Sáng 23.3 (giờ Washington), đúng khi đồng hồ chỉ cách hạn chót mà chính mình đưa ra 12 giờ nữa, Tổng thống Donald Trump đăng lên Truth Social một thông báo bằng chữ hoa. Nội dung là: Mỹ và Iran vừa có “các cuộc đàm phán rất tốt đẹp và hiệu quả”, và Washington quyết định hoãn mọi cuộc không kích thêm năm ngày. Bốn mươi tám giờ trước đó, ông đã đe dọa sẽ “san bằng” các nhà máy điện lớn nhất của Iran nếu Tehran không mở hoàn toàn eo biển Hormuz. Phía Iran lập tức bác bỏ: không có cuộc đàm phán nào cả.

Trên mạng xã hội, hashtag #TACOTrump bùng nổ. Ðây không phải lần đầu.

TACO — viết tắt của “Trump Always Chickens Out” (Trump luôn thoái lui - vào phút chót) — là cụm từ do nhà báo Robert Armstrong của Financial Times đặt ra vào tháng 5.2025. Ông dùng nó để mô tả một hiện tượng kỳ lạ trên thị trường tài chính: mỗi lần Trump tung ra một chính sách đe dọa cực đoan — áp thuế khủng khiếp, đòi sa thải quan chức, đưa ra tối hậu thư quân sự — giá cổ phiếu lao dốc, nhà đầu tư hoảng loạn. Nhưng nếu bạn bình tĩnh mua vào lúc đó, bạn thường thắng lớn vì chẳng mấy chốc Trump sẽ… lùi bước.

“TACO trade” trở thành chiến thuật của nhiều quỹ đầu cơ. Ðến mức sáng 23.3, khi Trump đăng thông báo hoãn tấn công Iran, chỉ số S&P 500 bật tăng gần 4% chỉ trong vài phút, xóa sổ gần 1,7 nghìn tỉ đô la thua lỗ, và giá dầu Brent từ 109 USD/thùng rớt xuống còn dưới mốc 90 USD. Như nhà phân tích của Deutsche Bank mô tả: “Việc bạn bước vào thang máy lúc mấy giờ quyết định bạn lãi hay lỗ hơn 1%”.

Nhưng đây đâu phải là lần đầu tiên. Nhìn lại, người ta nhận ra đây là một phong cách quen thuộc của Trump, kể cả ở nhiệm kỳ đầu tiên.

Học giả Jeremy Shapiro của Hội đồng Quan hệ Ðối ngoại châu Âu từng thống kê rằng trong hai nhiệm kỳ, Trump đã đe dọa dùng vũ lực với các đối thủ nước ngoài hơn 20 lần, nhưng thực sự ra tay chỉ hai lần.

Hai lần TACO tiêu biểu trong nhiệm kỳ đầu

Triều Tiên, 2017–2018. Sau khi Bình Nhưỡng thử tên lửa đạn đạo liên tục, Trump tuyên bố sẽ giáng “lửa và cuồng nộ chưa từng thấy trong lịch sử nhân loại” xuống Triều Tiên. Kim Jong-un không nhúc nhích. Chưa đầy một năm sau, Trump bay sang Singapore bắt tay nhà lãnh đạo mà ông vừa chế nhạo là “Rocket Man”, để rồi đổi lại bằng những cuộc đàm phán phi hạt nhân hóa kéo dài vô thời hạn và không có kết quả thực chất nào.

Afghanistan, 2019. Trong một cuộc họp bí mật tại Trại David bị hủy vào phút chót, Trump tiết lộ ông từng tuyên bố có thể “xóa sổ Afghanistan trong vòng 10 ngày” nếu muốn. Ông không làm vậy, và thay vào đó ký Hiệp định Doha với Taliban — một thỏa thuận mà nhiều chuyên gia đánh giá là nhượng bộ hơn là thắng lợi.

Nhiệm kỳ 2: TACO dày đặc hơn 

TACO thuế quan

Tháng 4.2025 là thời điểm khái niệm TACO ra đời chính thức. Trump công bố “Liberation Day Tariffs” — thuế quan “Ngày Giải Phóng” — áp mức thuế cực cao lên gần như toàn bộ đối tác thương mại của Mỹ, với tuyên bố đây là cuộc cải cách kinh tế vĩ đại nhất trong nhiều thập kỷ. Thị trường toàn cầu rung chuyển.

Ðúng một tuần sau, Trump tự mình đăng lên mạng: “ÐÂY LÀ THỜI ÐIỂM TUYỆT VỜI ÐỂ MUA!” — rồi ngay sau đó thông báo hoãn toàn bộ gói thuế 90 ngày với tất cả các nước, trừ Trung Quốc. Chỉ số S&P 500 tăng vọt 9,5% trong một buổi sáng, bơm gần 4 nghìn tỉ đô la trở lại vốn hóa thị trường. Nhiều người đặt câu hỏi liệu Trump có tung thông tin trước khi thị trường phản ứng hay không. Dù câu trả lời thế nào, khuôn mẫu TACO đã hiện diện hoàn hảo: đe dọa cực đoan → thị trường sụp đổ → rút lui → thị trường hồi phục.

Tháng 5.2025, cuộc thương chiến Mỹ–Trung leo đến đỉnh điểm với mức thuế hai chiều hơn 100%. Rồi sau các cuộc đàm phán tại Geneva, hai bên đồng ý hạ thuế xuống còn 10% trong vòng 90 ngày. Tháng 6, Trump tuyên bố “đại thắng” với một thỏa thuận thương mại toàn diện với Bắc Kinh. Phía Trung Quốc lịch sự gọi đó chỉ là “khung sườn” cho các cuộc đàm phán tương lai, không phải thỏa thuận hoàn chỉnh.

Cùng thời kỳ này, mức thuế 50% dọa áp lên Liên minh châu Âu bị hoãn đến tháng 7. Thuế xe hơi 25% được “làm mềm” với cơ chế miễn trừ phức tạp. Jerome Powell — Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang mà Trump đòi sa thải ngay lập tức — vẫn ngồi yên trên ghế sau khi thị trường phản ứng tiêu cực với viễn cảnh Nhà Trắng can thiệp vào độc lập của Fed.

Ðến tháng 2.2026, Ấn Ðộ đồng ý giảm mua dầu Nga, và đổi lại Trump cắt mức thuế áp lên hàng hóa từ New Delhi từ 50% xuống còn 18%.

TACO Greenland

Tháng 1.2026, Trump hâm nóng lại tham vọng từ nhiệm kỳ đầu: mua hoặc sáp nhập Greenland vào lãnh thổ Mỹ. Ông đe dọa áp thuế lên Ðan Mạch và các đồng minh châu Âu bảo vệ chủ quyền của Copenhagen. Ðây là lần đầu tiên TACO nhắm vào một đồng minh NATO công khai.

Kết quả: Trump rút lại tất cả các đe dọa thuế, loại trừ khả năng dùng vũ lực, và thay vào đó nói về một “thỏa thuận tiếp cận” mơ hồ. Tổng thư ký NATO Mark Rutte đính chính rằng chủ quyền của Ðan Mạch thậm chí chưa được đặt lên bàn đàm phán. Trong một cuộc phỏng vấn, Trump đã nhầm Greenland với Iceland — chi tiết nhỏ nhưng nói lên khá nhiều về mức độ nghiêm túc của tham vọng ban đầu.

Liệu sẽ thêm màn TACO nữa ở Iran?

Vụ Iran tháng 3.2026 được nhiều nhà phân tích coi là TACO phức tạp và rủi ro nhất trong chuỗi dài khuôn mẫu này. Không giống các cuộc thương chiến hay đàm phán ngoại giao thông thường, đây là một cuộc chiến thực sự đang diễn ra: Mỹ và Israel đã tấn công Iran từ ngày 28/2; Thượng tướng Khamenei và nhiều lãnh đạo cấp cao của Tehran đã thiệt mạng; eo biển Hormuz — huyết mạch vận chuyển 20% dầu mỏ thế giới — bị Iran phong tỏa gần như hoàn toàn, đẩy giá dầu Brent vọt lên 112 USD/thùng.

Tối thứ Bảy 21.3, Trump đăng tối hậu thư toàn chữ hoa: nếu Iran không mở eo biển trong 48 giờ, Mỹ sẽ “tấn công và xóa sổ” các nhà máy điện Iran, “BẮT ÐẦU TỪ CÁI LỚN NHẤT TRƯỚC!” Ðây là lần đầu tiên ông công khai đe dọa tấn công cơ sở hạ tầng dân sự — điều mà nhiều chuyên gia pháp lý cho là vi phạm Công ước Geneva.

Iran phản ứng ngay: Chủ tịch Quốc hội Ghalibaf cảnh báo sẽ “phá hủy không thể phục hồi” toàn bộ cơ sở hạ tầng năng lượng trong khu vực Vịnh Persian; Vệ binh Cách mạng tuyên bố eo biển sẽ bị “đóng hoàn toàn” nếu có bất kỳ cuộc tấn công nào vào lưới điện Iran.

Nhưng Trump đã thông báo tạm hoãn. Ông nói đã có “đàm phán rất tốt”. Ngay sau thông báo của Trump, Iran đã lên tiếng bác bỏ, gọi đây là màn kịch để thao túng thị trường dầu mỏ. Truyền thông nhà nước Iran chạy đầu đề: “Tổng thống Mỹ lùi bước trước cảnh báo kiên quyết của Iran.” Ông Saeed Jalili, nhà đàm phán hạt nhân kỳ cựu của Tehran, kết thúc bài đăng trên X của mình bằng hashtag #TACOTrump.

Thị trường phản ứng tức thì theo khuôn mẫu quen thuộc: dầu rớt, chứng khoán tăng, rồi lại đảo chiều một phần khi Iran phủ nhận mọi cuộc đàm phán.

Tờ Newsweek nhận xét rằng vụ hoãn tấn công Iran vừa là TACO vừa là đòn chiến thuật khéo léo: nó hạ nhiệt giá dầu đang gây đau đớn cho cử tri Mỹ, tạo thêm năm ngày để bố trí lực lượng, và giữ nguyên áp lực tối đa mà không cần leo thang ngay.

Cho đến nay, Trump đã TACO ít nhất mười một lần được ghi nhận. Eo biển Hormuz vẫn chưa mở.  Và thế giới vẫn ... nín thở chờ.