Giá dầu Brent trong phiên giao dịch mới nhất dao động mạnh quanh ngưỡng 87 đến gần 90 USD mỗi thùng, sau khi trải qua ngày giảm sâu nhất trong bốn năm vào đầu tuần. Diễn biến thất thường phản ánh sự giằng co giữa rủi ro nguồn cung từ khu vực Vịnh Ba Tư và khả năng các quốc gia tiêu thụ lớn tung dầu từ kho dự trữ ra thị trường.

Một trong những yếu tố được thị trường theo dõi sát là kế hoạch của Cơ quan Năng lượng Quốc tế. Theo Wall Street Journal, IEA đang đề xuất đợt xả kho dầu lớn nhất từng có, vượt mức 182 triệu thùng mà các nước thành viên đã tung ra năm 2022 sau khi Nga tấn công Ukraine. Nếu được thông qua, đây sẽ là nỗ lực phối hợp quy mô lớn nhằm hạ nhiệt giá năng lượng trong bối cảnh chiến sự đe dọa nguồn cung.

Nhu cầu dầu toàn cầu hiện ở mức hơn 100 triệu thùng mỗi ngày, theo số liệu của IEA. Trong khi đó, khoảng 20 triệu thùng dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ đi qua eo biển Hormuz mỗi ngày trong năm ngoái, khiến tuyến hàng hải này trở thành mắt xích sống còn của hệ thống năng lượng thế giới. Tuy nhiên, xung đột đã khiến lưu lượng tàu qua khu vực gần như đình trệ.

Căng thẳng gia tăng khi nhiều tàu thương mại bị tấn công tại eo biển Hormuz và Vịnh Ba Tư. Hải quân Anh cho biết ít nhất ba tàu đã trúng các vật thể nghi là đạn, gồm một tàu hàng ngoài khơi Oman, một tàu container gần Ras Al Khaimah và một tàu chở hàng rời phía tây bắc Dubai. Một tàu báo cáo cháy trên boong và thủy thủ đoàn phải sơ tán.

Các vụ tấn công này diễn ra trong bối cảnh rủi ro an ninh gia tăng nhanh chóng. Cơ quan điều phối hàng hải UKMTO cho biết họ đã ghi nhận ít nhất 10 vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại trong khoảng từ ngày 28.2 đến ngày 10.3 và cảnh báo mức độ đe dọa vẫn ở mức nghiêm trọng.

Nguy cơ leo thang còn được thể hiện qua các cuộc tấn công bằng drone và tên lửa trong khu vực. Hai drone đã rơi gần sân bay quốc tế Dubai, làm bốn người bị thương dù hoạt động bay vẫn diễn ra bình thường. Saudi Arabia cho biết họ đã đánh chặn các drone hướng tới mỏ dầu Shaybah, trong khi Qatar cảnh báo mức độ đe dọa an ninh cao và khuyến cáo người dân ở trong nhà.

Tình hình này đang làm đảo lộn thương mại năng lượng trong khu vực. Nhiều chủ tàu đã tránh cập cảng Fujairah của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất, một trung tâm trung chuyển dầu quan trọng nằm ngay bên ngoài eo biển Hormuz. Việc hủy chuyến có thể giúp các nhà sản xuất bán lại các lô hàng với giá cao hơn do nguồn cung thắt chặt.

Một số hãng vận tải biển lớn, trong đó có công ty Nhật Bản Nippon Yusen, đã tạm dừng cập cảng này. Theo các nhà giao dịch, ít nhất một hãng vận tải châu Âu cũng đang tránh khu vực do nguy cơ tên lửa và các cuộc tấn công trên biển.

Không chỉ dầu mỏ, thị trường khí tự nhiên cũng chịu tác động. Nhà máy xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng Ras Laffan của Qatar, cơ sở lớn nhất thế giới và cung cấp gần 20% nguồn LNG toàn cầu, đã không có chuyến hàng nào rời cảng trong năm ngày, chuỗi gián đoạn dài nhất kể từ năm 2008 theo dữ liệu theo dõi tàu.

Những gián đoạn này làm dấy lên lo ngại giá năng lượng cao có thể gây áp lực lạm phát trên toàn cầu. Peter Kazimir, thành viên Hội đồng Thống đốc Ngân hàng Trung ương châu Âu, cho rằng cú sốc năng lượng từ chiến tranh có thể khiến ngân hàng trung ương phải cân nhắc phản ứng chính sách sớm hơn dự kiến. Ông cảnh báo ký ức về làn sóng lạm phát năm 2022 có thể khiến doanh nghiệp dễ dàng tăng giá và người lao động đòi hỏi mức lương cao hơn.

Trong khi đó, các chính phủ lớn đang thảo luận biện pháp phối hợp. Các bộ trưởng năng lượng G7 cho biết họ ủng hộ việc sử dụng kho dự trữ dầu chiến lược để xử lý gián đoạn nguồn cung và ổn định thị trường. Nhật Bản, thành viên châu Á duy nhất của nhóm, đã phát tín hiệu sẵn sàng tham gia nhằm kiềm chế giá xăng trong nước và hạn chế áp lực lạm phát.

Những diễn biến quân sự cũng đang gây sức ép lên chiến lược của các bên tham chiến. Các nhà phân tích cho rằng quân đội Mỹ phải sử dụng lượng lớn tên lửa đánh chặn đắt đỏ để đối phó với các cuộc tấn công bằng tên lửa và drone từ Iran. Dù số vụ tấn công được cho là đã giảm đáng kể, các mục tiêu quân sự và hạ tầng năng lượng tại Trung Đông vẫn bị đánh trúng gần như mỗi ngày.

Tác động của cuộc chiến còn lan rộng ra ngoài khu vực. Các bộ trưởng ngoại giao và kinh tế của ASEAN dự kiến họp để thảo luận ảnh hưởng của xung đột đối với an ninh năng lượng của khối. Nhiều quốc gia châu Á cũng đã bắt đầu cảm nhận áp lực giá nhiên liệu nên buộc phải áp dụng các biện pháp tiết kiệm năng lượng và điều chỉnh chính sách kinh tế.

Trong khi đó, ngành hàng không cũng chịu tác động trực tiếp. Một số hãng bay châu Á đã hủy chuyến tới Dubai hoặc tăng giá vé từ 10% đến 15% để bù đắp chi phí nhiên liệu tăng cao sau các biến động mạnh của thị trường dầu.

Tất cả những diễn biến này cho thấy cuộc xung đột tại Trung Đông đang nhanh chóng chuyển thành cú sốc năng lượng toàn cầu mới. Hướng đi của giá dầu trong những tuần tới sẽ phụ thuộc vào hai yếu tố then chốt: mức độ leo thang quân sự trong khu vực và việc liệu các nền kinh tế lớn có thực sự tung lượng dầu dự trữ kỷ lục ra thị trường hay không.