Xung đột tại Trung Đông đang làm sống lại nỗi lo lạm phát và kìm hãm đà phục hồi của kinh tế toàn cầu, đúng vào thời điểm nền kinh tế vừa phát tín hiệu khởi sắc từ đầu năm, theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD).

Trong báo cáo cập nhật công bố hôm thứ Năm, OECD đã nâng mạnh dự báo lạm phát đối với các nền kinh tế lớn. Theo đó, lạm phát trung bình của nhóm G20 năm nay được dự báo lên tới 4%, cao hơn đáng kể so với mức 2,8% đưa ra hồi tháng 12. Đáng chú ý, Mỹ được dự báo có mức tăng còn cao hơn.

Trong khi đó, dự báo tăng trưởng bị điều chỉnh giảm nhưng không quá mạnh trong ngắn hạn. Nguyên nhân là tác động tiêu cực từ cuộc chiến tại Iran phần nào được bù đắp bởi đà tăng trưởng tốt hơn kỳ vọng ở giai đoạn đầu năm.

OECD là một trong những tổ chức kinh tế quốc tế lớn đầu tiên chính thức cập nhật lại dự báo. Tuy vậy, nhiều chỉ báo khác, như khảo sát doanh nghiệp, đã sớm phát đi tín hiệu về một cú sốc mang tính đồng bộ trên toàn cầu. Theo đó, hoạt động kinh tế suy yếu trong khi giá cả leo thang.

Không dừng lại ở đó, tổ chức này còn cảnh báo rủi ro giảm sâu đối với các dự báo hiện tại là “đáng kể” nếu xuất khẩu từ Trung Đông tiếp tục bị gián đoạn. Kịch bản này có thể đẩy lạm phát lên cao hơn, làm suy yếu tăng trưởng và thậm chí kích hoạt làn sóng định giá lại trên các thị trường tài chính.

“Phạm vi và thời gian kéo dài của xung đột là rất khó lường. Nhưng nếu giá năng lượng duy trì ở mức cao trong thời gian dài, chi phí của doanh nghiệp sẽ tăng đáng kể, lạm phát tiêu dùng cũng bị đẩy lên, kéo theo hệ quả tiêu cực đối với tăng trưởng,” OECD nhận định.

Đáng chú ý, cú gián đoạn từ chiến sự Iran xuất hiện đúng thời điểm kinh tế toàn cầu đang được tiếp sức bởi đầu tư vào trí tuệ nhân tạo, việc nới lỏng thuế quan tại Mỹ, cùng chính sách tiền tệ và tài khóa mang tính hỗ trợ.

Vì vậy, nếu không có xung đột, OECD cho biết họ có thể đã nâng dự báo tăng trưởng toàn cầu năm 2026 thêm 0,3 điểm phần trăm. Thực tế, dự báo này được giữ nguyên ở mức 2,9%, trong khi dự báo cho năm 2027 bị hạ 0,1 điểm phần trăm xuống 3%.

Sự thay đổi đột ngột của bối cảnh kinh tế cũng buộc các nhà hoạch định chính sách phải điều chỉnh hướng đi. Tuần trước, Fed phát tín hiệu cho thấy việc cắt giảm lãi suất tại Mỹ vẫn còn khá xa. Đồng thời, các quan chức Ngân hàng Trung ương châu Âu đang cân nhắc khả năng tăng lãi suất ngay từ tháng 4. Ở Na Uy, giới chức thậm chí cho biết đã thảo luận về khả năng hành động ngay trong tuần này.

Riêng tại Mỹ, OECD dự báo lạm phát sẽ tăng lên 4,2% trong năm nay, so với mức 2,6% của năm trước. Mức dự báo này cao hơn 1,2 điểm phần trăm so với tháng 12. Nguyên nhân một phần đến từ thị trường lao động vẫn thắt chặt khi dòng nhập cư ròng chậm lại, trong khi thuế quan tiếp tục tạo áp lực tăng giá.

“Chúng tôi cho rằng có sự kết hợp của nhiều yếu tố sẽ tác động đến triển vọng lạm phát tại Mỹ,” Tổng thư ký OECD Mathias Cormann cho biết trong cuộc phỏng vấn với Bloomberg Television.

Ở góc độ chính sách tiền tệ, OECD hiện dự báo lãi suất điều hành sẽ được giữ nguyên trong suốt năm 2026 tại cả Mỹ và Anh. Trong khi đó, khu vực đồng euro có thể chứng kiến một đợt tăng lãi suất trong quý II nhằm đảm bảo kỳ vọng lạm phát được kiểm soát.

“Chúng tôi cho rằng tác động từ giá năng lượng sẽ chỉ mang tính tạm thời, và các ngân hàng trung ương có thể tính đến yếu tố này,” ông Cormann nói. “Tuy nhiên, điều quan trọng là các ngân hàng trung ương cần tiếp tục bám sát dữ liệu và hành động thận trọng để đảm bảo kỳ vọng lạm phát được giữ vững.”

Bên cạnh chính sách tiền tệ, OECD cũng kêu gọi các chính phủ hành động thận trọng hơn về tài khóa. Trong bối cảnh nhiều nước đang gánh mức nợ cao sau các gói chi tiêu trong những cuộc khủng hoảng trước, tổ chức này khuyến nghị tránh triển khai các biện pháp trợ cấp và chuyển giao diện rộng.

Thay vào đó, “các biện pháp giảm tác động từ giá năng lượng cao cần được triển khai kịp thời, nhắm trúng đối tượng là các hộ gia đình dễ tổn thương và doanh nghiệp có khả năng duy trì hoạt động, đồng thời vẫn giữ động lực tiết kiệm năng lượng và có cơ chế kết thúc rõ ràng,” OECD nhấn mạnh.

— Với sự hỗ trợ của Christopher Condon, Jonathan Ferro, và Lisa Abramowicz