Căng thẳng tại Trung Đông đang bước vào một giai đoạn nguy hiểm hơn khi các cuộc không kích của Iran mở rộng phạm vi, trong lúc Mỹ gia tăng hiện diện quân sự trong khu vực. Diễn biến này không chỉ làm dấy lên lo ngại về một cuộc xung đột khu vực quy mô lớn, mà còn gây chấn động đồng thời lên thị trường năng lượng, tài chính và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Giá dầu là chỉ báo rõ ràng nhất của mức độ căng thẳng. Dầu Brent đã có lúc tăng gần 4%, lên khoảng 116,75 USD mỗi thùng, hướng tới mức tăng theo tháng mạnh nhất trong lịch sử. Nguy cơ gián đoạn nguồn cung trở nên hiện hữu khi các tuyến vận chuyển chiến lược như eo biển Hormuz đứng trước rủi ro bị kiểm soát hoặc gián đoạn. Đây là điểm trung chuyển của khoảng một phần ba lượng dầu vận chuyển bằng đường biển toàn cầu, nên bất kỳ biến động nào cũng có thể gây hiệu ứng dây chuyền tức thì.

Cú sốc năng lượng nhanh chóng lan sang các thị trường tài chính. Chứng khoán châu Á đồng loạt giảm, trong khi dòng tiền tìm đến trái phiếu như một kênh trú ẩn. Tuy nhiên, khác với các giai đoạn khủng hoảng trước, lần này thị trường ghi nhận hiện tượng bất thường khi cả cổ phiếu, trái phiếu và vàng đều chịu áp lực bán. Điều này phản ánh nỗi lo ngày càng lớn về một kịch bản lạm phát đình trệ, khi tăng trưởng kinh tế chậm lại nhưng giá cả vẫn leo thang.

Tác động của xung đột cũng lan rộng sang thị trường hàng hóa công nghiệp. Các cuộc không kích nhằm vào cơ sở sản xuất nhôm tại Trung Đông đã làm dấy lên nguy cơ thiếu hụt nguồn cung toàn cầu, đẩy giá kim loại này tăng mạnh. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng vốn đã mong manh, bất kỳ cú sốc mới nào cũng có thể khiến thị trường rơi vào trạng thái mất cân đối kéo dài.

Tại châu Á, hệ quả được cảm nhận gần như ngay lập tức. Nhiều quốc gia ghi nhận tình trạng người dân xếp hàng mua nhiên liệu và tích trữ hàng hóa. Một số nơi thậm chí cân nhắc áp dụng tuần làm việc bốn ngày để tiết kiệm năng lượng. Hàn Quốc đang xem xét các biện pháp hạn chế lái xe nếu giá dầu vượt 120 USD mỗi thùng, trong khi Australia quyết định giảm một nửa thuế nhiên liệu trong ba tháng để giảm áp lực chi phí.

Các chính phủ cũng bắt đầu thúc đẩy giải pháp thay thế. Thái Lan khuyến khích sử dụng dầu diesel sinh học B20 với giá thấp hơn nhằm giảm phụ thuộc vào dầu nhập khẩu. Đồng thời, các nền kinh tế lớn như Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc đang đánh giá lại chiến lược năng lượng, đặc biệt là nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng, trong bối cảnh lo ngại về tính ổn định của các nhà cung cấp tại Trung Đông.

Ở cấp độ tài chính vĩ mô, các ngân hàng trung ương và chính phủ nhanh chóng triển khai biện pháp ứng phó. Ngân hàng Trung ương Qatar đã nới lỏng yêu cầu dự trữ và cung cấp thanh khoản không giới hạn để duy trì ổn định hệ thống ngân hàng. Israel thông qua ngân sách mới với mức chi quốc phòng tăng vọt, phản ánh sự chuẩn bị cho một cuộc xung đột kéo dài, đồng thời chấp nhận gia tăng thâm hụt tài khóa.

Trong khi đó, thị trường tiền tệ cũng chứng kiến những biến động đáng chú ý. Đồng rupee của Ấn Độ tăng mạnh sau các biện pháp can thiệp của ngân hàng trung ương, nhưng vẫn chịu áp lực dài hạn do giá năng lượng cao và thâm hụt thương mại mở rộng.

Dù vậy, yếu tố khó lường nhất vẫn là diễn biến chính trị. Ông Donald Trump tuyên bố Iran đã chấp thuận phần lớn các yêu cầu của Mỹ nhằm chấm dứt chiến tranh, nhưng chưa có bằng chứng rõ ràng cho thấy các cuộc đàm phán thực chất đang diễn ra. Trong khi đó, các cuộc tấn công bằng drone và tên lửa vẫn tiếp diễn, với nhiều quốc gia vùng Vịnh liên tục phải đánh chặn các mối đe dọa trên không.

Triển vọng phía trước vì thế vẫn rất bất định. Ngay cả khi có tín hiệu hòa hoãn, các chuyên gia cảnh báo rằng những gián đoạn trong chuỗi cung ứng và niềm tin thị trường sẽ không thể nhanh chóng được khôi phục. Thị trường toàn cầu đang phải điều chỉnh kỳ vọng, khi nhận ra rằng xung đột địa chính trị lần này có thể để lại tác động sâu rộng và kéo dài hơn nhiều so với các cuộc khủng hoảng trước đây.