Chính quyền Trump đang sẵn sàng triển khai kế hoạch cho phép giao dịch các phiên bản kỹ thuật số của chứng khoán. Động thái này có thể định hình lại cục diện của thị trường chứng khoán Mỹ, trong bối cảnh chính quyền tiếp tục nới lỏng các quy định đối với thị trường tiền mã hóa vốn đang phát triển tự do.

Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) dự kiến sẽ công bố chính sách miễn trừ đổi mới dành cho cổ phiếu token hóa ngay trong tuần này, tạo ra một khung pháp lý mới cho hoạt động đầu tư vào các công ty đại chúng, theo các nguồn tin thân cận với vụ việc.

Trong một động thái bất ngờ, SEC nghiêng về quyết định cho phép giao dịch các token không có sự bảo chứng hoặc chấp thuận từ chính các công ty đại chúng có liên quan, theo nguồn tin thân cận. Những token của bên thứ ba này, về bản chất là một phương thức mới để đặt cược vào biến động giá cổ phiếu, có thể giao dịch trên các nền tảng tiền mã hóa phi tập trung và có thể không phải lúc nào cũng mang lại các quyền lợi như cổ phiếu thông thường, ví dụ quyền biểu quyết hoặc cổ tức.

Động thái này sẽ đánh dấu một trong những phép thử pháp lý quan trọng nhất từ trước đến nay về việc liệu hoạt động giao dịch cổ phiếu có thể chuyển dịch sang giao dịch trên nền tảng hạ tầng tiền mã hóa mà không cần đến các cơ chế bảo vệ vốn đang quản lý các thị trường chứng khoán truyền thống hay không. Bằng cách cho phép bên thứ ba mã hóa cổ phiếu mà không cần sự đồng ý của tổ chức phát hành, SEC đang mở ra một cuộc thử nghiệm kéo dài nhiều năm. Thử nghiệm này nhằm đánh giá liệu các thị trường cổ phiếu song song có thể vận hành ổn định ngoài khung pháp lý truyền thống, vốn được thiết kế để bảo vệ nhà đầu tư, đảm bảo tính minh bạch và định giá công bằng.

SEC cho biết, chứng khoán token hóa được chia làm hai loại: Loại do chính tổ chức phát hành (hoặc bên đại diện) thực hiện, và loại do các bên thứ ba không liên kết trực tiếp với tổ chức phát hành tạo ra. Các quan chức SEC đang hoàn thiện quy chế miễn trừ này và các chi tiết có thể thay đổi trước khi chính thức công bố. Người phát ngôn của SEC cho biết cơ quan này đã gặp gỡ hàng trăm bên tham gia thị trường, nhằm thu thập ý kiến rộng rãi về cách điều chỉnh quy định sao cho phù hợp với các phương thức giao dịch mới.

Xu hướng tiền mã hóa đang nóng

Mã hóa tài sản thực (RWA) trở thành một trong những xu hướng bùng nổ nhất trên thị trường tiền mã hóa trong năm qua. Quá trình này bao gồm việc tạo ra các phiên bản kỹ thuật số đại diện cho các tài sản như cổ phiếu, trái phiếu, bất động sản và tín dụng tư nhân. Những người ủng hộ công nghệ này cho biết khả năng thanh toán gần như tức thì và giao dịch 24/7 sẽ giúp thị trường vận hành hiệu quả hơn, đồng thời mang lại nhiều lợi ích mới cho các nhà đầu tư.

Tuần trước, ủy ban Ngân hàng Thượng viện Mỹ đã thông qua một dự luật mang tính cột mốc về cấu trúc thị trường tài sản kỹ thuật số. Dự luật có tên gọi đạo luật Minh bạch này sẽ thiết lập ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai (CFTC) làm cơ quan quản lý chính cho phần lớn ngành công nghiệp tiền mã hóa, trong khi SEC vẫn giữ thẩm quyền giám sát các loại chứng khoán kỹ thuật số.

Thị trường chứng khoán Mỹ đang chạy đua để chuẩn bị cho thị trường giao dịch mã hóa hoạt động suốt ngày đêm, khi SEC dưới sự dẫn dắt của chủ tịch Paul Atkins đang nới lỏng các quy định quản lý ngành crypto. Đầu tháng này, Bullish, sàn giao dịch tiền mã hóa do cựu chủ tịch Sàn chứng khoán New York (NYSE) Tom Farley điều hành, đã mua lại đại lý chuyển nhượng Equiniti trong một thương vụ trị giá 4,2 tỉ USD. Đại lý chuyển nhượng là các đơn vị lưu trữ hồ sơ của sàn chứng khoán, có nhiệm vụ theo dõi quyền sở hữu cổ phần và hỗ trợ chi trả cổ tức, cùng một số trách nhiệm khác.

NYSE cũng đang xây dựng một nền tảng sử dụng công nghệ blockchain để cho phép giao dịch cổ phiếu mã hóa và các quỹ hoán đổi danh mục (ETF). Trong khi đó, Nasdaq, sàn giao dịch chứng khoán lớn thứ hai của Mỹ, cho biết họ đang phát triển một thiết kế token giúp các công ty đại chúng có nhiều quyền kiểm soát hơn đối với cổ phiếu của họ dưới dạng mã hóa.

"Ngoại lệ" cho tiền mã hóa

Một phần khung pháp lý đang quản lý hoạt động giao dịch chứng khoán Mỹ sẽ không được áp dụng đối với các chứng khoán mã hóa của bên thứ ba. Về bản chất, đây là các công cụ tổng hợp nhằm mô phỏng lại giá cổ phiếu của các công ty đại chúng. Quy chế miễn trừ này bao gồm cả các token được giao dịch trên những nền tảng tài chính phi tập trung (DeFi). Đây là một mảng thị trường trị giá 130 tỉ USD của ngành crypto, nơi các nhà đầu tư tiến hành mua bán, vay và cho vay tài sản kỹ thuật số thông qua các giao thức vận hành bằng mã code tự động với sự can thiệp tối thiểu của con người.

Trong năm nay, nhiều nền tảng DeFi đã trở thành mục tiêu của các vụ tấn công mạng, làm thất thoát hàng trăm triệu USD từ các quỹ dự trữ của họ. Thực trạng này càng phơi bày những lỗ hổng bảo mật của một công nghệ còn khá non trẻ.

Việc mở rộng giao dịch chứng khoán mã hóa sang các nền tảng DeFi làm dấy lên mối lo ngại về nguy cơ làm gia tăng sự phân mảnh của thị trường chứng khoán, khi các tài sản liên kết với cùng một cổ phiếu cơ sở được mua bán trao tay trên nhiều nền tảng crypto khác nhau.

Hiệp hội Công nghiệp tiền tệ và thị trường Tài chính (SIFMA) nhận định trong một bài đăng hồi tháng 12 rằng, việc các thị trường mã hóa có thể thiếu các yêu cầu tiêu chuẩn, như tính liên thông thị trường và tính minh bạch về giám có nguy cơ khiến thị trường "bị phân mảnh và trở nên hỗn loạn."

"Nếu các bên thứ ba có thể mã hóa cổ phiếu Apple hay Amazon mà không cần sự tham gia của tổ chức phát hành, thì về mặt lý thuyết, sẽ không có giới hạn nào cho số lượng phiên bản phái sinh của cùng một công ty tồn tại cùng lúc," Brett Redfearn, chủ tịch công ty mã hóa Securitize và cựu giám đốc bộ phận giao dịch và thị trường của SEC, cho biết. "Điều này có thể đẩy sự phân mảnh thị trường lên một cấp độ hoàn toàn mới, khiến các nhà đầu tư không thể chắc chắn cổ phiếu của họ thực sự đáng giá bao nhiêu tại bất kỳ thời điểm nào."

Nội bộ SEC chia rẽ

Một số quan chức SEC không ủng hộ quyết định cho phép giao dịch chứng khoán mã hóa của bên thứ ba, theo các nguồn tin thân cận với cơ quan này. Nguồn tin này cho biết thêm, động lực thúc đẩy chính sách miễn trừ phần lớn đến từ ủy viên Hester Peirce, đồng minh lâu năm của chủ tịch Atkins.

Theo biên bản cuộc họp của SEC diễn ra vào tháng 3, bà Peirce đã đặt ra một số câu hỏi về chính sáchmiễn trừ đổi mới này. Trong đó bao gồm cả việc liệu có nên "yêu cầu bên thứ ba phải có sự đồng ý của tổ chức phát hành để đưa ra các phiên bản mã hóa từ cổ phiếu hiện hành của chính công ty đó hay không," theo tài liệu ghi lại phát biểu của bà.

Quy chế miễn trừ này được đưa ra như một giải pháp giúp các công ty thử nghiệm chứng khoán mã hóa mà không lập tức vi phạm luật chứng khoán Mỹ. Chủ tịch Atkins, người tiếp quản SEC với lời hứa về một "ngày mới" tại cơ quan này và chấm dứt phương thức "quản lý bằng chế tài cưỡng chế" đối với ngành crypto, bắt đầu nhen nhóm ý tưởng này ngay từ những ngày đầu nhiệm kỳ.

Các doanh nghiệp trong ngành chứng khoán như Citadel Securities và SIFMA đã lên tiếng phản đối. Họ cảnh báo rằng việc áp dụng các quy chế miễn trừ rộng rãi cho cổ phiếu mã hóa có thể làm giảm cơ chế bảo vệ như quy trình xác minh danh tính khách hàng (KYC), quy định phòng chống rửa tiền (AML) cũng như các cơ chế bảo vệ nhà đầu tư khác. Trong một văn bản hồi tháng 12, Citadel nhấn mạnh rằng bất kỳ quy chế miễn trừ nào cũng không được phép vượt mặt các hàng rào bảo vệ cốt lõi của thị trường.

Trong những tháng gần đây, ông Atkins và bà Peirce đã chủ động hạ nhiệt kỳ vọng của dư luận khi mô tả mọi cơ chế ngoại lệ tiềm năng sẽ chỉ diễn ra ở phạm vi hẹp và tịnh tiến dần. "Đây sẽ là một bước đi quan trọng nhằm thúc đẩy việc tích hợp chứng khoán mã hóa vào hệ thống tài chính hiện tại của chúng ta, nhưng nó sẽ không thể thay đổi toàn bộ hệ thống tài chính chỉ sau một đêm," bà Peirce nhận định vào tháng 2.

— Với sự hỗ trợ của Lydia Beyoud và Nicola M White