Mỹ và Trung Quốc công bố chi tiết kế hoạch giảm thuế đối với khoảng 30 tỉ USD hàng hóa nhập khẩu từ mỗi nước, bước đi tiến tới thực thi kết quả then chốt đạt được tại cuộc gặp thượng đỉnh giữa ông Donald Trump và ông Tập Cận Bình tuần trước.

Đợt cắt giảm dự kiến bao gồm đồ chơi, dụng cụ nhà bếp và các đồ dùng gia đình khác của Trung Quốc, cùng với nông sản, than đá và thiết bị y tế của Mỹ. Hầu hết các mặt hàng này sẽ được miễn khoản thuế bổ sung áp đặt trong nhiều năm căng thẳng thương mại vừa qua, trong bối cảnh hai nền kinh tế lớn nỗ lực ổn định quan hệ.

Khoảng 90% sản phẩm nằm trong danh mục sẽ được hưởng chế độ tối huệ quốc, theo tuyên bố từ bộ Thương mại Trung Quốc đưa ra hôm thứ Hai. Các đợt cắt giảm sẽ có hiệu lực ngay khi hai bên hoàn tất các thủ tục pháp lý trong nước.

“Thỏa thuận này sẽ góp phần ổn định hơn nữa quan hệ kinh tế và thương mại Trung - Mỹ, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu các sản phẩm liên quan của Trung Quốc sang Mỹ,” bộ Thương mại Trung Quốc nhận định.

Đợt cắt giảm thuế dự kiến cho 60 tỉ USD thương mại song phương là một trong những kết quả cụ thể nhất trong chuyến thăm cấp nhà nước của ông Tập tới Washington, dù con số này chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng số 415 tỉ USD hàng hóa trao đổi giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới vào năm ngoái.

Đối với người tiêu dùng Mỹ, thuế nhập khẩu thấp hơn đối với đồ chơi, đồ trang trí lễ hội và các sản phẩm khác có thể giúp hạ nhiệt giá cả trước mùa mua sắm cuối năm. Về phía Trung Quốc, mức thuế thấp hơn từ phía Mỹ có thể hỗ trợ xuất khẩu vào thời điểm cầu nội địa yếu và năng lực sản xuất dư thừa đang buộc các nhà sản xuất nước này tìm kiếm thị trường bên ngoài.

Cổ phiếu của một số công ty sản xuất thiết bị gia dụng Trung Quốc đã tăng điểm sau khi chi tiết về đợt cắt giảm thuế được công bố. Cụ thể, cổ phiếu Joyoung tăng kịch trần 10% tại Thâm Quyến, trong khi Bear Electric Appliance tăng tới 9,5%.

Hai bên đã gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại đến tháng 1 năm sau nhằm hướng tới thỏa thuận rộng lớn hơn trước hai cuộc gặp dự kiến tiếp theo giữa ông Trump và ông Tập trong năm nay. Với những bất đồng lớn về kiểm soát xuất khẩu và vấn đề Đài Loan chưa được giải quyết, thương mại phi nhạy cảm đã trở thành một trong những lĩnh vực hiếm hoi còn dư địa để đạt được đồng thuận.

Kế hoạch thuế quan này được đàm phán dưới sự chỉ đạo của ủy ban Thương mại, cơ chế hợp tác giữa hai chính phủ ban đầu được công bố sau chuyến thăm Bắc Kinh của ông Trump vào tháng 5. Khung làm việc này đã chính thức đi vào hoạt động sau chuyến thăm Washington của ông Tập.

Đề xuất của Mỹ bao gồm 77 nhóm sản phẩm, bao gồm pháo hoa, đồ dùng gia đình và thiết bị thể thao. Trong khi đó, danh mục của phía Trung Quốc rộng hơn với 1.619 mặt hàng, bao gồm thịt, hải sản, sản phẩm từ sữa, ngũ cốc, than đá, gỗ và thiết bị y tế, theo các tài liệu được cả hai chính phủ công bố.

Việc đạt được thỏa thuận cắt giảm thuế đối với 30 tỉ USD hàng hóa phi nhạy cảm mỗi bên thể hiện cả tính hữu ích lẫn những hạn chế của khung làm việc mới, theo bà Chang Shu, Chuyên gia kinh tế trưởng khu vực châu Á của Bloomberg Economics.

“Mặc dù các hàng hóa này sẽ được hưởng ưu đãi thuế quan, tín hiệu thiện chí ngoại giao rõ ràng, nhưng quy mô vĩ mô là không đáng kể,” bà Shu nhận định. “Cấu trúc của các hàng hóa 'phi nhạy cảm' bị khoanh vùng rất chặt chẽ, chủ yếu giới hạn ở nông sản và thiết bị y tế đối với hàng xuất khẩu của Mỹ, và hàng tiêu dùng giá rẻ đối với hàng xuất khẩu của Trung Quốc.”

Mục tiêu 30 tỉ USD được tính toán dựa trên số liệu thương mại năm 2024. Các sản phẩm Trung Quốc nằm trong kế hoạch của Mỹ từng đạt kim ngạch 32,3 tỉ USD nhập khẩu vào năm đó, trước khi giảm xuống 23,2 tỉ USD vào năm 2025 do cuộc chiến thuế quan bùng phát trở lại.

Sản phẩm của Mỹ nằm trong kế hoạch của Trung Quốc cũng giảm từ 29,7 tỉ USD xuống 19,3 tỉ USD trong cùng kỳ khi Bắc Kinh đáp trả bằng các biện pháp tương đương.

Đáng chú ý, đậu nành không xuất hiện trong danh mục miễn giảm thuế đề xuất, mặc dù Bắc Kinh đã cam kết riêng sẽ mua 25 triệu tấn mỗi năm từ Mỹ cho đến năm 2028.

Việc tách riêng các đợt mua đậu nành khỏi cơ chế của ủy ban Thương mại giúp Bắc Kinh có thêm đòn bẩy để kiềm chế các động thái từ Mỹ, đặc biệt là trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, theo phân tích của Feng Chucheng, đối tác sáng lập của Hutong Research tại Bắc Kinh.

“Bắc Kinh hiểu rất rõ rằng việc thu mua đậu nành sẽ tác động trực tiếp đến các bang nông nghiệp của Mỹ, nhóm cử tri nòng cốt của ông Trump,” Feng nói.

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer mô tả các sản phẩm được lựa chọn là hàng hóa phi nhạy cảm đủ điều kiện hưởng ưu đãi thuế quan tốt hơn. Ông cho biết các khuyến nghị này sẽ cải thiện khả năng tiếp cận thị trường cho nông sản và thiết bị y tế của Mỹ, đồng thời hạ thấp rào cản đối với hàng gia dụng và đồ chơi Trung Quốc.

“Tổng thống Trump đang mở rộng khả năng tiếp cận thị trường cho khoảng 30% hàng xuất khẩu của Mỹ sang Trung Quốc, đồng thời mang lại lợi ích cho người tiêu dùng nhờ nguồn hàng nhập khẩu từ Trung Quốc gồm đồ dùng gia đình, đồ chơi và các sản phẩm khác mà Mỹ thường không nhập khẩu từ các quốc gia khác,” Greer cho biết.

Than đá nhập khẩu từ Mỹ sẽ được đưa vào thỏa thuận, điều mà Bắc Kinh cho biết sẽ hỗ trợ các đợt thu mua của Trung Quốc trong năm 2027 và 2028. Nhà Trắng trước đó tuyên bố Trung Quốc đã đồng ý nhập khẩu ít nhất 10 triệu tấn than đá từ Mỹ vào năm tới và một đợt tương tự vào năm 2028.

Các loại ngũ cốc chủ lực bao gồm lúa mì, ngô và cao lương cũng nằm trong nhóm nông sản xuất khẩu được giảm thuế.

Điều đó có thể giúp Trung Quốc đạt tiến triển hướng tới mục tiêu mua ít nhất 17 tỉ USD nông sản Mỹ mỗi năm cho đến năm 2028, bên cạnh cam kết thu mua đậu nành. Tiến độ đạt mục tiêu 17 tỉ USD diễn ra khá chậm kể từ khi được chính quyền ông Trump công bố sau hội nghị thượng đỉnh hồi tháng 5, khiến giới thương nhân trông chờ các đợt cắt giảm thuế từ cuộc gặp tại Washington DC để kích hoạt một làn sóng thu mua mới.

Một Nhóm công tác Nông nghiệp mới sẽ được thành lập giữa hai nước sau hội nghị thượng đỉnh, theo bộ Thương mại Trung Quốc. Cuộc họp khởi động dự kiến diễn ra trước cuối năm 2026.

Với sự hỗ trợ từ Megan Durisin Albery, April Ma, Ben Westcott, Bingyan Wang, Josh Xiao và Shadab Nazmi