Tổng thống Donald Trump vừa ra lệnh áp đặt các mức thuế mới cũng như thiết lập giá sàn đối với polysilicon nhập khẩu, nguyên liệu được sử dụng trong ngành bán dẫn và sản xuất tấm pin năng lượng mặt trời. Ông đồng thời cảnh báo rằng việc Hoa Kỳ phụ thuộc vào nguồn cung nước ngoài đang đe dọa an ninh quốc gia.

Theo chỉ thị của ông Trump, các sản phẩm phái sinh từ polysilicon nhập khẩu, bao gồm tấm bán dẫn (wafer), pin quang điện và module năng lượng mặt trời, sẽ chịu mức thuế 15%, bắt đầu từ ngày 04.12. Tổng thống Mỹ ký sắc lệnh này vào thứ Năm.

Biện pháp này cũng thiết lập giá nhập khẩu tối thiểu là 21 USD/kg đối với polysilicon; 100 USD/kg đối với thỏi và tấm bán dẫn polysilicon; 22 cent/watt đối với pin năng lượng mặt trời và 38 cent/watt đối với module năng lượng mặt trời.

Động thái này nhằm khuyến khích sản xuất trong nước đối với polysilicon và các hàng hóa từ nguyên liệu này, qua đó hỗ trợ xây dựng chuỗi cung ứng năng lượng mặt trời vốn đã chật vật hình thành tại Hoa Kỳ suốt hơn một thập kỷ qua. Các biện pháp này nối tiếp một loạt vụ kiện thương mại tại Mỹ, vốn đã dẫn đến việc áp thuế lên thiết bị năng lượng mặt trời từ Trung Quốc và một số quốc gia Đông Nam Á. Các nhà sản xuất nước ngoài trước đó đã bị phát hiện chuyển dịch sản xuất giữa các quốc gia để né tránh thuế.

Các loại phí nhập khẩu mới cũng đe dọa đẩy giá module năng lượng mặt trời lên cao, tạo thêm rào cản cho các nhà phát triển điện tái tạo vốn đang phải đối mặt với việc cắt giảm trợ cấp liên bang và sự xoay trục của chính quyền Trump theo hướng ưu tiên nhiên liệu hóa thạch.

Cổ phiếu của các công ty có hoạt động sản xuất năng lượng mặt trời trong nước đã tăng mạnh trong phiên giao dịch ngoài giờ. First Solar, nhà sản xuất năng lượng mặt trời lớn nhất cả nước, tăng tới 8%. T1 Energy tăng 6,3%.

Mặc dù Hoa Kỳ từng là quốc gia dẫn đầu về sản xuất polysilicon trong giai đoạn đầu đến giữa những năm 2000, các công ty Trung Quốc đã vươn lên mạnh mẽ và trở thành nhà sản xuất chiếm ưu thế trên toàn cầu vào cuối thập kỷ trước.

Sắc lệnh chỉ đạo một chương trình ưu đãi nhằm thu hút hoạt động sản xuất polysilicon và các sản phẩm phái sinh tại Hoa Kỳ, trong đó bộ trưởng Thương mại được ủy quyền ký các thỏa thuận cụ thể với từng doanh nghiệp để thúc đẩy đầu tư.

Các công ty cũng sẽ có cơ hội được miễn giảm thuế trong một số trường hợp gắn liền với các khoản đầu tư tại Hoa Kỳ, được gọi là các kế hoạch nội địa hóa sẽ được bộ trưởng Thương mại thẩm định theo lệnh của ông Trump. Những doanh nghiệp có kế hoạch nội địa hóa được chính quyền chấp thuận sẽ được phép nhập khẩu một số thiết bị sản xuất và đầu vào cần thiết mà không phải chịu các mức thuế mới.

Việc trì hoãn áp dụng thuế là một đòn giáng mạnh vào các nhà sản xuất Hoa Kỳ, vốn đã cảnh báo rằng điều này sẽ tạo điều kiện cho các nhà phát triển điện tái tạo ồ ạt nhập khẩu hàng giá rẻ và tích trữ thiết bị miễn thuế. Tuy nhiên, sắc lệnh của ông Trump nêu rõ chính quyền sẽ giám sát thương mại và hành động để hạn chế nhập khẩu đối với các công ty bị phát hiện tích trữ polysilicon hoặc các sản phẩm phái sinh từ polysilicon.

'Thắng lợi mang tính quyết định'

Động thái này được các đồng minh trong ngành sản xuất hoan nghênh.

"Lần đầu tiên, Hoa Kỳ bảo vệ toàn bộ chuỗi cung ứng năng lượng mặt trời bằng một hành động duy nhất đồng thời khen thưởng các nhà sản xuất xây dựng cơ sở tại đây, trong khi thực hiện bước đi quan trọng để củng cố chuỗi cung ứng bán dẫn trong nước,” Jon Toomey, chủ tịch của liên minh vì một nước Mỹ thịnh vượng, nhận định. “Đây chính là cách để tái thiết một ngành công nghiệp."

Các nhà sản xuất năng lượng mặt trời tại Mỹ, bao gồm First Solar, T1 Energy và Hanwha QCells, đều ca ngợi hành động của ông Trump. Tổng giám đốc điều hành của T1, ông Dan Barcelo, gọi đây là "thắng lợi mang tính quyết định đối với ngành sản xuất tiên tiến của Mỹ và việc đầu tư vào các chuỗi cung ứng năng lượng nội địa."

Sắc lệnh của ông Trump mở đường cho các khoản đầu tư trực tiếp của Hoa Kỳ vào một số nhà sản xuất pin và tấm bán dẫn. Trước đây, Mỹ đã áp dụng các phương pháp khác nhằm thúc đẩy năng lực này, bao gồm các khoản thưởng tín dụng thuế cho các nhà phát triển lắp đặt thiết bị năng lượng mặt trời sản xuất tại Mỹ, nhưng các chính sách này đã bị loại bỏ dần.

Vấn đề cốt lõi nằm ở polysilicon cấp độ năng lượng mặt trời và cấp độ điện tử là các tinh thể silicon tinh luyện được sử dụng rộng rãi trong công nghệ vận hành đời sống hiện đại. Polysilicon cấp độ điện tử về cơ bản là điểm khởi đầu của chuỗi sản xuất bán dẫn, là vật liệu không thể thiếu cho các con chip được sử dụng trong mọi thiết bị, từ điện thoại thông minh, thiết bị y tế đến vũ khí dẫn đường chính xác và hệ thống điều khiển bay.

Polysilicon cấp độ năng lượng mặt trời, loại có độ tinh khiết thấp hơn nhưng phổ biến hơn, là thành phần đầu tiên trong các tấm pin mặt trời silicon tinh thể dùng để tạo ra điện năng.

Các mức thuế này là kết quả của một cuộc điều tra từ bộ Thương mại Mỹ, khởi động từ tháng 7 năm ngoái, bao trùm cả hàng hóa thô và các sản phẩm phái sinh, khiến một chuỗi cung ứng rộng lớn phải đối mặt với các khoản thuế và hạn chế nhập khẩu tiềm tàng. Đây là một trong số nhiều cuộc điều tra theo Mục 232 của đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962, trong bối cảnh ông Trump tìm cách nâng cao năng lực sản xuất trong nước và đa dạng hóa chuỗi cung ứng Hoa Kỳ.

Tổng thống đang nỗ lực tái thiết các mức thuế toàn cầu sau khi tòa án Tối cao bác bỏ đợt áp thuế đầu tiên của ông được ban hành theo đạo luật Quyền lực Kinh tế khẩn cấp Quốc tế.

Những người ủng hộ chính sách bảo hộ polysilicon trong nước lập luận rằng sản xuất polysilicon cấp độ năng lượng mặt trời tại Mỹ không có lợi nhuận ở mức giá hiện tại nếu không có sự hỗ trợ thương mại. Họ đã khuyến khích chính quyền tập trung các biện pháp khắc phục vào nguồn nguyên liệu đến từ hoặc có liên hệ với Trung Quốc, nhà cung cấp chiếm ưu thế trên thế giới. Mục tiêu được đặt ra là thiết lập các mức thuế đủ cao để bù đắp tình trạng dư thừa công suất và việc định giá dưới chi phí của Trung Quốc.

— Có sự hỗ trợ từ Mark Chediak và Ari Natter