Mỹ sẽ giảm mức thuế áp lên hàng hóa Ấn Độ từ 25% xuống còn 18%, thấp hơn so với phần lớn các nước châu Á, đồng thời bãi bỏ mức thuế trừng phạt bổ sung 25% liên quan đến việc mua dầu của Nga. Ông Trump cho biết ông Modi đã đồng ý mua 500 tỉ đô la hàng hóa của Mỹ, cắt thuế về 0% và ngừng mua dầu thô từ Nga, một yêu cầu then chốt của Tổng thống Mỹ.

Ngoài mức thuế mới, ông Modi không xác nhận chi tiết của thỏa thuận, và cũng như các tuyên bố thương mại khác của ông Trump, nhiều nội dung vẫn có thể thay đổi. Dù vậy, thỏa thuận này đã được giới chức hai bên hoan nghênh và được nhà đầu tư đón nhận tích cực. Đồng rupee ghi nhận mức tăng mạnh nhất trong hơn ba năm, còn thị trường chứng khoán tăng mạnh nhất kể từ năm 2021 sau thông báo này.

“Đây là tin rất tốt cho mối quan hệ Mỹ và Ấn Độ”, ông Kenneth Juster, cựu Đại sứ Mỹ tại Ấn Độ, nói trong một cuộc phỏng vấn với Bloomberg TV hôm thứ Ba. “Đây là giai đoạn đầu của thỏa thuận, và nếu hai bên tiếp tục làm việc, chúng ta có thể thấy mức thuế còn giảm sâu hơn nữa”.

Mức thuế 50% trước đó của Mỹ, được áp dụng từ tháng Tám, đã gây tổn hại cho các ngành thâm dụng lao động của Ấn Độ, làm suy yếu sức hấp dẫn của nước này với tư cách là một trung tâm sản xuất và xuất khẩu, đồng thời làm xấu đi quan hệ giữa hai quốc gia. Đồng tiền của Ấn Độ là đồng tiền giảm giá mạnh nhất châu Á so với đô la trong tháng trước, chịu áp lực từ lo ngại về việc không đạt được một thỏa thuận thương mại với Mỹ.

Sự xích lại gần nhau này diễn ra sau nhiều tháng đàm phán đình trệ, khiến Ấn Độ trở thành một trong những quốc gia có mức thuế cao nhất thế giới và là một trong số ít các nền kinh tế lớn chưa có thỏa thuận thương mại với Washington. Quan hệ gần gũi hơn của ông Trump với Pakistan, đối thủ truyền kiếp của Ấn Độ, cũng đã gây thêm căng thẳng với New Delhi.

Thỏa thuận thương mại mới được kỳ vọng sẽ mang lại sự hỗ trợ cho nền kinh tế Ấn Độ. Dù nền kinh tế lớn thứ ba châu Á không chủ yếu dựa vào xuất khẩu, Mỹ vẫn là thị trường lớn nhất của Ấn Độ, chiếm khoảng một phần năm tổng kim ngạch xuất khẩu ra nước ngoài. Các ngành thâm dụng lao động như dệt may, da thuộc, giày dép và trang sức đã bị ảnh hưởng đặc biệt nặng nề bởi các mức thuế.

“Chi tiết của thỏa thuận thương mại vẫn còn mơ hồ, nhưng xét trên tổng thể, nếu hai bên thực sự giảm thuế một cách đáng kể như đã nêu trên mạng xã hội, điều này có thể mở ra những cơ hội thương mại thực chất”, ông Rick Rossow, cố vấn cấp cao và là Chủ tịch về Kinh tế Ấn Độ và châu Á mới nổi tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, nhận định.

Với mức 18%, thuế quan của Ấn Độ hiện thấp hơn mức 20% của Việt Nam và mức 19% áp dụng cho phần lớn Đông Nam Á, trong khi Hàn Quốc và Nhật Bản đã đạt được mức thuế 15%.

Điều này nhiều khả năng sẽ thúc đẩy đầu tư vào Ấn Độ, quốc gia vốn hy vọng thu hút thêm sản xuất như một trung tâm thay thế cho Trung Quốc. Capital Economics ước tính tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội của Ấn Độ sẽ được cộng thêm 0,2 đến 0,3 điểm phần trăm trong năm nay. Một quan chức cấp cao của Ấn Độ cho biết vào thứ Ba rằng tăng trưởng có thể đạt 7,4% trong năm tài khóa bắt đầu từ tháng Tư, cao hơn dự báo trước đó của chính phủ ở mức 6,8% đến 7,2%.

“Quá trình Trung Quốc cộng một, nhằm thu hút các nhà xuất khẩu sang Ấn Độ, đã bị gián đoạn phần nào do những bất định về thuế quan này”, ông V. Anantha Nageswaran, Cố vấn Kinh tế trưởng của Ấn Độ, nói trong một cuộc phỏng vấn với Bloomberg TV. “Giờ đây, điều đó sẽ một lần nữa quay trở lại cuộc đua”.

Trong khi bầu không khí tại các hành lang quyền lực ở New Delhi mang tính ăn mừng vào thứ Ba, một số nhà phân tích kêu gọi cách tiếp cận thận trọng hơn, viện dẫn tính khí khó lường của ông Trump và sự thiếu chi tiết của thỏa thuận. “Cho đến khi có một tuyên bố chung, văn bản được đàm phán và sự rõ ràng về cơ chế thực thi, thỏa thuận này nên được xem là một tín hiệu chính trị, chứ chưa phải là một thỏa thuận cuối cùng”, ông Ajay Srivastava, người sáng lập tổ chức nghiên cứu Global Trade Research Initiative có trụ sở tại New Delhi, nhận xét.

Dù vậy, thỏa thuận này nhiều khả năng sẽ đưa hai quốc gia xích lại gần nhau hơn trong các lĩnh vực ngoài thương mại, bao gồm quốc phòng và công nghệ, ngay cả khi New Delhi phải đưa ra nhiều nhượng bộ hơn so với dự định ban đầu. Theo ông Juster, thỏa thuận này cũng có thể tạo ra “động lực mới” cho Bộ Tứ, nhóm hợp tác không chính thức gồm Mỹ, Nhật Bản, Ấn Độ và Úc, nhằm đối phó với ảnh hưởng ngày càng gia tăng của Trung Quốc trong khu vực.

Đàm phán thương mại

Hai bên đã bị cuốn vào các cuộc đàm phán kéo dài nhiều tháng, và gần đây không có dấu hiệu nào cho thấy một thỏa thuận sắp đạt được. Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer tuần trước cho biết, dù Ấn Độ đã “đạt được nhiều tiến triển” trong việc kiềm chế mua dầu của Nga, “họ vẫn còn một chặng đường dài” về vấn đề này.

Tiến trình đàm phán dường như tăng tốc sau khi ông Sergio Gor đến nhận nhiệm vụ Đại sứ Mỹ tại Ấn Độ vào tháng trước, một vị trí đã bị bỏ trống kể từ khi ông Trump nhậm chức. Ông Gor, cựu quan chức cấp cao Nhà Trắng và là người thân cận với ông Trump, đã nhiều lần nhấn mạnh tầm quan trọng của quan hệ Mỹ và Ấn Độ.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội X sau thông báo của ông Trump, ông Gor cho biết ông “vô cùng phấn khởi” trước thỏa thuận này và nói thêm rằng mối quan hệ giữa Mỹ và Ấn Độ có “TIỀM NĂNG KHÔNG GIỚI HẠN”.

Một điểm nghẽn lớn trong các cuộc đàm phán là việc Ấn Độ mua dầu giá rẻ của Nga. Không phải là nước nhập khẩu dầu thô của Nga theo truyền thống, Ấn Độ đã nổi lên như một khách hàng lớn sau khi cuộc xâm lược Ukraine của Moscow năm 2022 làm đảo lộn các dòng chảy thương mại và khiến nguồn cung giá rẻ trở nên hấp dẫn. Các nỗ lực của chính quyền ông Trump nhằm hạn chế những lô hàng này đã làm chậm dòng chảy dầu vào Ấn Độ, nhưng chưa thể chặn đứng hoàn toàn.

Trong bài đăng hôm thứ Hai, Tổng thống Mỹ cho biết ông Modi đã đồng ý mua thêm dầu từ Mỹ và có thể cả từ Venezuela. New Delhi hiện vẫn chưa xác nhận các chi tiết này.

Ngành nông nghiệp được bảo hộ chặt chẽ của Ấn Độ cũng là một rào cản. Cả hai bên đều chưa cho biết liệu New Delhi có nới lỏng các biện pháp bảo hộ này hay không, nhưng quốc gia này phần lớn tự cung tự cấp đối với nhiều loại cây trồng chủ lực, bao gồm lúa mì, và là nước xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới.

Ấn Độ cũng duy trì các giới hạn nghiêm ngặt đối với cây trồng biến đổi gen, vốn chiếm ưu thế trong sản xuất ngô và đậu tương của Mỹ. Washington trong các cuộc đàm phán đã thúc đẩy việc mở rộng tiếp cận cho cây trồng biến đổi gen, cũng như cho phép sản phẩm sữa của Mỹ thâm nhập thị trường, một ngành khác mà Ấn Độ bảo vệ rất chặt chẽ.

Thỏa thuận với ông Trump diễn ra chỉ vài ngày sau khi Ấn Độ đạt được một thỏa thuận mang tính bước ngoặt với Liên minh châu Âu, nâng tổng số hiệp định thương mại mà New Delhi ký kết kể từ tháng Năm lên con số năm. Làn sóng ký kết dồn dập này được kỳ vọng sẽ nâng cao năng lực cạnh tranh và giúp Ấn Độ hội nhập sâu hơn vào các chuỗi cung ứng toàn cầu.

“Rủi ro then chốt về việc Ấn Độ bị cô lập về địa chính trị, điều từng khiến nhà đầu tư lo ngại, nay đã được xử lý thỏa đáng nhờ các thỏa thuận liên tiếp với EU và Mỹ”, các nhà kinh tế của Citigroup là ông Samiran Chakraborty và ông Baqar Zaidi nhận định.

Ấn Độ là một trong những quốc gia đầu tiên mở đàm phán thương mại với chính quyền ông Trump vào năm ngoái, nhưng quan hệ sau đó xấu đi khi Tổng thống Mỹ nhiều lần nhận công lao về việc đạt được lệnh ngừng bắn giữa Ấn Độ và Pakistan, một tuyên bố khiến các quan chức ở New Delhi phẫn nộ, trong khi các mức thuế tiếp tục làm xói mòn quan hệ song phương.

Những dấu hiệu tan băng giữa hai nền kinh tế xuất hiện sau khi ông Trump gọi điện cho ông Modi nhân dịp sinh nhật vào tháng Chín, góp phần hạ nhiệt căng thẳng và giúp hai nước nối lại các cuộc đàm phán thương mại bị đình trệ. Tổng thống Mỹ vào tháng Mười Một cho biết ông có thể thăm Ấn Độ theo lời mời của ông Modi.

— Có sự hỗ trợ của Swati Pandey, Vrishti Beniwal và Megan Durisin Albery.