Joel William sắp bắt đầu một nghiên cứu về tính khả thi cho một khách hàng Trung Quốc đang cân nhắc xây dựng nhà máy hóa chất tại bang Sarawak, bang lớn nhất của Malaysia trên bờ biển phía bắc đảo Borneo.

Chỉ hai năm trước, doanh nghiệp này, vốn chuyên sản xuất các loại hóa chất được sử dụng trong quá trình sản xuất chip, dự định đặt nhà máy ở Trung Đông sau khi đã huy động được nguồn vốn tại khu vực. Tuy nhiên, xung đột tại Iran đã đảo lộn kế hoạch, khiến dự án chuyển hướng sang Malaysia nhờ nền tảng công nghiệp sẵn có và môi trường chính trị tương đối ổn định của nước này.

"Khách hàng đang tăng gấp đôi công suất," Joel William, nhà sáng lập công ty tư vấn kỹ thuật Medhini Group, cho biết. Khi dòng vốn đầu tư liên tục chảy vào các lĩnh vực từ bán dẫn đến thiết bị y tế. "Malaysia được xem là một quốc gia trung lập."

Những dự án như vậy sẽ nối tiếp hơn 116 tỉ ringgit (28,4 tỉ USD) vốn đầu tư đổ vào bang Sarawak trong giai đoạn 5 năm đến hết năm 2025, biến nơi đây thành một trong nhiều điểm nóng của làn sóng đầu tư trên toàn Malaysia. Bang Johor đang thu hút các nhà phát triển trung tâm dữ liệu, trong khi Penang đón thêm dòng vốn liên quan đến ngành chip giữa cuộc đua toàn cầu nhằm xây dựng hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI).

Việc Malaysia nổi lên như một trung tâm sản xuất AI đánh dấu bước chuyển mình mạnh mẽ của quốc gia từng được biết đến trên trường quốc tế nhiều hơn bởi vụ bê bối quỹ đầu tư 1MDB hơn là các ngành công nghiệp công nghệ cao. Trong bối cảnh thương mại toàn cầu và căng thẳng địa chính trị phủ bóng lên triển vọng kinh tế, làn sóng đầu tư đang đưa quốc gia Đông Nam Á này trở thành một trong những bên hưởng lợi bất ngờ trong cuộc đua xây dựng hạ tầng AI.

Nền kinh tế Malaysia đang tăng trưởng vượt kỳ vọng, và các nhà kinh tế dự báo động lực này sẽ tiếp diễn, nhờ làn sóng đầu tư và xuất khẩu do ngành công nghệ dẫn dắt.

Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Malaysia tăng 5,8% trong quý II, vượt mức dự báo đồng thuận 5,2%, khi nhu cầu trong nước, dòng vốn đầu tư liên quan đến AI và xuất khẩu điện tử bù đắp tác động từ cuộc chiến ở Trung Đông. Sau đó, JPMorgan Chase đã nâng dự báo tăng trưởng GDP của Malaysia năm 2026 lên 5,3%, đưa nước này vượt hầu hết các nền kinh tế cùng khu vực.

Vị thế là quốc gia xuất khẩu ròng năng lượng cũng giúp Malaysia giảm bớt tác động lên nền kinh tế trong bối cảnh nhiều nước khác phải vật lộn với giá dầu tăng và áp lực lạm phát. Trái lại, triển vọng tăng trưởng của Indonesia vẫn mong manh do dư địa tài khóa thu hẹp và bất ổn chính sách, trong khi chi phí năng lượng cao cùng một vụ bê bối tham nhũng đang phủ bóng lên triển vọng của Philippines.

"Năm nay là một năm chuyển tiếp" đối với Malaysia, ông Ch'ng Cheng Siew, giám đốc đầu tư của Areca Capital, cho biết. Công ty này đang quản lý 5 tỉ ringgit danh mục đầu tư đa tài sản tại châu Á, bao gồm Malaysia và Singapore, với mức phân bổ vào các lĩnh vực AI và hạ tầng. "Những khoản đầu tư đổ vào trong vài năm qua sẽ bắt đầu chuyển hóa thành sản lượng công nghiệp. Đó là lý do tôi khá lạc quan."

Đối với các nhà đầu tư, câu hỏi đặt ra là liệu rủi ro chính trị có làm gián đoạn tính liên tục của các chính sách vốn là nền tảng cho làn sóng đầu tư gần đây hay không. Việc liên minh của thủ tướng Anwar Ibrahim thất bại trong cuộc bầu cử bang Negeri Sembilan hôm thứ Bảy, sau các thất bại trước đó tại Johor và Sabah, đã làm dấy lên nghi ngờ về khả năng ông giành thêm một nhiệm kỳ trong cuộc tổng tuyển cử tiếp theo, dự kiến phải diễn ra trước đầu năm 2028.

"Sức hấp dẫn kinh tế của Malaysia vẫn rất lớn, nhưng đáng tiếc là điều đó chưa được cử tri nhìn nhận đầy đủ," Amir Fareed Rahim, giám đốc chiến lược của công ty tư vấn KRA Group, nhận định. "Khi cuộc tổng tuyển cử đang đến gần, chúng ta có thể sẽ chứng kiến một giai đoạn nhiều biến động và những ồn ào chính trị gia tăng. Tuy nhiên, nhìn chung, tính nhất quán trong chính sách sẽ vẫn được duy trì."

Triển vọng trung hạn của Malaysia tiếp tục được hỗ trợ bởi các dự án đầu tư của chính phủ cùng làn sóng mở rộng hạ tầng AI từ khu vực tư nhân.

Malaysia đã thu hút hàng tỉ USD vốn đầu tư khi các doanh nghiệp như Infineon, Nvidia, ByteDance cùng nhiều tập đoàn công nghệ khác thiết lập các trung tâm sản xuất chip và chạy đua mở rộng khả năng tiếp cận năng lực tính toán. Tổng vốn đầu tư được phê duyệt vào các trung tâm dữ liệu trong giai đoạn từ năm 2021 đến nửa đầu năm 2025 đạt 144,4 tỉ ringgit.

Bang này đang mở rộng tham vọng công nghệ với dự án Silicon Island, một dự án lấn biển quy mô lớn nhằm thu hút thêm các nhà sản xuất chip và doanh nghiệp công nghệ cao. Trong bối cảnh xuất khẩu các sản phẩm điện và điện tử của Malaysia, bao gồm chất bán dẫn, được dự báo sẽ vượt 800 tỉ ringgit trong năm nay, triển vọng tăng trưởng của ngành vẫn được đánh giá tích cực.

Không chỉ ngành công nghệ hưởng lợi từ làn sóng đầu tư. Tập đoàn xây dựng và kỹ thuật Gamuda cho biết vào tháng 6 rằng giá trị đơn hàng tồn đọng đã đạt mức kỷ lục 52 tỉ ringgit, khi các dự án trung tâm dữ liệu không chỉ bù đắp mà còn vượt xa sự suy yếu ở các mảng bất động sản và hạ tầng.

"Câu chuyện đầu tư vào Malaysia vẫn rất thuyết phục," ông Justin Chin, giám đốc điều hành Gamuda Engineering, nhận định, nhờ lực lượng lao động tay nghề cao, sử dụng tiếng Anh thành thạo và chi phí cạnh tranh. Ông kỳ vọng danh mục các dự án trung tâm dữ liệu của tập đoàn sẽ tiếp tục mở rộng. Gamuda cũng là nhà phát triển chủ chốt của dự án Silicon Island tại bang Penang.

Năng lực cạnh tranh của Malaysia đã cải thiện đáng kể trong những năm gần đây. Quốc gia này tăng tám bậc, lên vị trí thứ 15 trong số 70 nền kinh tế tại Bảng xếp hạng Năng lực Cạnh tranh Thế giới 2026 của Viện Phát triển Quản lý Quốc tế (IMD), sau khi đã tăng 11 bậc vào năm ngoái. Chỉ hai năm trước, Malaysia đứng thứ 34 trong tổng số 67 quốc gia được xếp hạng.

Làn sóng đầu tư cũng lan tỏa sang lĩnh vực tiêu dùng. Oriental Kopi, chuỗi nhà hàng nổi tiếng với cà phê rang than và bánh tart trứng, đang mở rộng hoạt động tại bang Johor, trung tâm phát triển dữ liệu lớn nhất Malaysia, nơi dòng vốn đầu tư đang thu hút thêm lao động và tạo ra nhu cầu lớn hơn đối với cà phê và các bữa ăn.

Theo Tổng giám đốc Calvin Chan, lượng khách du lịch quốc tế tăng mạnh cũng góp phần cải thiện doanh thu tại các cửa hàng của doanh nghiệp ở miền nam Malaysia, thủ đô Kuala Lumpur và các sân bay. Điều này giúp công ty tự tin triển khai kế hoạch mở thêm 10 cửa hàng tại Malaysia và Indonesia trong năm nay, bất chấp lo ngại sức mua có thể chững lại.

Malaysia đã đón hơn 21 triệu lượt khách quốc tế trong nửa đầu năm, tăng 2,5% so với cùng kỳ năm trước.

Tuy vậy, việc duy trì đà tăng trưởng của Malaysia có thể sẽ trở nên khó khăn hơn khi áp lực tài khóa ngày càng gia tăng.

Theo ông Lee Heng Guie, giám đốc điều hành Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế Xã hội, chính phủ đang phải dựa vào các chương trình trợ cấp nhiên liệu có mục tiêu để bảo vệ hộ gia đình và doanh nghiệp trước chi phí năng lượng tăng cao. Điều này làm giảm nguồn lực dành cho đầu tư hạ tầng và các dự án phát triển khác, vốn đóng vai trò quan trọng đối với tăng trưởng dài hạn.

Dù là quốc gia xuất khẩu ròng năng lượng, Malaysia vẫn phụ thuộc vào dầu thô nhập khẩu, khiến nền kinh tế dễ bị tổn thương khi giá dầu tăng. Chi tiêu cho trợ cấp xăng và dầu diesel có thể lên tới 40 tỉ ringgit trong năm 2026, cao hơn gấp đôi so với 15 tỉ ringgit được phân bổ trong ngân sách năm nay.

Ông Lee, cựu chuyên gia kinh tế của ngân hàng Trung ương Malaysia, cũng cảnh báo rủi ro tăng trưởng kinh tế mất cân đối đang gia tăng, khi các ngành công nghệ phát triển nhanh hơn đáng kể so với các lĩnh vực phục vụ tiêu dùng.

Cuối tuần qua, liên minh Pakatan Harapan của thủ tướng Anwar Ibrahim chỉ giành được 11 trong tổng số 36 ghế tại cuộc bầu cử bang Negeri Sembilan, giảm từ 17 ghế trước đó. Ngay cả bộ trưởng Giao thông Malaysia cũng không giữ được ghế trong cơ quan lập pháp bang.

Malaysia cũng tiếp tục đối mặt với những thách thức về quản trị. Một cuộc điều tra của Bloomberg hồi đầu năm cáo buộc một số quan chức thuộc ủy ban Chống tham nhũng Malaysia đã phối hợp với các doanh nhân trong nỗ lực giành quyền kiểm soát các công ty niêm yết. Các cáo buộc này đã bị phía liên quan bác bỏ.

Dù vậy, các nhà hoạch định chính sách vẫn giữ quan điểm lạc quan. Đồng ringgit duy trì ổn định trong năm nay, ngay cả khi đồng rupiah của Indonesia và peso của Philippines giảm xuống mức thấp kỷ lục. Thị trường chứng khoán Malaysia tuy có diễn biến kém hơn phần lớn các thị trường trong khu vực, nhưng vẫn thu hút dòng vốn từ những nhà đầu tư tìm kiếm nơi trú ẩn trước biến động trên thị trường tài chính toàn cầu.

Theo Moody's Ratings, các cải cách về nguồn thu được triển khai từ năm 2023 đã mở rộng đáng kể cơ sở thuế, tạo điều kiện để Malaysia từng bước củng cố tài khóa. Moody's cũng dự báo nền kinh tế nước này sẽ tăng trưởng nhanh hơn tất cả các quốc gia khác cùng được xếp hạng tín nhiệm A.

Ngân hàng Trung ương Malaysia cũng cho rằng tăng trưởng kinh tế toàn cầu mạnh hơn nhờ căng thẳng tại Trung Đông hạ nhiệt, nhu cầu ổn định đối với các sản phẩm điện và điện tử, cùng sự phục hồi của ngành du lịch, sẽ tiếp tục tạo thêm động lực cho doanh nghiệp trong nước.

Tại Medhini, ông Joel William cho biết công ty thậm chí phải từ chối một số dự án vì không tuyển đủ quản lý dự án để đáp ứng nhu cầu. Ông kỳ vọng mở rộng lực lượng lao động từ 15 lên khoảng 80 người khi các yêu cầu về dự án mới tiếp tục gia tăng. Tỉ lệ thất nghiệp của Malaysia hiện dao động quanh 3%, gần mức thấp nhất trong một thập kỷ.

"Chúng tôi chưa thấy bất kỳ dấu hiệu chững lại nào," William nói. "Nếu có gì thay đổi thì đó là Malaysia ngày càng trở nên hấp dẫn hơn."