ, bởi độ sâu và thanh khoản của thị trường trái phiếu Mỹ là nền tảng giúp Washington vay mượn ở quy mô mà không nước nào sánh được.

Dẫu vậy, báo cáo của BIS cũng cho thấy một “người thắng” khác: nhân dân tệ. Đồng tiền này hiện chiếm 8,5% giao dịch toàn cầu, tiến sát đồng bảng Anh (10,2%). Đây là kết quả phù hợp với mục tiêu lâu dài của Bắc Kinh trong việc mở rộng sức ảnh hưởng quốc tế của đồng tiền Trung Quốc. Tuy nhiên, giới phân tích cảnh báo cần thận trọng: theo ông Julian Evans-Pritchard (Capital Economics), con số này có thể bị “thổi phồng” do dòng vốn trong nước đổ vào chứng khoán Hồng Kông. Thực tế, tỷ lệ thanh toán bằng nhân dân tệ qua hệ thống SWIFT chỉ chiếm 2,9% vào tháng 8.

Bắc Kinh gần đây nỗ lực kêu gọi xây dựng một trật tự tài chính mới với nhiều đồng tiền cạnh tranh bình đẳng hơn – một chiến lược chống USD rõ ràng. Nhưng tham vọng đó chỉ có thể thành hiện thực trong tương lai rất xa. Nhân dân tệ có thể đáng được ghi nhận, song phần thưởng vẫn còn ở phía chân trời.

Daniel Moss là cây bút chuyên mục của Bloomberg Opinion, phụ trách mảng kinh tế châu Á. Trước đây, ông là biên tập viên điều hành mảng kinh tế của Bloomberg News.

(Daniel Moss là cây bút chuyên mục của Bloomberg Opinion, phụ trách mảng kinh tế châu Á. Trước đây, ông là biên tập viên điều hành mảng kinh tế của Bloomberg News.)