L’Écocirque có tất cả những màn biểu diễn gay cấn mà khán giả thường mong đợi khi ngồi trong rạp xiếc — đi dây trên không, tung hứng di chuyển và một lực sĩ cơ bắp vạm vỡ. Nhưng điều làm cho rạp xiếc này trở nên khác biệt là họ biết cách sử dụng động vật hoang dã hết sức sáng tạo, bất chấp lệnh cấm. Mánh khóe gì chăng? Thay vì dùng động vật sống, L’Écocirque sử dụng hình ảnh ba chiều.

Chương trình biểu diễn “100% con người” của rạp xiếc này hiện đang lưu diễn độc quyền tại Pháp, trình chiếu những hình ảnh ba chiều của sư tử, voi và thậm chí một số cá voi beluga bên cạnh những nghệ sĩ xiếc thú được chiếu sáng bằng màn hình LED cỡ lớn kèm theo một dàn nhạc rock trình diễn trực tiếp trên sân khấu. Trong một màn, một nghệ sĩ nhào lộn trên không biểu diễn trên nền cảnh các hành tinh ba chiều biến mất dần và mặt trăng hiện ra. Đồng sáng lập André-Joseph Bouglione cho biết: “Chúng tôi không muốn đó chỉ là một buổi biểu diễn không có động vật. Chúng tôi muốn một buổi biểu diễn có điều gì hơn thế.”

L’Écocirque hay Ecocircus, trong tiếng Anh là đứa con tinh thần của vợ chồng nghệ sĩ xiếc thú đến từ hai gia đình đều có truyền thống làm nghề. André-Joseph là cháu trai út của Joseph Bouglione, người thuần hóa sư tử vào thế kỷ 19, người cùng với vợ và bảy người con đã đưa Cirque d’Hiver ở Paris từ bờ vực phá sản trở thành viên ngọc quý của Pháp sau thế chiến thứ Hai. André-Joseph có 25 năm kinh nghiệm làm người huấn luyện động vật. Vợ anh, Sandrine Bouglione, từng nuôi thú cưng là một con voi khi còn nhỏ, và cô đã dành một thập kỷ để trau dồi kỹ năng thuần hóa động vật tại Mỹ cùng với người cha trong đoàn xiếc Ringling Bros và Barnum & Bailey Circus.

Nhưng việc đi lưu diễn với động vật bị cấm sau khi các nhà hoạt động xã hội dành hàng thập kỷ làm chiến dịch giúp chúng ta hiểu nỗi đau khổ của những sinh vật phải sống gần như cả cuộc đời trong lồng giam. Năm ngoái, Pháp công bố lệnh cấm sử dụng động vật hoang dã trong các buổi biểu diễn xiếc có hiệu lực vào năm 2023. Cùng với Pháp, khoảng hai chục quốc gia châu  Âu khác cũng ra lệnh cấm tương tự. Ở Mỹ, bang Hawaii và New Jersey cấm sử dụng hầu hết các loài động vật hoang dã, trong khi California, Illinois, New York và Rhode Island ban hành quy định hạn chế. Nhiều thành phố của Mỹ cũng đã áp đặt các giới hạn.

André-Joseph và Sandrine Bouglione dần dần cũng thấy phiền lòng với tình cảnh sống của những người bạn diễn động vật của mình. Bước ngoặt xảy ra vào một đêm khi một trong những con sư tử của họ bị thương. André-Joseph nói: “Ánh mắt nó nhìn chúng tôi trước khi quay trở lại lồng khiến tôi ám ảnh rất lâu”. Họ quyết định biểu diễn mà không có động vật và thử nghiệm ý tưởng này bằng một buổi biểu diễn nhỏ vào năm 2016, chỉ có các ảo thuật gia và nghệ sĩ nhào lộn. Quyết định này khiến hai người phải chịu đựng sự đe dọa từ những người cùng ngành và mối quan hệ của họ với gia tộc Bouglione rạn nứt.

Nhưng những phản ứng dữ dội như vậy càng khiến họ quyết tâm hơn. Họ đã dành ba năm tiếp theo để đầu tư cho mô hình rạp xiếc “100% con người”, nhận được một số tài trợ để giúp trang trải chi phí phát triển 2,5 triệu euro (tương đương 2,9 triệu đô la). Các hình ảnh ba chiều do Adrenaline Studio của Pháp sáng tạo, có giá 400 nghìn euro. Buổi ra mắt của chương trình bị hoãn vì lệnh phong tỏa COVID-19 đầu tiên của Pháp đầu năm 2020. Nhưng sau các buổi biểu diễn được chọn lọc trong suốt đại dịch, lịch trình diễn năm 2022 của họ đã kín ở nhiều thành phố của Pháp. Tuy nhiên, quy định về sức chứa khiến l’Écocirque chỉ được phép bán được khoảng 30% của mục tiêu 1.500 vé cho mỗi buổi biểu diễn. Nhóm hiện có bốn buổi diễn một tuần, nhưng muốn thực hiện ít nhất gấp ba lần con số này.

L’Écocirque là một phần trong làn sóng các chương trình xiếc đậm chất công nghệ đang theo bước chân của Cirque du Soleil của Canada, nơi tiên phong thực hiện những màn trình diễn dựa trên sức mạnh và vẻ đẹp thể chất của con người, cách kể chuyện và hình ảnh rực rỡ từ những năm 1980. Circus Roncalli, ở Đức, cũng sử dụng hình ảnh động vật ba chiều. Hideaway Circus có trụ sở tại Brooklyn sử dụng công nghệ thực tế ảo và camera 360 độ để phát trực tiếp màn trình diễn cho các khán giả mang kính thực tế ảo. Two Bit Circus ở Los Angeles mang tới các chương trình lễ hội công cộng trực tiếp kết hợp với trải nghiệm thực tế ảo trong một thế giới giải trí thu nhỏ như máy trò chơi nhét xu thời trước.

L’Écocirque còn kết hợp nhiều biện pháp bảo vệ môi trường khác. Hệ thống chiếu sáng cho các buổi trình diễn dùng năng lượng tái tạo và rạp phục vụ đồ uống giải khát đặc sản của địa phương đựng trong ly dễ phân hủy. Các thành viên nhóm biểu diễn không đi lại bằng máy bay mà đi thuyền, tàu hỏa hoặc phương tiện giao thông công cộng. Họ sử dụng nhân công địa phương làm nhân viên bảo vệ, vệ sinh, người phục vụ và thu ngân.

Hình ảnh ba chiều và tinh thần đề cao sự bền vững  nhận được sự ủng hộ lớn từ khán giả khi các quy tắc về sức chứa được nới lỏng. L’Écocirque đang trên con đường trở thành “Cirque du Soleil tiếp theo”, Oh Young Koo, thành viên viện điều hành tại trường kinh doanh Insead của Pháp nói.  “Đại dịch đã đẩy nhanh quá trình chuyển đổi kỹ thuật số nhưng cũng khiến mọi người hoài niệm các tương tác tại một địa điểm thực tế.” L’Écocirque mang tới cả hai. Cô nói: “Chương trình vừa gắn kết mọi người với nhau, vừa mang lại cho họ trải nghiệm của công nghệ ảo.”

Ngành công nghiệp này đã có nhiều ví dụ của các “ông lớn” sụp đổ vì không thích ứng được với thời đại. Ringling Bros và Barnum & Bailey Circus đã ngừng dùng voi trong các màn trình diễn vào năm 2016, chịu thua trước áp lực từ các nhà hoạt động vì quyền động vật, và ngừng hoạt động hoàn toàn vào năm 2017 sau 146 năm hoạt động với lý do doanh thu bán vé giảm mạnh, chi phí hoạt động cao, công chúng thay đổi thị hiếu và các cuộc chiến dai dẳng với các nhóm bảo vệ quyền động vật. Cirque Pinder của Pháp cũng khép lại lịch sử 164 năm hoạt động vào năm 2018, đổ lỗi cho số lượng khán giả sụt giảm.

Sandrine Bouglione cho rằng, việc ngưng dùng động vật trong rạp xiếc không chỉ là hành động kinh doanh thức thời mà còn là việc làm đúng đắn. “Dù chúng ta làm cách nào đi nữa, chúng vẫn là những con vật bị sinh ra và phải chết trong lồng giam chỉ để giải trí cho mọi người,” cô nói. “Chúng ta không thể cứ làm xiếc như ông bà ta từng làm.”