Bà giải thích quyết định với báo giới tại Frankfurt hôm thứ Năm, sau khi thông báo sẽ từ chức từ ngày 7.2 năm tới. Động thái mở ra một trong những cuộc đua lãnh đạo quan trọng nhất châu Âu trong nhiều năm, chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử then chốt tại quê nhà Pháp.

“Tôi muốn được tự do phát biểu, tự do bày tỏ quan điểm và tự do tham gia vào những vấn đề ngoài chính sách tiền tệ,” Lagarde nói. “Chúng tôi có nghĩa vụ giữ trung lập,” bà nói thêm. “Tôi không nghĩ mình có thể cảm thấy thoải mái với sự trung lập đó.”

Những phát biểu này chưa cho biết chính xác bà định làm gì tiếp theo. Tuy nhiên, chúng mở đường để bà lên tiếng thẳng thắn hơn tại Pháp, nơi khó khăn ngân sách và bế tắc chính trị đã châm ngòi cho đợt bán tháo trái phiếu trong những tháng cuối nhiệm kỳ tổng thống Emmanuel Macron.

“Tôi quan tâm đến sự thật và thấy sự thật rất thường xuyên bị tổn hại, bị phủ nhận bởi những thông tin xuyên tạc,” Lagarde nói. “Có những điều tôi có thể nói ra. Mọi người có lắng nghe hay không lại là chuyện khác, nhưng tôi cảm thấy mình nên nói và không thể làm vậy ở vị trí hiện tại. Chỉ vậy thôi.”

Đồn đoán về vai trò tiếp theo của Lagarde tập trung vào vị trí lãnh đạo còn trống tại diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), có trụ sở ở Geneva. Trước đây, bà từng phủ nhận ý định tranh cử vị trí tổng thống kế nhiệm Macron.

Dù vậy, gần đây đã có tiền lệ các lãnh đạo ngân hàng trung ương rời cương vị quốc tế để tham gia chính trường trong nước. Người tiền nhiệm của bà, Mario Draghi, từng trở thành thủ tướng Italy, còn cựu thống đốc ngân hàng Trung ương Anh Mark Carney hiện là Thủ tướng Canada.

Tại cuộc họp báo hôm thứ Năm, Lagarde nhận nhiều câu hỏi về quyết định ra đi nhưng dành phần trả lời cho cuối buổi, sau khi giải đáp về việc ECB giữ nguyên lãi suất, dù khả năng tăng lãi suất vào tháng 12 có vẻ cao. Bà chỉ đề cập việc từ chức ngay trước khi kết thúc cuộc họp báo.

Trước khi khép lại, Lagarde nhấn mạnh bộ máy lãnh đạo ECB vẫn sẽ duy trì ổn định.

“Hoạt động của ECB sẽ tiếp tục hoàn toàn thông suốt,” bà nói. “Đừng lo quá trình ra quyết định bị đình trệ. Tổ chức này vững chắc như bàn thạch và sẽ tiếp tục như vậy.”

Quyết định được đưa ra vào thời điểm nhạy cảm đối với ECB, khi cơ quan có trụ sở tại Frankfurt đang đối phó lạm phát cao do chiến tranh Iran, giữa bối cảnh địa chính trị biến động, thị trường trái phiếu bất an và châu Âu chi mạnh cho quốc phòng, hạ tầng.

Pablo Hernández de Cos của Tây Ban Nha và Klaas Knot của Hà Lan đang cạnh tranh vị trí kế nhiệm Lagarde. Các chuyên gia kinh tế được Bloomberg khảo sát trong tháng 10 đánh giá De Cos là ứng viên sáng giá nhất. Ông từng đứng đầu ngân hàng Trung ương Tây Ban Nha và hiện là tổng giám đốc ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS).

“Có rất nhiều ứng viên xuất sắc, thực ra còn giỏi hơn tôi nhiều,” Lagarde nói.

Trước đó cùng ngày, bà thông báo với hội đồng Thống đốc và nhân viên ECB về quyết định rời nhiệm sở trước khi nhiệm kỳ kết thúc vào tháng 10 năm tới.

Các quan chức liên minh châu Âu đã bắt đầu quy trình tìm người kế nhiệm. Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho biết quyết định sẽ được đưa ra trước cuối năm nay.

Lagarde từng nhiều lần từ chối cam kết hoàn thành nhiệm kỳ tám năm. Những đồn đoán về tương lai của bà khiến các đồng nghiệp tại ECB sốt ruột, trong đó một số người lo ngại tình trạng này ảnh hưởng hình ảnh của một trong những định chế kinh tế quan trọng nhất khu vực.

Trước Lagarde, Wim Duisenberg của Hà Lan là chủ tịch ECB duy nhất không hoàn thành trọn nhiệm kỳ. Tuy nhiên, việc rút ngắn thời gian tại nhiệm của ông đã được thỏa thuận trước nhằm tháo gỡ bế tắc giữa Pháp và Đức trước khi ECB thành lập năm 1998.

Các lãnh đạo châu Âu sẽ tìm cách lựa chọn người kế nhiệm tại những hội nghị thượng đỉnh tháng 11 và tháng 12. Ngoài các ứng viên dẫn đầu, không thể loại trừ một gương mặt bất ngờ, bởi chính Lagarde cũng chỉ được đưa vào diện cân nhắc vào phút chót.

Việc Lagarde rời nhiệm sở sớm có nguy cơ làm dấy lên cáo buộc chính trị can thiệp vào tính độc lập của ECB. Bà cũng phải đối mặt với câu hỏi này tại cuộc họp báo.

Thời điểm ra đi cho phép Macron tham gia lựa chọn người thay thế bà trước khi kết thúc nhiệm kỳ cuối cùng. Các cuộc thăm dò cho thấy ứng viên cực hữu Marine Le Pen có thể thắng vòng đầu cuộc bầu cử tổng thống Pháp.

Người đứng đầu ngân hàng Trung ương Pháp cũng đã từ chức trước thời hạn. Ông Macron bổ nhiệm chánh văn phòng Emmanuel Moulin vào vị trí này.

Các chính phủ còn phải chọn người thay Isabel Schnabel, người sẽ rút ngắn nhiệm kỳ một năm để gia nhập quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) vào đầu năm 2027. Với nhiệm kỳ của Kinh tế trưởng Philip Lane cũng kết thúc vào tháng 5, các bên có thể tìm cách đạt thỏa thuận chung cho cả ba vị trí.

Với sự hỗ trợ của Michael Nienaber, Patrick Donahue, Daniel Hornak, Suzanne Lynch, James Hirai, Christoph Rauwald và Craig Stirling