Nó dần trở thành một cuộc thi.

Mỗi sáng, vợ chồng tôi thức dậy và so điểm giấc ngủ. Anh ấy dùng đồng hồ Samsung, còn tôi đeo nhẫn Oura Ring 4. Sau đó, chúng tôi chúc mừng người “ngủ giỏi” hơn đêm đó, hoặc cùng nhau than trời vì đã lỡ thức khuya xem Netflix.

Tôi xin chiếc nhẫn Oura làm quà sinh nhật 36 tuổi vào tháng Mười. Khi ấy, tôi bắt đầu lo lắng nhiều hơn cho sức khỏe và nghĩ rằng một thiết bị đeo sẽ giúp mình có động lực vận động và ngủ nghỉ tử tế hơn, sau gần chục năm phải dậy làm việc từ bốn giờ sáng trong môi trường phòng tin truyền hình đầy áp lực.

Với tôi, chiếc nhẫn này mang tính khích lệ rất lớn. Một phần là vì tôi thuộc kiểu người thế hệ Millennial luôn muốn đạt “toàn điểm A” trên bảng điểm. Tôi chủ động đi bộ vào giờ nghỉ trưa để kéo điểm vận động lên trên 90, trong thang điểm tối đa 100 của Oura. Tôi cũng đổi rượu champagne lấy nước có ga trong các buổi tiệc, sau khi nhận ra rằng chỉ cần uống rượu là chỉ số giấc ngủ của tôi tụt thê thảm. Ngoại trừ một đêm Giao thừa đáng nhớ, khi chiếc nhẫn của tôi, và của rất nhiều người khác trên Reddit, “nhăn nhó” suốt cả ngày mùng Một.

Không chỉ mình tôi bị ám ảnh bởi những con số này. Các thiết bị theo dõi sức khỏe đang dần chiếm lĩnh ngón tay và cổ tay của chúng ta, cung cấp ngày càng nhiều loại dữ liệu. Chúng theo dõi từ số bước đi, giấc ngủ, sức khỏe nội tiết cho đến độ biến thiên nhịp tim, một chỉ dấu về thể lực và khả năng chịu stress.

Một khảo sát năm 2024 của Parks Associates cho thấy gần một nửa số hộ gia đình tại Mỹ sở hữu ít nhất một thiết bị đeo thông minh. Oura Health, công ty Phần Lan sản xuất chiếc nhẫn tôi đang dùng, được định giá khoảng 11 tỉ USD vào tháng Chín và đã bán ra hơn 5,5 triệu chiếc nhẫn.

Ngành thiết bị đeo cũng có sự góp mặt của những tên tuổi lớn. Apple Watch ra mắt từ năm 2015 và kể từ năm 2019 đã bán được nhiều thiết bị hơn tổng số đồng hồ của toàn ngành đồng hồ Thụy Sĩ mỗi năm. Apple không công bố số liệu cụ thể, nhưng công ty nghiên cứu thị trường IDC ước tính đến cuối năm 2025, số Apple Watch bán ra đã vượt 321 triệu chiếc.

Ngoài ra còn có Garmin và Fitbit. Dây đeo Whoop thậm chí được sử dụng trong giải Ryder Cup hồi tháng Chín, khi nhịp tim của từng golfer được truyền hình trực tiếp. Trong một cú putt mang tính quyết định, nhịp tim của Justin Thomas lên tới 130 nhịp mỗi phút.

Thêm một điều để lo

Câu hỏi đặt ra là liệu các thiết bị đeo này có thực sự giúp chúng ta sống lâu và khỏe mạnh hơn hay không. Các chuyên gia cho rằng, nếu được sử dụng đúng cách, dữ liệu từ những thiết bị này có thể cứu mạng người, đặc biệt trong việc phát hiện các rối loạn nhịp tim cần can thiệp y tế. Nhìn chung, việc chủ động quan tâm đến sức khỏe bản thân là một điều tích cực.

Tuy nhiên, các bác sĩ cũng lo ngại rằng tình trạng bội thực dữ liệu và sự ám ảnh quá mức với hàng loạt chỉ số sức khỏe có thể phản tác dụng. Nó có thể tạo thêm stress, làm tăng huyết áp và phá hỏng giấc ngủ.

Thea Gallagher, nhà tâm lý học lâm sàng tại NYU Langone Health, cho biết bà gặp tình trạng này khá thường xuyên, đặc biệt ở những bệnh nhân thành đạt.

“Chúng ta cần theo dõi công nghệ này để nó không ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống,” bà nói. “Tôi từng có một bệnh nhân mắc chứng lo âu về sức khỏe. Cô ấy không thể ngừng ám ảnh về chỉ số biến thiên nhịp tim. Tôi đã khuyên cô ấy tạm thời rời xa thiết bị thông minh.”

Gallagher ví các thiết bị này giống như cái cân. Có người cân nặng bao nhiêu cũng không mấy bận tâm. Nhưng cũng có người lại ám ảnh với cân nặng theo cách không lành mạnh. Bà khuyên rằng nếu có thắc mắc, mọi người nên gặp bác sĩ thay vì tự tìm kiếm trên Google. Theo tôi, đây là một lời khuyên rất hợp lý.

Becca Caddy, tác giả và nhà báo công nghệ, đã thử nghiệm các thiết bị đeo trong hơn mười năm. Khi không phải đánh giá sản phẩm, cô lại thấy chúng khá khó chịu. Chúng khiến cô lo âu nhiều hơn, điều mà cô cho rằng có liên quan đến tiền sử rối loạn ăn uống của mình.

“Tôi thật sự không nghĩ cuối cùng chúng giúp ích được gì nhiều,” Caddy, hiện sống tại Leeds, Anh, nói. “Tôi yêu việc tập luyện, và kể từ khi ngừng theo dõi các buổi tập, tôi cảm thấy vui trở lại. Tôi không nghĩ người bình thường cần ngần ấy dữ liệu mọi lúc, mọi nơi.”

Dĩ nhiên, mỗi người mỗi khác. Những thiết bị này đã nhận được vô số lời khen trong nhiều năm qua. Riêng Oura còn có những người hâm mộ nổi tiếng như Jennifer Aniston hay Gwyneth Paltrow.

Là một người mới dùng Oura, tôi thấy rất thú vị khi có thể quan sát những thay đổi của nhịp tim. Nó tăng vọt mỗi khi tôi bực bội trên chuyến tàu điện ngầm ở London. Sau một cuộc họp căng thẳng ở văn phòng, tôi mở ứng dụng và thấy nhịp tim mình cao hơn bình thường. Ngay lúc này, khi đang gõ những dòng này, nhịp tim của tôi là 72 nhịp mỗi phút, nằm trong ngưỡng bình thường từ 60 đến 100 của người trưởng thành khỏe mạnh khi nghỉ ngơi.

Năm 2018, Gregory Marcus, phó trưởng khoa tim mạch phụ trách nghiên cứu tại UCSF Health, tham gia một trong những nghiên cứu đầu tiên chứng minh Apple Watch có thể phát hiện rối loạn nhịp tim, cụ thể là rung nhĩ. Ông cho biết nhiều tập đoàn công nghệ lớn đã phát triển thuật toán đọc điện tâm đồ và nhìn chung chúng khá chính xác khi nhịp tim ở trạng thái bình thường.

“Dữ liệu từ các thiết bị đeo này thực sự rất hữu ích,” Marcus nói. Tuy vậy, ông cảnh báo rằng nguy cơ dương tính giả với rung nhĩ là có thật. “Nó có thể khiến người ta lo lắng hơn và kéo theo hàng loạt xét nghiệm không cần thiết.”

Vị bác sĩ ở San Francisco cũng cho biết bệnh nhân của ông thường hoảng hốt khi thấy nhịp tim giảm rất thấp trong lúc ngủ, dù đó là hiện tượng hoàn toàn bình thường. Lời khuyên của ông rất đơn giản. Đừng đeo đồng hồ khi ngủ.

Bạn luôn có quyền lựa chọn

Các lãnh đạo công nghệ khẳng định rằng những thiết bị đeo này không được thiết kế để gây căng thẳng. “Chiếc nhẫn được thiết kế để ‘yên lặng’, tức không đèn, không âm thanh, không rung, và ứng dụng tập trung vào xu hướng tổng thể thay vì cảnh báo tức thời hay phán xét,” Holly Shelton, giám đốc sản phẩm của Oura, nói. “Nếu việc theo dõi dữ liệu khiến bạn quá tải, thì việc tạm dừng sử dụng là hoàn toàn ổn. Oura vẫn sẽ ở đó khi bạn sẵn sàng quay lại.”

Dù vậy, không dễ để quay lưng với các thiết bị này, nhất là khi chúng không hề rẻ. Nếu bạn bỏ ra 349 USD cho một thiết bị kèm gói thuê bao 5,99 USD mỗi tháng như Oura, bạn tất nhiên sẽ muốn sử dụng sao cho thật “đáng đồng tiền bát gạo”.

Tôi dần nhận ra rằng thiết bị đeo giúp tôi năng động hơn khi tôi khỏe và nghỉ ngơi đầy đủ, nhưng lại khiến tôi cảm thấy tệ hơn khi cơ thể không ở trạng thái tốt.

Trong một chuyến bay xuyên Đại Tây Dương gần đây, thiết bị ghi nhận tôi chỉ ngủ được 2 tiếng 32 phút trên chuyến bay đêm và xếp đó vào dạng “ngủ trưa”. Ứng dụng chấm cho tôi điểm giấc ngủ thấp thê thảm, chỉ 32 điểm. Tôi thấy nhịp tim mình tăng lên vì lo lắng về giấc ngủ kém, rồi lại tiếp tục tăng lên vì lo lắng về nhịp tim tăng. Tôi tự đẩy mình vào thứ mà Gallagher gọi là vòng xoáy hủy diệt. Nhưng thực ra, tôi đâu cần chiếc nhẫn để biết rằng mình đang không ổn.

Giờ đây, tôi cho phép bản thân tạm rời khỏi cơn lũ dữ liệu tiêu cực theo thời gian thực này. Tôi đặt chiếc Oura vào tủ mỗi khi không khỏe và chỉ đeo lại khi chính cơ thể tôi, chứ không phải những con số, báo rằng mình đã sẵn sàng trở lại.