Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. cho biết trong một sắc lệnh ban hành vào tối thứ Ba rằng nguy cơ thiếu hụt năng lượng nghiêm trọng đang cận kề. Ông nhấn mạnh cần có các biện pháp khẩn cấp để đảm bảo ổn định nguồn cung, duy trì hoạt động kinh tế và cung cấp các dịch vụ thiết yếu.

Phát biểu trong cuộc họp báo truyền hình hôm thứ Tư, ông Marcos cho biết sắc lệnh này là một công cụ phòng ngừa nhằm giúp chính phủ có thêm lựa chọn để ứng phó với tình trạng khẩn cấp năng lượng hiện nay. Ông cũng khẳng định Philippines vẫn có nguồn cung dầu ổn định ngoài lượng dự trữ hiện tại khoảng 45 ngày, đồng thời nguồn cung phân bón vẫn đủ dùng cho tới mùa gieo trồng tiếp theo.

Lần gần nhất Philippines ban bố tình trạng khẩn cấp toàn quốc là trong đại dịch Covid năm 2020, khi nước này áp dụng một trong những lệnh phong tỏa nghiêm ngặt nhất thế giới.

Trong khi nhiều quốc gia đã triển khai các biện pháp khẩn cấp để đối phó với cú sốc dầu sau chiến sự tại Iran, như xả kho dự trữ chiến lược hoặc tăng chi ngân sách, Philippines dường như là một trong những nước đầu tiên chính thức tuyên bố tình trạng khẩn cấp cấp quốc gia.

Đồng peso đã giảm 4% trong tháng này, trở thành một trong những đồng tiền mất giá mạnh nhất châu Á. Thị trường chứng khoán cũng giảm khoảng 9%, kém hơn so với các thị trường trong cùng khu vực.

Quốc gia Đông Nam Á này, vốn nhập khẩu gần như toàn bộ dầu từ Trung Đông, cho biết tính đến ngày 20.3 họ có đủ nguồn cung trong 45 ngày. Trả lời Bloomberg Television hôm thứ Ba, ông Marcos nói khả năng các chuyến bay phải dừng hoạt động do thiếu nhiên liệu là “hoàn toàn có thể xảy ra”.

Hãng hàng không Philippine Airlines cho biết đã đảm bảo đủ nhiên liệu để duy trì hoạt động đến hết tháng 6, theo chia sẻ của chủ tịch Richard Nuttall trong cuộc phỏng vấn với Bloomberg News hôm thứ Tư. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận chưa có tầm nhìn rõ ràng cho giai đoạn sau đó.

Theo quy định trong tình trạng khẩn cấp, tổng thống sẽ thành lập một ủy ban nhằm bảo đảm nguồn cung nhiên liệu, lương thực, thuốc men, nông sản và các mặt hàng thiết yếu khác. Ủy ban này cũng sẽ giám sát các biện pháp quản lý năng lượng và hỗ trợ người tiêu dùng cùng các lĩnh vực bị ảnh hưởng.

Bộ Năng lượng được yêu cầu triển khai các biện pháp tiết kiệm và ngăn chặn tình trạng đầu cơ tích trữ. Các doanh nghiệp năng lượng nhà nước được phép mua nhiên liệu và sản phẩm dầu khí, đồng thời có thể tạm ứng khoản thanh toán vượt quá 15% giá trị hợp đồng, theo thông báo từ Văn phòng Truyền thông Tổng thống.

Bộ Giao thông có thể trợ giá nhiên liệu và vé cho hành khách, kéo dài thời gian vận hành đường sắt, cũng như tạm dừng thu phí đường bộ và hàng không. Các bộ ngành khác sẽ đẩy nhanh việc chi trả trợ cấp xã hội, giám sát tình trạng tăng giá bất hợp lý của hàng hóa thiết yếu và tổ chức đưa lao động ở Trung Đông về nước.

Sắc lệnh không đề cập đến việc áp giá trần. Khác với Indonesia, Malaysia hay Thái Lan, Philippines không duy trì chính sách trợ giá nhiên liệu trên diện rộng. Giá xăng dầu bán lẻ đã tăng hơn gấp đôi so với trước khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào ngày 28.2.

Tình trạng khẩn cấp năng lượng quốc gia sẽ có hiệu lực trong một năm, trừ khi được gia hạn hoặc dỡ bỏ sớm hơn bởi tổng thống.

— Với sự hỗ trợ của Andreo Calonzo và Ditas B Lopez