Các phần then chốt của thỏa thuận, được công bố trong một hồ sơ nộp lên tòa án hôm thứ Tư, yêu cầu công ty phải thiết lập các rào chắn bảo vệ mới trên các nền tảng của mình, bao gồm việc giới hạn thời gian lướt web của thanh thiếu niên và ngăn chặn các em tự tắt một số cài đặt an toàn nhất định nếu không có sự đồng ý của cha mẹ.

Thỏa thuận này bao gồm các khoản thanh toán nhằm giải quyết nhiều khiếu nại trong nhiều vụ kiện khác nhau. Trọng tâm của vụ việc là một phiên tòa đang diễn ra tại Oakland, California, trong đó nhiều bang của Mỹ cáo buộc công ty cố tình thiết kế Facebook và Instagram nhằm khuyến khích hành vi sử dụng mang tính cưỡng chế ở những người dùng trẻ tuổi.

Meta đã đồng ý trả 16,7 tỉ USD để giải quyết vụ kiện đó, theo hồ sơ tòa án. Ngoài ra, công ty sẽ trả thêm 459 triệu USD để giải quyết các khiếu nại khác về quyền riêng tư cũng như 75 triệu USD chi phí pháp lý. Meta cho biết họ đã đạt được thỏa thuận trả cho bang Texas tới 1 tỉ USD.

Một số khoản thanh toán phụ thuộc vào việc các công ty mạng xã hội khác cũng chấp nhận những thay đổi tương tự trên nền tảng và thực hiện các khoản chi trả của riêng họ.

Thẩm phán Liên bang Mỹ Yvonne Gonzalez Rogers đã phê duyệt thỏa thuận này vào thứ Tư sau khi tạm dừng phiên tòa vào đầu ngày. Trong hồ sơ trước đó phác thảo thỏa thuận, Meta đã phủ nhận các cáo buộc chống lại mình và tuyên bố thỏa thuận không cấu thành việc thừa nhận trách nhiệm pháp lý.

Phiên tòa tại Oakland

Thỏa thuận đạt được trong tuần thứ hai của phiên tòa xét xử bởi bồi thẩm đoàn tại tòa án liên bang California, với rủi ro tiềm ẩn lớn đối với Meta. Các quan chức pháp lý hàng đầu của 29 bang không chỉ yêu cầu các khoản phạt tài chính cực lớn thay mặt cho công chúng, mà còn yêu cầu các lệnh của tòa án buộc công ty phải thay đổi cách thức vận hành nền tảng.

Các bang cáo buộc công ty vi phạm luật bảo vệ người tiêu dùng của bang và luật riêng tư liên bang, những vi phạm mang lại án phạt tăng lên nhanh chóng khi nhân với hàng triệu người dùng Instagram và Facebook trẻ tuổi. Theo tính toán của chính Meta, một thất bại tại phiên tòa có thể khiến công ty phải chịu mức phạt lên tới 1.400 tỉ USD, gần bằng giá trị vốn hóa thị trường của hãng và chưa từng có trong lịch sử pháp lý.

Cổ phiếu Meta đóng cửa phiên tăng 1,1%. Bloomberg đưa tin vào cuối ngày thứ Ba rằng các bên đã thảo luận về một thỏa thuận dàn xếp tiềm năng ngay giữa phiên tòa.

“Đảm bảo thanh thiếu niên có một trải nghiệm an toàn và bổ ích trên các nền tảng của chúng tôi là yêu cầu tuyệt đối đối với Meta. Chúng tôi muốn làm đúng điều này cho cha mẹ và thanh thiếu niên,” công ty cho biết trong một tuyên bố hôm thứ Tư.

Meta cũng cho biết thỏa thuận bao gồm việc chặn mặc định các ứng dụng của hãng vào ban đêm cũng như tắt thông báo trong giờ học.

Thỏa thuận dàn xếp bao gồm việc bổ nhiệm một giám sát viên độc lập để giám sát sự tuân thủ, người có thể đưa ra các khuyến nghị riêng và báo cáo phát hiện cho các bang. Thỏa thuận cũng yêu cầu Meta nâng cấp các công cụ xác minh độ tuổi để nhận diện tốt hơn người dùng trẻ tuổi trên ứng dụng. Quyền truy cập vào các tính năng như xem số lượng lượt thích trên bài đăng hoặc các bộ lọc làm đẹp sẽ bị hạn chế đối với thanh thiếu niên.

“Meta đã đồng ý thực hiện những thay đổi lớn nhằm giảm thiểu rủi ro gây hại từ các nền tảng của mình và sẽ thực hiện điều đó trong vòng vài tháng,” tổng chưởng lý California Rob Bonta cho biết trong một tuyên bố.

Cấu trúc thỏa thuận dàn xếp

Thỏa thuận dàn xếp không yêu cầu Meta phải chi trả ngay lập tức toàn bộ giá trị của thương vụ. Theo thỏa thuận, Meta bắt buộc phải trả cho các bang tổng cộng 12,19 tỉ USD trong vòng 10 năm. Số tiền đó sẽ chỉ tăng lên mức toàn bộ giá trị 17,1 tỉ USD của thỏa thuận dàn xếp nếu YouTube của Alphabet Inc. và TikTok cũng đồng ý với các thay đổi nền tảng và chi trả các khoản dàn xếp, Meta cho biết. Tuyên bố từ một số bang cho biết Snap cũng sẽ phải tuân thủ các điều khoản đó.

Đại diện của các công ty này đã không phản hồi các yêu cầu bình luận.

Trong tuần đầu tiên lấy lời khai, các bồi thẩm viên đã nghe điều trần từ người đứng đầu Instagram Adam Mosseri và một nhóm nhân viên hiện tại cũng như cựu nhân viên của Meta, những người đã giúp thiết kế các nền tảng mạng xã hội và nghiên cứu cách người dùng thanh thiếu niên tương tác với các công cụ được thiết kế để giảm thiểu việc sử dụng tiêu cực.

Các luật sư cũng cho biết họ dự kiến sẽ triệu tập nhà sáng lập kiêm giám đốc điều hành Meta Mark Zuckerberg ra điều trần.

Các tổng chưởng lý dẫn đầu vụ kiện, đến từ California, Colorado, Kentucky và New Jersey, đã cáo buộc theo luật bang riêng của họ rằng Meta đã cố tình thiết kế các tính năng khuyến khích việc sử dụng liên tục và cưỡng chế các nền tảng của mình bởi giới trẻ, đồng thời đánh lừa người tiêu dùng về các tính năng an toàn trên nền tảng.

Meta đã tranh luận tại phiên tòa rằng họ đã có đủ các rào chắn bảo vệ để hạn chế việc sử dụng tiêu cực của thanh thiếu niên trên các nền tảng của mình.

Nhóm liên đảng rộng lớn hơn gồm 29 bang đã cáo buộc công ty thu thập dữ liệu từ người dùng dưới 13 tuổi, vi phạm đạo luật Bảo vệ Quyền riêng tư Trực tuyến của trẻ em liên bang.

Meta cho biết hôm thứ Tư rằng thỏa thuận liên quan đến 52 tổng chưởng lý từ các bang, vùng lãnh thổ của Mỹ và Washington, D.C., đồng thời sẽ giải quyết các vụ án đang hoạt động, bao gồm cả một phiên tòa đang diễn ra ở Tennessee.

Các công ty mạng xã hội đang phải đối mặt với sự phản ứng dữ dội trên toàn cầu trước những lo ngại rằng họ kiếm lời trên sự tổn hại của người dùng trẻ tuổi, những người mà một lượng lớn nghiên cứu ngày càng tăng cho thấy thời gian sử dụng màn hình quá nhiều sẽ gây nguy hiểm cho sức khỏe.

Trong khi các cơ quan chức năng từ Úc đến Châu Âu đã ban hành hoặc đề xuất các lệnh cấm hoàn toàn đối với giới trẻ trong năm qua, các cuộc siết chặt pháp lý ở Mỹ chỉ đạt được thành công hạn chế, biến tòa án thành một chiến trường quan trọng.

Meta, Google của Alphabet, Snap và TikTok đều đang đối mặt với nguy cơ thiệt hại hàng tỉ USD từ hơn 3.000 khiếu nại tổn hại cá nhân của các cá nhân và gia đình tại Mỹ, và khoảng 1.300 vụ kiện khác của các khu học chánh công lập trên khắp cả nước.

Một số vụ án đã được dàn xếp, tránh được các phiên tòa, trong khi nhiều vụ án mang tính định hướng hơn đang áp sát trong những tháng tới.

Các luật sư đằng sau các vụ án đã giành được lợi thế tại tòa bằng cách tranh luận rằng bản thân các sản phẩm thông qua thiết kế và chức năng của chúng tạo ra tác hại, thay vì nhắm vào nội dung, điều mà các nền tảng được bảo vệ diện rộng khỏi trách nhiệm pháp lý.

Chiến lược này, vốn được chuẩn bị trong nhiều năm, đã thành công trong bài kiểm tra đầu tiên khi một bồi thẩm đoàn ở Los Angeles vào tháng 3 đã trao 6 triệu USD cho một phụ nữ 20 tuổi, người cho biết việc sử dụng không ngừng nghỉ trong hơn một thập kỷ các trang web bao gồm Instagram của Meta và YouTube của Google đã khiến cô bị phản ứng phẫn nộ, trầm cảm và rối loạn mặc cảm ngoại hình.

Phiên tòa ở Oakland diễn ra sau đòn đả kích trị giá gần 1 tỉ USD đối với Meta trong một vụ án do tổng chưởng lý bang New Mexico khởi kiện.

Một thẩm phán tòa án bang ở Santa Fe đã so sánh Meta với một nhà máy gây ô nhiễm và ra lệnh cho công ty phải thực hiện các thay đổi nền tảng, bao gồm giới hạn thời gian sử dụng và thông báo đẩy đối với người dùng trẻ tuổi. Meta bị tuyên phạt khoảng 375 triệu USD tiền phạt dân sự và 567 triệu USD để khắc phục các tác hại của mạng xã hội đối với giới trẻ trong bang.

Vụ án có tên People of the State of California v. Meta Platforms Inc., 23-cv-05448, Tòa án Quận Hoa Kỳ, Khu vực Phía Bắc California (Oakland).

Với sự hỗ trợ từ Erik Larson, Alexandra S. Levine, Peter Blumberg, và Isaiah Poritz