Bà Yael Grushka-Cockayne chính thức trở thành hiệu trưởng tại trường Kinh doanh Darden thuộc đại học Virginia vào ngày 1 tháng 8. Là vị hiệu trưởng thứ 10 và là người phụ nữ đầu tiên đảm nhận vị trí này trong lịch sử 71 năm của nhà trường, bà không cần mất thời gian để làm quen với đội ngũ nhân sự hay khuôn viên trường, bởi bà đã là giáo viên và nhà lãnh đạo học thuật tại Darden suốt 17 năm qua. Dù vậy, chính sự am hiểu của Grushka-Cockayne về trí tuệ nhân tạo (AI) mới có thể là lợi thế lớn nhất của bà.

Các trường kinh doanh trên khắp thế giới đang nhanh chóng xây dựng chiến lược nhằm giảng dạy và ứng dụng công nghệ mang tính bước ngoặt này. Grushka-Cockayne đã nghiên cứu và làm việc về AI tại Darden trong nhiều năm nay, bao gồm cả vai trò đồng giám đốc học thuật của viện AI Đạo đức trong Kinh doanh LaCross. Bà cho rằng các nhà lãnh đạo doanh nghiệp phải hiểu rõ năng lực lẫn rủi ro của AI, đồng thời nhận thức rằng AI làm cho việc bồi dưỡng các năng lực đặc trưng của con người trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. “Tôi ủng hộ và yêu thích AI, nhưng tôi cũng hiểu rõ những hạn chế của nó,” bà chia sẻ vào cuối tháng 8.

Bài phỏng vấn này đã được chỉnh sửa về độ dài và tính rõ ràng.

Hỏi: Những yếu tố nào trong thời niên thiếu đã định hướng bà đến với công nghệ và các ứng dụng của nó trong kinh doanh?

Trả lời: Từ nhỏ tôi đã là một đứa trẻ rất thích toán, và sau này tôi bị thu hút bởi ngành kỹ thuật công nghiệp và nghiên cứu vận hành vì tôi đam mê phân tích định lượng. Vào cuối những năm 1990, các hệ thống thông tin vừa mới mẻ vừa thú vị, và có rất nhiều cơ hội mở ra. Năm 2000 đang đến gần, Internet bắt đầu bùng nổ, và các công ty nhận ra họ có thể tư duy về dòng chảy thông tin một cách hiệu quả hơn. Tôi tập trung vào điều mà tôi xác định là một nhu cầu cấp thiết: Bảo đảm các nhà lãnh đạo cấp cao nhận thức được tầm quan trọng của hiệu quả vận hành, từ việc sử dụng nguồn lực, lập kế hoạch và quản lý dự án, cho đến quá trình ra quyết định. Ngày nay, AI chính là trái tim của những vấn đề này.

Tại sao các CEO cần phải tự mình tìm hiểu và sử dụng AI?

AI mang lại rất nhiều cơ hội, cho dù đó là giải phóng con người để tư duy theo cách mới hay tổng hợp thông tin theo một phương thức khác. Việc một số sáng kiến xuất phát từ dưới lên cũng mang lại giá trị nhất định. Tuy nhiên, nếu ban lãnh đạo cấp cao không tham gia và tạo ra một tầm nhìn gắn kết, các bộ phận khác nhau trong doanh nghiệp có thể sẽ hoạt động rời rạc và đi theo những hướng trái ngược. Phải có ai đó đứng ra tuyên bố: “Chúng ta muốn tận dụng AI để đạt được mục tiêu X, Y và Z,” và điều đó phải xuất phát từ thượng tầng. Đây không phải là việc bạn có thể giao phó hoàn toàn cho các thực tập sinh trẻ tuổi.

AI đang thay đổi việc học tập tại Darden như thế nào?

AI nên nâng cao hiệu quả học tập chứ không phải thay thế nó. Chúng tôi rất kiên định với phương pháp nghiên cứu tình huống (case study), nơi sinh viên phân tích các tình huống thực tế và đến lớp với sự chuẩn bị sẵn sàng để tham gia vào những cuộc thảo luận sâu sắc và phức tạp, nhằm thấu hiểu bản chất vấn đề, đưa ra quyết định, cũng như lắng nghe người khác và đôi khi thay đổi quan điểm của chính mình.

AI có thể giúp sinh viên của chúng tôi đào sâu hơn rất nhiều vào các tình huống và thử nghiệm tính tò mò của họ, chẳng hạn như bằng cách cân nhắc xem họ sẽ tiếp cận một vấn đề ra sao nếu họ là một chuyên gia tư vấn thay vì một quản lý nội bộ. Những câu trả lời họ thu thập được sẽ đa dạng hơn, và khi họ mang chúng đến lớp để chia sẻ, điều đó thực sự làm phong phú thêm cuộc thảo luận.

Bà từng lập luận rằng, khi công nghệ đưa ra nhiều câu trả lời hơn, các nhà lãnh đạo doanh nghiệp cần phải giỏi hơn trong việc biết đâu là câu trả lời đáng tin cậy. Điều đó quy đổi thành những gì bà muốn sinh viên Darden nắm vững?

Rất nhiều nghiên cứu của tôi tập trung vào việc dự báo và ra quyết định trong bối cảnh bất định. Và tôi nghĩ sẽ là khách quan khi nói rằng tất cả chúng ta đều cảm thấy thế giới đang trở nên bất định hơn là ổn định, ngay cả khi công nghệ và dữ liệu vô cùng phong phú. Tôi hy vọng sinh viên đến với Darden không chỉ để tiếp thu kỹ năng, mà còn để tích lũy sự tự tin và trở nên thoải mái khi đưa ra quyết định giữa một biển thông tin. Bạn không thể chỉ dựa vào phân tích dữ liệu, bạn phải có khả năng tự duy: “Dựa trên phân tích này, tôi đề xuất giải pháp gì và tại sao?” AI có thể đưa ra cho bạn một câu trả lời cụ thể, nhưng bạn cần hiểu bối cảnh mà mình đang hoạt động và cách các bối cảnh khác nhau có thể đòi hỏi những ứng xử rất khác nhau, ngay cả khi các con số là như nhau.

Bà sẽ nói gì với các ứng viên tương lai, những người đang băn khoăn liệu một tấm bằng MBA có xứng đáng để đầu tư hay không khi chúng ta còn chưa biết thị trường lao động ngày mai sẽ ra sao?

Đó là một thách thức, bởi mọi người thường thích suy tính về tỉ suất lợi nhuận đầu tư (ROI) trong ngắn hạn. Tôi tin rằng bằng MBA tại Darden mang lại giá trị ngắn hạn, nhưng giá trị hiển nhiên và thực sự to lớn lại nằm ở quỹ đạo dài hạn của toàn bộ sự nghiệp một con người.

Trở thành hiệu trưởng một trường kinh doanh ngày nay là một thử thách lớn. Bà đã cân nhắc những gì trước khi nhận vị trí này?

Công việc mơ ước của tôi là trở thành một giáo sư trường kinh doanh, và tôi đã sống với ước mơ đó mỗi ngày. Vì vậy, điều đó đặt ra câu hỏi: Tại sao lại trở thành một nhà quản lý? Trước đây tôi từng đảm nhiệm các vai trò lãnh đạo tại Darden, và tôi thích việc đưa ra các quyết định có tầm ảnh hưởng.

Trong 6 năm, tôi là phó hiệu trưởng cấp cao, đầu tiên là cho chương trình MBA Executive và sau đó là chương trình MBA toàn thời gian tập trung, đồng thời tôi cũng là ủy viên trong hội đồng quỹ của trường. Dù vậy, tôi vẫn phải tự hỏi bản thân: “Lệu mình có thể mang lại điều gì đó mới mẻ và quan trọng cho nhà trường, và liệu mình có thể giúp dẫn dắt trường tiến lên phía trước?” Câu trả lời cho những câu hỏi đó là có. Tôi có khả năng kết nối mạnh mẽ với nhiều người, sinh viên, giảng viên, nhân viên, cũng như các cựu sinh viên trên toàn thế giới, các nhà lãnh đạo doanh nghiệp và những đối tác khác, giúp họ thụ hưởng lợi ích từ việc kết nối với nhau.

Tôi tin rằng tầm ảnh hưởng của Darden có thể và nên rộng lớn hơn, rõ nét hơn, và tôi muốn góp phần biến điều đó thành hiện thực.