Thủ tướng Mark Carney  đồng thời công bố những chương trình hỗ trợ mới dành cho các doanh nghiệp Canada chịu thiệt hại từ cuộc chiến thương mại ngày càng leo thang với đối tác thương mại lớn nhất của đất nước.

Canada sẽ tăng gấp đôi các mức thuế đáp trả hiện hành đối với sản phẩm thép và nhôm của Mỹ lên 50%. Sữa, đồ nội thất, quần áo và trang phục sản xuất tại Mỹ cũng sẽ chịu mức thuế mới 50%, tương tự như các thiết bị chơi game cầm tay, điện thoại thông minh và các thiết bị điện tử khác.

Tổng cộng, các khoản thuế đáp trả này sẽ ảnh hưởng đến 20 tỉ USD giá trị hàng hóa xuất khẩu hàng năm của Mỹ sang Canada, tương đương với tác động tính theo giá trị USD từ các sắc thuế mà Nhà Trắng áp đặt lên hàng hóa Canada vào thứ Bảy. Mức này bằng khoảng 6% tổng kim ngạch xuất khẩu của Mỹ sang Canada vào năm ngoái.

Các mức thuế đáp trả, dự kiến có hiệu lực từ ngày 8.9, đánh dấu sự đảo ngược hoàn toàn trong tiếp cận của ông Carney.

Người tiền nhiệm của ông, Justin Trudeau, từng áp thuế đáp trả lên một danh sách dài các mặt hàng của Mỹ ngay khi ông Trump phát động cuộc chiến thương mại. Tuy nhiên, ông Carney đã dỡ bỏ nhiều sắc thuế trong số đó nhằm cải thiện quan hệ và đưa các bên quay lại bàn đàm phán, đồng thời đưa ra nhiều nhượng bộ khác, đặc biệt là về chính sách số, nhằm cố gắng đạt được một thỏa thuận.

Dù vậy, các cuộc đàm phán thương mại giữa hai bên đã đổ vỡ vào thứ Sáu, và thủ tướng Canada cho biết vào thứ Hai rằng ông nhận thấy rõ giới chức Mỹ đang tìm cách phá hủy các ngành công nghiệp chủ chốt của Canada như sản xuất thép, nhôm và ô tô.

“Sau cùng, các điều khoản do chính quyền Mỹ đề xuất là phi kinh tế, bất công và hoàn toàn không thể chấp nhận được,” bộ trưởng Bộ Tài chính Francois-Philippe Champagne phát biểu tại cuộc họp báo hôm thứ Ba. “Họ đã đòi hỏi quá nhiều từ Canada và đưa lại quá ít.”

Đô la Canada, đã tăng giá trước đó, đã thu hẹp một phần đà tăng và giao dịch ít biến động ở mức 1,3838 CAD đổi 1 USD vào lúc 12:21 trưa tại New York.

Các sản phẩm khác của Mỹ như thiết bị gia dụng, phô mai, cá, hải sản cùng một số sản phẩm dẫn xuất từ thép và nhôm sẽ bị áp thuế 25% tại cửa khẩu của Canada. Một loạt máy móc, công cụ công nghiệp và thiết bị nông nghiệp do Mỹ sản xuất sẽ chịu mức thuế 15%.

Nhà Trắng chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức trước yêu cầu bình luận.

Tuy nhiên, ông Trump đã tung ra một loạt bình luận trên mạng xã hội về Canada, phần lớn tập trung vào vùng thủ phủ thép và ô tô Ontario cùng Thủ hiến bang này, ông Doug Ford, người ủng hộ việc trả đũa.

Trong một bài đăng sáng thứ Ba, ông Trump cho biết ông đang “cân nhắc nghiêm túc” việc đổi tên hồ Ontario thành hồ America, với lý do “chúng ta không kỳ vọng sẽ giao thương nhiều với Ontario nữa.” Sau đó, ông đăng một bản đồ với tên hồ bị gạch đi và một lá cờ Mỹ đặt phía trên thành phố Toronto.

Tác động kinh tế

Giám đốc điều hành của Bank of Montreal và Bank of Nova Scotia, phát biểu tại các cuộc họp báo cáo kết quả kinh doanh hôm thứ Ba, đều nhận định đợt thuế quan mới nhất của Mỹ đánh vào hàng hóa nhập khẩu từ Canada dường như vẫn nằm trong tầm kiểm soát đối với nền kinh tế nước này và các khách hàng của ngân hàng. Sự hỗ trợ tài chính từ chính phủ Canada dành cho các ngành bị ảnh hưởng sẽ giúp giảm thiểu tác động, theo hai lãnh đạo hai ngân hàng này. Đồng thời cả hai đều kêu gọi Ottawa và các tỉnh bang nhân thời điểm này đẩy nhanh sự phê duyệt từ các cơ quan quản lý và cắt giảm thủ tục hành chính.

Các quan chức chính phủ Canada trong một buổi cung cấp thông tin bối cảnh cho báo giới cho biết mục tiêu của các biện pháp mới không phải là nhằm tăng thu ngân sách cho Canada, mà là để hỗ trợ cho các doanh nghiệp Canada bị sụt giảm doanh số sang Mỹ.

Các sắc thuế đáp trả mới của Canada sẽ giáng đòn mạnh nhất vào các công ty vận chuyển hàng hóa từ các bang Ohio, Illinois, Pennsylvania, Michigan và California, theo một phân tích dữ liệu sơ bộ từ Bloomberg News.

Chính quyền ông Carney cũng công bố gói biện pháp hỗ trợ trị giá 7,5 tỉ CAD (5,4 tỉ USD) cho các doanh nghiệp Canada, bao gồm việc tăng ngân sách cho một số chương trình hiện hành được thành lập từ năm ngoái.

Những biện pháp mới này bao gồm hỗ trợ thanh khoản cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, các khoản tài trợ nhằm đẩy nhanh những dự án được đề xuất bởi các doanh nghiệp chịu ảnh hưởng từ thuế quan của Mỹ, cũng như gia hạn và tăng tính linh hoạt cho các chương trình bảo hiểm việc làm trong các ngành bị ảnh hưởng.

Ngân hàng Phát triển Doanh nghiệp Canada sẽ cung cấp 500 triệu CAD tiền vay để hỗ trợ các công ty nhỏ hơn có dòng tiền bị tác động tiêu cực từ thuế quan của Mỹ. Doanh nghiệp sẽ không phải trả vốn vay trong 36 tháng, “nghĩa là sau nhiệm kỳ của chính quyền Trump,” bộ trưởng bộ Công nghiệp Melanie Joly cho biết.

Bà Joly cùng các thành viên nội các khác đã kêu gọi người tiêu dùng mua các sản phẩm do Canada sản xuất. Nhiều người dân nước này đã tham gia tẩy chay các sản phẩm và hoạt động du lịch Mỹ, không chỉ nhằm đáp trả các mức thuế của ông Trump mà còn vì những bình luận lặp đi lặp lại của ông rằng Canada nên trở thành bang thứ 51 của Mỹ.

“Điều thực sự quan trọng trong chương mới này của cuộc chiến thương mại là trên thực tế, khi bạn lựa chọn một sản phẩm của Canada, bạn không chỉ đang gây áp lực lên phía Mỹ ở thời điểm hiện tại, mà bạn còn đang bảo vệ các việc làm,” bà Joly nhận định.

“Các công ty mới bị ảnh hưởng bởi thuế quan thực chất là những thương hiệu bạn có thể nhìn thấy tại cửa hàng tạp hóa hoặc tại cửa hàng Canadian Tire địa phương,” bà nói, khi đề cập đến một nhà bán lẻ quy mô lớn có trụ sở tại Toronto.

— Với sự hỗ trợ từ Christine Dobby, Curtis Heinzl, và Thomas Seal