Nhật Bản và nhiều nước châu Á – Thái Bình Dương dự kiến công bố các thỏa thuận với doanh nghiệp Mỹ trị giá ít nhất 30 tỉ USD vào cuối tuần này. Các quan chức trong chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump đang tới Tokyo để thúc đẩy hợp tác với các đồng minh trong khu vực về năng lượng và khoáng sản chiến lược.

Theo các quan chức Nhà Trắng, các thỏa thuận sẽ bao gồm cam kết mua hàng và nhiều giao dịch thương mại khác trong nhiều lĩnh vực, từ than đá, dầu mỏ, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) đến điện hạt nhân.

Làn sóng ký kết này diễn ra ngay trước chuyến thăm Washington ngày 19.3 của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi. Khoảng ba tuần sau, Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng dự kiến tới Bắc Kinh để gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Các thỏa thuận được thảo luận trong khuôn khổ Diễn đàn Bộ trưởng và Doanh nghiệp về An ninh Năng lượng Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương do Mỹ bảo trợ, lần đầu tiên tổ chức tại Tokyo. Sự kiện diễn ra khi Nhà Trắng muốn đa dạng hóa chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược dùng trong điện thoại di động, pin, động cơ phản lực và nhiều sản phẩm công nghệ khác.

Dưới thời ông Trump, Washington đã triển khai nhiều động thái nhằm giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung từ Trung Quốc. Chính phủ Mỹ thậm chí đã mua cổ phần tại một số công ty khai khoáng sau khi tranh chấp thương mại năm ngoái làm gián đoạn nguồn cung của một số vật liệu quan trọng.

Nhiều quan chức cấp cao của chính phủ Mỹ đã tham dự hội nghị do Cơ quan Thương mại và Phát triển Mỹ tổ chức. Phái đoàn gồm hơn một chục đại diện từ ít nhất năm bộ cấp nội các, cùng Nhà Trắng, Hội đồng Năng lượng Quốc gia, USTDA và Ngân hàng xuất – nhập khẩu Hoa Kỳ. Tổng cộng có khoảng 18 quốc gia tham gia sự kiện, trong đó có Úc, Bangladesh và Hàn Quốc.

Trong bối cảnh đó, chiến sự tại Trung Đông cùng gián đoạn nguồn cung năng lượng dự kiến sẽ khiến các cuộc thảo luận trở nên căng thẳng hơn. Tình hình này làm nổi bật nhu cầu đa dạng hóa nguồn cung khí đốt tự nhiên và các hàng hóa chiến lược khác. Việc công ty năng lượng quốc doanh của Qatar tạm dừng xuất khẩu LNG, từ lâu được xem là nguồn cung đáng tin cậy nhất thế giới, đã cho thấy rủi ro khi phụ thuộc vào một khu vực duy nhất cho các nguồn năng lượng chiến lược. Diễn biến này cũng có thể mở ra cơ hội thương mại cho các đối thủ cạnh tranh của Mỹ.

“Chương trình thống trị năng lượng của Tổng thống Trump là nhằm bảo đảm sự thịnh vượng của nước Mỹ,” Bộ trưởng Nội vụ Doug Burgum nói với phóng viên trên chuyến bay tới Tokyo ngày thứ Sáu. “Chúng tôi cũng cần đủ nguồn năng lượng để bán cho các đối tác và đồng minh, để họ không phải mua từ các đối thủ hoặc đối mặt với nguy cơ bị gây sức ép trong chuỗi cung ứng. Chính sách này hiện quan trọng hơn bao giờ hết.”

Các bộ trưởng dự kiến họp kín để bàn về một quan điểm chung: Nguồn cung năng lượng ổn định từ các đồng minh đáng tin cậy là nền tảng cho ổn định khu vực, tăng trưởng kinh tế và năng lực cạnh tranh trong kỷ nguyên AI. Một quan chức Nhà Trắng cho biết khoáng sản chiến lược sẽ là chủ đề trọng tâm của các cuộc thảo luận.

Trong khi Washington tìm cách đa dạng hóa chuỗi cung ứng khoáng sản, các quan chức trong chính quyền ông Trump cũng đang tích cực vận động các đối tác mua hàng trực tiếp từ Mỹ.

“Với năng lực sản xuất ngày càng tăng và vị thế là đối tác năng lượng đáng tin cậy, Mỹ đang cung cấp nhiên liệu, khoáng sản và công nghệ giúp các nền kinh tế vận hành ổn định và củng cố chuỗi cung ứng cho người dân Mỹ cùng các đồng minh,” ông Burgum nói. Ông cũng đứng đầu Hội đồng Năng lượng Quốc gia của ông Trump.

Ít nhất một thỏa thuận tại sự kiện kéo dài hai ngày cuối tuần này đã được công bố trước đó: Hợp đồng dài hạn của Venture Global cung cấp 1,5 triệu tấn LNG mỗi năm cho một công ty con của tập đoàn Hàn Quốc Hanwha. Tuy nhiên, theo một quan chức Nhà Trắng, nhiều thỏa thuận khác sẽ lần đầu được công bố.

Các cuộc đối thoại song phương giữa bộ trưởng Mỹ và Nhật Bản cũng sẽ đặt nền tảng cho cuộc gặp giữa bà Takaichi và ông Trump vào tuần tới. Một quan chức cho biết việc xác định trước các lĩnh vực có thể hợp tác sẽ giúp định hình chương trình nghị sự của các cuộc đàm phán tại Nhà Trắng.