Mỹ và Iran đã nhất trí về một lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần, được kỳ vọng sẽ tạm dừng chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel. Đổi lại, Tehran sẽ mở lại eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển năng lượng trọng yếu của thế giới.

Tổng thống Donald Trump công bố thỏa thuận hôm thứ Ba trên mạng xã hội, chỉ vài giờ sau khi Pakistan, bên trung gian trong các cuộc đàm phán, kêu gọi ông lùi thời hạn chót từng đặt ra, trong đó cảnh báo sẽ gây “tổn thất nghiêm trọng” cho Iran nếu nước này không đáp ứng các yêu cầu của Washington.

Thỏa thuận tạm thời này giúp hai bên có thêm thời gian đàm phán một giải pháp dài hạn nhằm chấm dứt cuộc xung đột đã kéo dài sáu tuần, khiến hàng ngàn người thiệt mạng và làm dấy lên khủng hoảng năng lượng trên toàn cầu.

Ông Trump cho biết đã đồng ý “tạm dừng các hoạt động ném bom và tấn công Iran trong vòng hai tuần”, với điều kiện Iran phải “mở lại hoàn toàn, ngay lập tức và an toàn eo biển Hormuz.”

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết trong một tuyên bố rằng “trong thời gian hai tuần, việc lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz sẽ được đảm bảo thông qua sự phối hợp với các lực lượng vũ trang Iran.” Ông cũng nhấn mạnh nếu các cuộc tấn công nhằm vào Iran chấm dứt, “các lực lượng vũ trang hùng mạnh của chúng tôi sẽ ngừng các hoạt động phòng vệ.”

Israel cũng đã đồng ý tham gia lệnh ngừng bắn, theo một quan chức Nhà Trắng.

Giá dầu lao dốc sau khi tổng thống Donald Trump công bố quyết định, diễn ra khoảng 90 phút trước thời hạn chót 20h mà ông đặt ra để Iran mở lại eo biển, nếu không sẽ đối mặt với một chiến dịch oanh kích quy mô lớn.

Động thái này đánh dấu sự thay đổi đáng kể so với tuyên bố cứng rắn của ông Trump trước đó cùng ngày trên mạng xã hội, khi ông cảnh báo rằng “cả một nền văn minh sẽ biến mất trong đêm nay và không bao giờ có thể phục hồi” nếu Iran không nhượng bộ. Những đe dọa tấn công vào hạ tầng dân sự của Iran, bao gồm các nhà máy điện, có thể bị xem là tội ác chiến tranh nếu được thực thi.

Trong khi thị trường tạm “thở phào nhẹ nhõm”, lệnh ngừng bắn hôm thứ Ba thực chất chỉ giải quyết hệ quả từ chính quyết định leo thang mà ông Donald Trump tạo ra khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự từ cuối tháng Hai.

Thỏa thuận này không đề cập đến các yêu cầu của Washington trong việc hạn chế chương trình hạt nhân, tên lửa hay máy bay không người lái của Iran. Đồng thời, cũng chưa có dấu hiệu nào cho thấy Mỹ sẵn sàng đáp ứng mong muốn của Tehran về một thỏa thuận lâu dài kèm theo việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt.

“Thỏa thuận này về cơ bản chỉ mang lại một khoảng lùi nhất định khỏi quỹ đạo leo thang trước đó, nhưng rõ ràng chúng ta vẫn còn rất xa mới đạt được bất kỳ giải pháp nào cho xung đột - chưa nói đến những vấn đề cốt lõi phía sau,” ông Michael Singh, cựu giám đốc cấp cao phụ trách Trung Đông tại hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ dưới thời tổng thống George W. Bush, nhận định.

Bài đăng trên mạng xã hội của Tổng thống Donald Trump trước đó đã kích hoạt một nỗ lực ngoại giao “phút chót”, khi các bên trung gian gấp rút nối lại các cuộc đàm phán gián tiếp.

Sau bài đăng ban đầu của ông Trump, triển vọng hạ nhiệt căng thẳng vẫn chưa rõ ràng. Rạng sáng thứ Ba, lực lượng Mỹ đã tiến hành các cuộc không kích nhằm vào những mục tiêu quân sự tại đảo Kharg - trung tâm xuất khẩu dầu mỏ chủ chốt của Iran.

Thủ tướng Shehbaz Sharif cũng cho biết trên mạng xã hội rằng các cuộc thương lượng đang “tiến triển ổn định, mạnh mẽ và hiệu quả”, đồng thời tiết lộ Pakistan đã đề nghị Iran “mở eo biển Hormuz trong khoảng thời gian hai tuần tương ứng như một cử chỉ thiện chí.”

Cuối ngày thứ Ba, thủ tướng Shehbaz Sharif đã mời các bên tới Islamabad để tiếp tục đàm phán. Thư ký Báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết các cuộc thảo luận về giai đoạn tiếp theo vẫn đang diễn ra, nhưng “chưa có gì được chốt.”

Một số đồng minh thân cận nhất của tổng thống Donald Trump, đồng thời là những người ủng hộ mạnh mẽ chiến dịch quân sự, đã bày tỏ sự thận trọng với thỏa thuận này.

“Chúng ta phải nhớ rằng eo biển Hormuz đã bị Iran tấn công sau khi chiến sự bắt đầu, làm suy giảm quyền tự do hàng hải,” thượng nghị sĩ Lindsey Graham, thành viên đảng Cộng hòa bang South Carolina, viết trên X. “Trong thời gian tới, điều quan trọng là Iran không được ‘tưởng thưởng’ cho hành động thù địch này đối với thế giới.”

Tổng thống Mỹ Donald Trump trong buổi họp báo tại Phòng họp báo James S. Brady, Nhà Trắng ở Washington, DC, Mỹ, ngày thứ Hai, 6.4.2026. Ảnh: Aaron Schwartz/CNP/Bloomberg

Các điều khoản đầy đủ của một thỏa thuận tiềm năng chưa được công bố. Ông Trump chỉ cho biết Mỹ đã nhận được một đề xuất gồm 10 điểm từ Iran, gọi đây là “cơ sở khả thi để đàm phán.”

“Gần như tất cả các điểm bất đồng trước đây giữa Mỹ và Iran đã đạt được đồng thuận, nhưng khoảng thời gian hai tuần sẽ cho phép hoàn tất và chính thức hóa thỏa thuận,” ông nói.

Tuy vậy, vẫn còn nhiều điểm chưa rõ ràng liên quan đến lệnh ngừng bắn, cũng như khả năng thỏa thuận này có được duy trì hay không.

Dẫu vậy, quyết định “hạ nhiệt,” ít nhất ở thời điểm hiện tại, tiếp tục cho thấy xu hướng ông Trump rút lại các lời đe dọa mở rộng danh sách mục tiêu quân sự tại Iran sang cả hạ tầng dân sự như nhà máy điện hay cơ sở khử mặn. Trước đó vào tháng Ba, ông đã cho Iran 5 ngày để mở lại eo biển Hormuz hoặc đối mặt với các cuộc tấn công như vậy, trước khi gia hạn thêm 10 ngày.

Mô hình này trở nên quen thuộc đến mức có hẳn một thuật ngữ riêng là “TACO” (Trump Always Chickens Out), ám chỉ việc ông thường xuyên lùi bước sau các tuyên bố cứng rắn.

Sự chú ý giờ đây quay trở lại eo biển Hormuz và câu hỏi liệu các tàu thuyền có thể lưu thông an toàn qua tuyến hàng hải trọng yếu này hay không. Dù một số tàu đã đi qua trong những tuần gần đây, phần lớn không thuộc các quốc gia mà Iran coi là thù địch hoặc bị xem là ngầm ủng hộ các cuộc không kích của Mỹ và Israel.

“Đây mới là phép thử thực sự: Liệu các bên vận hành trên thực địa, từ chủ tàu đến nhà khai thác, có thay đổi hành vi sau khi lệnh ngừng bắn được công bố hay không, và liệu có đủ những bảo đảm để các tàu, không chỉ riêng các tàu đã được Iran ‘đánh dấu’ như của Iraq, có thể lưu thông an toàn,” ông Clayton Seigle, chuyên gia cao cấp tại Trung tâm nghiên cứu chiến lược quốc tế ở Washington, nhận định.

Trước bài đăng của tổng thống Donald Trump, giá dầu Brent giao ngay - thước đo cho phần lớn các giao dịch dầu thực tế trên toàn cầu - đã phá vỡ mọi kỷ lục trước đó, lên tới 144,42 USD/thùng, trong khi hợp đồng tương lai Brent chuẩn tham chiếu quốc tế giao dịch quanh mức 109 USD.

Việc trì hoãn thời hạn thêm hai tuần nhiều khả năng sẽ kéo giá dầu về khoảng 100 USD/thùng - mức đang dần trở thành “mặt bằng mới” trong suốt xung đột. “Chỉ riêng việc trì hoãn này có lẽ đã đủ để đưa giá quay về mức cân bằng mới của chúng ta, dù rõ ràng chưa thể trở lại như trước,” ông Kevin Book, giám đốc điều hành tại ClearView Energy Partners ở Washington, cho biết.

— Với sự hỗ trợ của Josh Wingrove, Magdalena Del Valle và Jennifer A Dlouhy