Thị trường hợp đồng hoán đổi rủi ro tín dụng, những công cụ tài chính hoạt động gần giống các hợp đồng bảo hiểm cho các giao dịch nợ trên Wall Street, hiếm khi thu hút sự chú ý khi mọi thứ diễn ra thuận lợi. Nhưng khi chi phí bảo hiểm cho khoản nợ của một công ty bắt đầu tăng, đó thường là dấu hiệu cho thấy những lo ngại đang tích tụ bên dưới bề mặt.

Giờ đây, tín hiệu cảnh báo đang xuất hiện ở một số doanh nghiệp công nghệ nổi bật nhất thế giới. Giá hợp đồng hoán đổi rủi ro tín dụng của các công ty như Microsoft Corp., Nvidia Corp., Meta Platforms Inc. và Amazon.com Inc. đã tăng vọt kể từ mùa thu năm 2025, trong một số trường hợp tăng hơn gấp đôi. Mức tăng thậm chí rõ rệt hơn ở nhóm các tập đoàn công nghệ lớn kế tiếp, như Oracle Corp. và Broadcom Inc. Đà tăng cho thấy nhà đầu tư đang đặt câu hỏi liệu cơn bùng nổ trí tuệ nhân tạo có tạo ra mức lợi nhuận đủ lớn để biện minh cho cơn vay nợ của ngành hay không.

CDS là gì và chúng hoạt động như thế nào?

Hợp đồng hoán đổi rủi ro tín dụng (CDS) là một dạng công cụ phái sinh, tức hợp đồng có giá trị được xác định dựa trên biến động giá của một tài sản, chỉ số hoặc công cụ tài chính cơ sở.

Trong trường hợp CDS, giá trị của hợp đồng gắn với rủi ro một bên vay, thường là doanh nghiệp hoặc quốc gia, không thể thực hiện nghĩa vụ nợ. Bên mua CDS có thể là một bên cho vay truyền thống như ngân hàng, muốn được bảo vệ nếu một công ty không trả được khoản vay, hoặc một công ty tài chính đặt cược vào hướng đi của thị trường.

Một CDS đơn giản có thể vận hành như sau: Một công ty công nghệ cần tiền để mở rộng trung tâm dữ liệu sẽ vay một khoản lớn, gần đây thường lên tới hàng tỉ USD, từ ngân hàng. Ngân hàng sau đó mua CDS từ một nhà đầu tư hoặc ngân hàng khác để không vượt quá các giới hạn nội bộ về quy mô giao dịch với một khách hàng, đồng thời tự bảo vệ trong trường hợp công ty công nghệ không thể hoàn trả khoản vay.

CDS bảo vệ ngân hàng trong một khoảng thời gian cố định, thường là 5 năm. Nếu bên vay phá sản hoặc không thực hiện các khoản thanh toán nợ, bên mua CDS sẽ nhận được khoản chi trả từ bên bán hợp đồng.

Trong năm 2026, một số công ty lớn nhất ngành công nghệ, trong đó có Amazon, Meta và Google thuộc Alphabet Inc., đã đẩy mạnh vay nợ khi nhu cầu trung tâm dữ liệu tăng vọt để phục vụ hoạt động phát triển AI. Các công ty nhỏ hơn cũng tham gia xu hướng này.

Mặc dù việc các doanh nghiệp hàng đầu vỡ nợ là cực kỳ hiếm, thị trường CDS phản ánh những thay đổi tương đối về rủi ro. Chỉ số tăng mạnh có thể là dấu hiệu cho thấy những lo ngại rộng hơn rằng các bên vay đang gánh quá nhiều nợ. Điều tương tự từng xảy ra trong giai đoạn trước cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008.

Giá CDS tăng đột ngột cũng có thể là tín hiệu cảnh báo đối với một doanh nghiệp riêng lẻ. CoreWeave Inc., một công ty điện toán đám mây, chứng kiến giá cổ phiếu sụt giảm trong tháng 10 khi những lo ngại về gánh nặng nợ khiến các nhà đầu tư trên thị trường CDS phản ánh xác suất công ty vỡ nợ ở mức hơn 60%.

CDS đã đóng vai trò gì trong cuộc khủng hoảng tài chính?

Sau cuộc khủng hoảng năm 2008, nhà tài phiệt George Soros từng nổi tiếng gọi CDS là "những công cụ hủy diệt" và cho rằng chúng cần bị cấm. Khi đó, ông nói: "Chúng cho phép mọi người mua bảo hiểm cho khả năng một công ty hoặc một quốc gia tồn tại, đồng thời trao cho họ giấy phép để hủy diệt."

Các chuyên gia trên Wall Street vẫn tranh luận về vai trò nổi bật đến đâu của các công cụ phái sinh tín dụng trong cuộc khủng hoảng tài chính, nhưng rõ ràng CDS đã góp phần vào sự sụp đổ. Các nhà giao dịch và quản lý quỹ sử dụng công cụ phái sinh tín dụng để đặt cược chống lại hàng nghìn tỉ USD trái phiếu thế chấp dưới chuẩn và các chứng khoán liên quan, như được ghi lại trong cuốn sách và bộ phim The Big Short. American International Group Inc. đã bán một phần hoạt động bảo vệ đó. Khi thị trường nhà ở Mỹ xấu đi, công ty phải liên tục bổ sung tài sản thế chấp cho các vị thế của mình. Các khoản tài sản thế chấp bổ sung này, cùng với những khoản lỗ của AIG ở các tài sản khác, đã buộc chính phủ Mỹ phải giải cứu công ty.

Thị trường CDS lớn đến mức nào?

Theo Hiệp hội Hoán đổi và Phái sinh Quốc tế, một tổ chức trong ngành, tổng giao dịch CDS trên toàn cầu, bao gồm hoạt động trên cả CDS chỉ số và CDS của từng bên vay, đạt 41,8 nghìn tỉ USD trong năm 2025, mức cao kỷ lục.

Tại sao giá CDS liên quan đến các trung tâm dữ liệu AI lại tăng?

Cuộc chạy đua vũ trang AI đang trở thành câu chuyện về tín dụng. Alphabet, Amazon, Meta và Microsoft đã cam kết chi hàng nghìn tỉ USD trong những năm tới khi cạnh tranh để thống trị lĩnh vực AI tạo sinh. Dù vẫn nằm trong nhóm những công ty có lợi nhuận cao nhất thế giới và sở hữu xếp hạng tín dụng hàng đầu, quy mô đầu tư của các doanh nghiệp này là chưa từng có. Chi tiêu tăng mạnh đã khiến dòng tiền tự do, tức lượng tiền còn lại từ hoạt động kinh doanh sau khi thực hiện chi tiêu vốn, giảm xuống mức âm ở một số công ty.

Các tập đoàn công nghệ lớn đang vay nợ với tốc độ kỷ lục để tài trợ cho trung tâm dữ liệu, chip và các cơ sở hạ tầng AI khác. Thị trường nợ toàn cầu đã tiếp nhận hơn 450 tỉ USD khoản nợ liên quan đến AI trong năm 2026.

Cho đến gần đây, thị trường CDS gắn với nợ của các công ty công nghệ lớn gần như không tồn tại. Giờ đây, những hợp đồng này nằm trong nhóm các công cụ phái sinh tín dụng của Mỹ được giao dịch sôi động nhất.

Mối lo ngại nhìn chung không phải là các công ty này đang gặp khó khăn tài chính. Thay vào đó, nhà đầu tư muốn biết liệu các khoản chi tiêu vốn chưa từng có tiền lệ có tạo ra đủ dòng tiền để biện minh cho mức nợ cao hơn hay không. Nếu nhu cầu AI thấp hơn kỳ vọng hoặc các dự án tạo ra lợi nhuận thấp hơn dự kiến, các công ty công nghệ có thể nhận thấy gánh nặng nợ trở nên khó kiểm soát hơn. Giá CDS ngày càng phản ánh sự bất định đó.

Đâu là những khách hàng mua CDS nhiều nhất?

Phần lớn nhu cầu CDS ban đầu đến từ các hoạt động điều chỉnh định giá tín dụng của ngân hàng, vốn được sử dụng để phòng ngừa rủi ro trong các giao dịch phái sinh với khách hàng doanh nghiệp. Các ngân hàng cấp khoản vay hoặc bảo lãnh phát hành hàng tỉ USD trái phiếu cho các công ty công nghệ phải quản lý mức độ rủi ro của chính mình đối với từng bên vay. Các giới hạn về quy định và nội bộ hạn chế mức độ rủi ro mà họ có thể duy trì đối với bất kỳ công ty nào. Mua CDS cho phép ngân hàng giảm mức độ rủi ro, giải phóng năng lực để tiếp tục cho vay, bảo lãnh phát hành các đợt chào bán nợ và cung cấp sản phẩm phái sinh cho chính những khách hàng đó.

Gần đây hơn, khi các công ty công nghệ phát hành lượng nợ chất lượng cao ở mức kỷ lục, nhu cầu CDS đã đến từ các nhà đầu tư.

Ai đang đứng ở phía đối ứng trong giao dịch CDS?

Vai trò này ngày càng do các quỹ phòng hộ và những nhà đầu tư chuyên nghiệp khác đảm nhiệm, khi họ sẵn sàng thu về dòng phí bảo hiểm ổn định do các hợp đồng CDS tạo ra. Chừng nào chưa xảy ra sự kiện tín dụng như vỡ nợ, bên bán sẽ thu nhập từ các khoản phí bảo hiểm, về cơ bản đặt cược rằng những lo ngại xung quanh chi tiêu cho AI đang bị thổi phồng. Các quỹ phòng hộ và những nhà đầu tư khác cũng là những bên mua đáng kể.