Tuy nhiên, phía sau các trung tâm tài chính sôi động là hàng loạt dấu hiệu cho thấy nền kinh tế đang đối mặt sức ép mới, từ làn sóng giới giàu ra đi đến khoảng cách phát triển ngày càng lớn giữa thành thị và nông thôn, giữa vùng duyên hải phía đông và nội địa phía tây.

Theo dữ liệu của Henley & Partners được nhiều hãng truyền thông quốc tế dẫn lại, khoảng 8.000 triệu phú Trung Quốc đã rời đất nước trong năm 2025. Đây là một trong những dòng dịch chuyển tài sản lớn nhất toàn cầu.

Nhóm giàu có này chủ yếu chọn Singapore, Nhật Bản, Dubai, Canada và Australia làm nơi định cư mới hoặc đặt trung tâm quản lý tài sản. Xu hướng đó phản ánh tâm lý muốn đa dạng hóa rủi ro, tìm môi trường pháp lý ổn định hơn và mở rộng cơ hội giáo dục cho con cái.

Con số 8.000 triệu phú rời đi mang ý nghĩa lớn hơn chuyện di cư cá nhân. Đây là nhóm nắm giữ lượng vốn lớn, có mạng lưới đầu tư rộng và khả năng tạo việc làm cao. Khi dòng người này chuyển tài sản ra nước ngoài, Trung Quốc đối mặt nguy cơ thất thoát nguồn vốn tư nhân và suy giảm niềm tin của tầng lớp doanh nhân.

Trong khi đó, nền kinh tế Trung Quốc vẫn ghi nhận thặng dư thương mại khoảng 1,2 ngàn tỉ USD trong năm 2025, mức cao hiếm thấy trên thế giới. Xuất khẩu tiếp tục là điểm sáng nhờ các ngành xe điện, pin, năng lượng mặt trời, máy móc và điện tử.

Song thặng dư thương mại lớn cũng cho thấy một thực tế khác: nhu cầu trong nước còn yếu. Khi tiêu dùng hộ gia đình chưa phục hồi mạnh, doanh nghiệp buộc phải đẩy hàng ra thị trường quốc tế để duy trì sản xuất.

Một áp lực khác là tổng nợ của Trung Quốc, gồm chính phủ, doanh nghiệp và hộ gia đình, đã lên tới khoảng 302% GDP. Mức nợ cao khiến dư địa kích thích kinh tế thu hẹp, đồng thời gia tăng rủi ro đối với bất động sản, ngân sách địa phương và hệ thống tài chính.

Bên trong nền kinh tế, bất bình đẳng giữa nông thôn và thành thị vẫn là bài toán lớn. Tại các thành phố như Thượng Hải, Thâm Quyến, Bắc Kinh hay Hàng Châu, người dân được hưởng hạ tầng hiện đại, tàu điện ngầm dày đặc, thu nhập cao và cơ hội nghề nghiệp phong phú.

Trong khi đó, nhiều khu vực nông thôn và miền núi vẫn tụt lại phía sau. Theo số liệu từng được công bố tại Trung Quốc, khoảng 600 triệu người có thu nhập chỉ khoảng 1.000 nhân dân tệ mỗi tháng hoặc thấp hơn. Mức thu nhập này tạo khoảng cách rất xa so với chi phí sinh hoạt tại các đại đô thị.

Chênh lệch vùng miền cũng rất rõ nét. Khu vực ven biển phía đông như Quảng Đông, Giang Tô, Chiết Giang, Phúc Kiến và Thượng Hải là đầu tàu tăng trưởng trong nhiều thập niên nhờ xuất khẩu, đầu tư nước ngoài và hạ tầng phát triển sớm.

Ngược lại, nhiều tỉnh phía tây và tây nam như Cam Túc, Thanh Hải, Ninh Hạ, Quý Châu, Vân Nam hay một phần Tứ Xuyên có thu nhập bình quân thấp hơn đáng kể. Cơ hội việc làm chất lượng cao tại đây hạn chế hơn, khiến làn sóng lao động trẻ tiếp tục đổ về miền đông.

Sự dịch chuyển này tạo ra vòng xoáy chênh lệch mới. Miền đông thu hút nhân lực, vốn và công nghệ nên càng phát triển nhanh. Miền tây mất lao động trẻ, phụ thuộc nhiều hơn vào đầu tư công và trợ cấp ngân sách.

Khoảng cách cơ hội còn thể hiện ở giáo dục. Nhiều nghiên cứu quốc tế chỉ ra trẻ em nông thôn gặp bất lợi về dinh dưỡng, chất lượng trường học và khả năng tiếp cận giáo viên tốt. Điều này khiến cơ hội cạnh tranh vào đại học và thị trường lao động hiện đại thấp hơn so với trẻ em thành thị.

Áp lực việc làm cũng gia tăng trên phạm vi toàn quốc. Tỷ lệ thất nghiệp thanh niên tại Trung Quốc từng vượt mốc 20% trong giai đoạn gần đây trước khi phương pháp thống kê được điều chỉnh. Điều đó cho thấy ngay cả tại các thành phố lớn, nhiều sinh viên tốt nghiệp vẫn gặp khó khi tìm việc phù hợp.

Bức tranh kinh tế Trung Quốc hiện mang tính hai mặt. Một bên là những đô thị hiện đại, chuỗi cung ứng hàng đầu thế giới và xuất khẩu tăng mạnh. Bên còn lại là tiêu dùng yếu, nợ cao, chênh lệch vùng miền sâu sắc và làn sóng người giàu chuyển tài sản ra ngoài.

Trong trung hạn, thách thức lớn nhất với Bắc Kinh có thể nằm ở việc thu hẹp khoảng cách giữa phía đông giàu có và phía tây kém phát triển, giữa thành thị năng động và nông thôn thu nhập thấp, đồng thời giữ niềm tin của khu vực tư nhân.