Các công ty Nhật Bản, từ ngân hàng đến hãng hàng không, đã ngừng cung cấp dịch vụ số để tự bảo vệ trước những lỗ hổng trong phần mềm Internet. Đây là một trong những ví dụ rõ nét nhất về tình trạng hỗn loạn do việc phát hiện các lỗ hổng trong ngôn ngữ lập trình PHP được sử dụng rộng rãi gây ra.

Tokyo nằm trong số các chính phủ từ London đến Canberra và Washington khẩn trương đánh giá thiệt hại tiềm tàng hôm thứ Năm, sau khi nhà phát triển PHP công bố các lỗ hổng và phát hành bản cập nhật để khắc phục. Trong một bài đăng trên X, Thủ tướng Sanae Takaichi kêu gọi các tổ chức sử dụng PHP, bao gồm cả các cơ quan chính phủ, cài đặt bản vá bảo mật nhanh nhất có thể. Lời kêu gọi này tương tự động thái của các nhà lãnh đạo trên khắp thế giới.

Tác động đặc biệt rõ rệt tại Nhật Bản, cho thấy nước này vẫn gặp khó khăn dai dẳng trong việc bảo vệ và nâng cấp hạ tầng số đã cũ. Hàng loạt dịch vụ internet ngừng hoạt động hôm thứ Năm, khiến người dân không thể mở tài khoản đầu tư, mở thẻ lên máy bay điện tử hoặc truy cập các website chăm sóc khách hàng.

Tokyo đã tạm ngừng một số trang trên website của Bộ Tài chính và Bộ Y tế. Tuy vậy, chưa có vụ tấn công nào được xác nhận là đã khai thác các lỗ hổng PHP, Chánh Văn phòng Nội các Minoru Kihara cho biết tại một cuộc họp báo thường kỳ.

PHP là một trong những công nghệ được triển khai rộng rãi nhất trên web, làm nền tảng cho hàng triệu website. Vì vậy, bất kỳ lỗ hổng nào cũng có thể lan truyền qua chuỗi cung ứng phần mềm trên internet, tiềm ẩn nguy cơ khiến các dịch vụ trực tuyến bị đánh cắp dữ liệu, phát tán mã độc và xâm nhập. Việc đưa website xuống ngoại tuyến giúp ngăn kẻ tấn công tiếp cận và khai thác lỗ hổng trong thời gian khắc phục.

Nhiều quốc gia đã huy động nguồn lực để phòng ngừa. Phần Lan bắt đầu đưa các website chính phủ xuống ngoại tuyến từ hôm thứ Tư. Các website của chính quyền trung ương và địa phương tại Hà Lan cũng bị ngừng hoạt động.

Tại Nhật Bản, ngân hàng và khối chứng khoán của Mizuho Financial Group Inc. đã tạm ngừng dịch vụ, đồng thời cho biết đang thực hiện các biện pháp khẩn cấp để tăng cường an ninh. Shizuoka Bank, một ngân hàng khu vực, đã đình chỉ website và ứng dụng, trong khi các công ty thuộc Mitsubishi UFJ Financial Group Inc. tạm dừng một số dịch vụ trực tuyến.

ANA Holdings Inc., công ty mẹ của All Nippon Airways, đã vô hiệu hóa một số dịch vụ, trong đó có việc phát hành thẻ lên máy bay qua Apple Wallet. Hãng cho biết chưa phát hiện bằng chứng về một vụ xâm nhập, nhưng vẫn áp dụng biện pháp phòng ngừa vì một số hệ thống của hãng sử dụng PHP. Japan Airlines Co. đã tạm ngừng một số trang web và dịch vụ với lý do bảo trì hệ thống, trong khi East Japan Railway Co. đình chỉ một số dịch vụ trực tuyến và Seven-Eleven Japan Co. gỡ website hỗ trợ khách hàng, theo một người phát ngôn.

Phạm vi phản ứng tại Nhật Bản cho thấy những thành phần phần mềm đã cũ và thường khó nhận thấy trong hạ tầng số có thể lan tỏa ảnh hưởng đến đời sống hằng ngày của người dân như thế nào. Nhật Bản đặc biệt dễ bị tổn thương do phụ thuộc nhiều vào phần mềm cũ cũng như các nhà cung cấp công nghệ bên ngoài.

PHP đã giảm độ phổ biến với tư cách ngôn ngữ lập trình được lựa chọn, chỉ chiếm khoảng 18% mức sử dụng trong số những người tham gia khảo sát nhà phát triển của Stack Overflow. Tuy nhiên, ngôn ngữ này vẫn hiện diện khắp nơi tại Nhật Bản, vận hành một phần lớn các ứng dụng web, cửa hàng thương mại điện tử và nội dung WordPress. Nhiều công ty trong số đó vẫn sử dụng các phiên bản lỗi thời.

Trong một cuộc khảo sát các công ty niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Tokyo, 70% số người trả lời đang vận hành phần mềm PHP cho biết họ sử dụng phần mềm đã lỗi thời và không còn được hỗ trợ. Điều này cho thấy có một lượng lớn hệ thống có thể đang bị phơi nhiễm trước các lỗ hổng.

Tình trạng thiếu hụt nhân lực an ninh mạng kéo dài cũng có thể khiến vấn đề trở nên nghiêm trọng hơn.

Theo Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản, nước này đang thiếu khoảng 110.000 nhân sự an ninh mạng. Con số này được bộ trích dẫn từ một nghiên cứu của tổ chức phi lợi nhuận ISC2. Do phần lớn nhân lực tập trung trong các công ty công nghệ thông tin và phần mềm, các doanh nghiệp bán lẻ, tài chính hoặc vận tải phải phụ thuộc vào hỗ trợ thuê ngoài để xác định mức độ phơi nhiễm và triển khai bản vá. Điều đó đôi khi khiến việc đưa các dịch vụ hướng tới người tiêu dùng xuống ngoại tuyến trở thành lựa chọn dễ dàng và an toàn nhất đối với doanh nghiệp.

Theo Lisa Landau, Tổng Giám đốc ThreatLight, công ty an ninh mạng có trụ sở tại Tokyo, Nhật Bản tiếp tục gặp khó khăn với hạ tầng và hoạt động công nghệ thông tin không đầy đủ. Những yếu tố này khiến việc duy trì an ninh ngày càng phức tạp và gây gián đoạn, qua đó củng cố tâm lý ngần ngại thay đổi.

Bà cho biết các lỗ hổng tiếp tục tích tụ, trong khi AI mở rộng quy mô của những cuộc tấn công có chủ đích và nhanh chóng làm thay đổi mặt trận an ninh mạng. Rủi ro thực sự là khả năng thích ứng, điều tra và phản ứng của các công ty Nhật Bản chưa theo kịp những mối đe dọa mà họ đang đối mặt.

"Bởi vì sao hoạt động bảo trì an ninh thường xuyên lại đòi hỏi phải làm gián đoạn hoạt động kinh doanh?" bà nói. "Khi việc duy trì an ninh trở thành mối đe dọa đối với tính liên tục của hoạt động kinh doanh, vấn đề đã lớn hơn nhiều so với bất kỳ lỗ hổng riêng lẻ nào."