Xuất khẩu dầu của Mỹ đã tăng vọt lên mức kỷ lục trong thời gian gần đây, chủ yếu do tác động từ chiến sự tại Trung Đông làm gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung toàn cầu. Các dữ liệu cho thấy lượng dầu thô và sản phẩm dầu mỏ xuất khẩu của Mỹ đã đạt khoảng 12,7–12,9 triệu thùng mỗi ngày – mức cao nhất từng ghi nhận.  

Riêng dầu thô đạt hơn 5 triệu thùng/ngày, tăng mạnh so với trước đó, trong khi các sản phẩm tinh chế như xăng và dầu nhiên liệu cũng được xuất khẩu với khối lượng lớn.  

Nguyên nhân chính đến từ việc xung đột liên quan Iran khiến tuyến vận chuyển quan trọng qua eo biển Hormuz – nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu – bị gián đoạn nghiêm trọng.  

Việc phong tỏa và các rủi ro an ninh tại khu vực này khiến hàng triệu thùng dầu mỗi ngày không thể lưu thông. Một số ước tính cho thấy hơn 10 triệu thùng dầu/ngày bị “mắc kẹt”, buộc các quốc gia nhập khẩu phải tìm nguồn thay thế khẩn cấp.  

Trong bối cảnh đó, Mỹ – với nguồn cung dồi dào từ dầu đá phiến – nổi lên như nhà cung cấp linh hoạt nhất, nhanh chóng lấp khoảng trống do Trung Đông để lại.

Nhu cầu từ châu Á và châu Âu tăng mạnh là động lực trực tiếp đẩy xuất khẩu dầu Mỹ lên đỉnh. Các quốc gia trong hai khu vực này vốn phụ thuộc lớn vào dầu Trung Đông nên buộc phải chuyển hướng sang Mỹ.

Thống kê cho thấy xuất khẩu dầu Mỹ sang châu Á và châu Âu tăng mạnh, với hàng chục tàu chở dầu liên tục hướng về các cảng tại vùng Vịnh Mexico để lấy hàng.  

Một số thị trường lớn như Nhật Bản, Đức, Pháp hay Hà Lan đã gia tăng nhập khẩu đáng kể, trong khi nhiều nước lần đầu tiên mua dầu Mỹ để đa dạng hóa nguồn cung.  

Ngoài yếu tố nguồn cung, chênh lệch giá giữa dầu Brent và dầu WTI cũng khiến dầu Mỹ trở nên hấp dẫn hơn, ngay cả khi chi phí vận chuyển tăng.

Việc xuất khẩu bùng nổ giúp ngành năng lượng Mỹ hưởng lợi lớn và củng cố vị thế của nước này như một “siêu cường xuất khẩu năng lượng”. Tuy nhiên, hệ quả đi kèm là áp lực tăng giá trong nước.

Khi nguồn cung được đẩy ra thị trường quốc tế, giá xăng và dầu diesel tại Mỹ đã tăng mạnh. Giá xăng trung bình đã tăng khoảng 1 USD/gallon kể từ khi xung đột bùng phát, làm gia tăng áp lực lạm phát và gây sức ép chính trị lên chính quyền.  

Một số chuyên gia cảnh báo rằng nếu giá dầu tiếp tục leo thang, chính phủ Mỹ có thể phải cân nhắc các biện pháp hạn chế xuất khẩu để bảo vệ thị trường nội địa.

Dù đang hưởng lợi lớn, Mỹ cũng đối mặt với một số hạn chế. Công suất xuất khẩu dầu của nước này đang tiến gần ngưỡng tối đa (khoảng 6 triệu thùng/ngày đối với dầu thô), trong khi hạ tầng cảng và vận chuyển chưa thể mở rộng nhanh chóng.  

Ở chiều ngược lại, các nước nhập khẩu – đặc biệt tại châu Á – gặp khó khăn khi nhiều nhà máy lọc dầu được thiết kế để xử lý dầu nặng từ Trung Đông, không hoàn toàn phù hợp với dầu nhẹ của Mỹ.  

Ngoài ra, nếu tình hình địa chính trị hạ nhiệt và nguồn cung Trung Đông được khôi phục, sức hấp dẫn của dầu Mỹ có thể giảm đáng kể do chi phí vận chuyển cao hơn.

Trong ngắn hạn, xuất khẩu dầu Mỹ nhiều khả năng tiếp tục duy trì ở mức cao khi thị trường toàn cầu vẫn thiếu hụt nguồn cung. Tuy nhiên, xu hướng này phụ thuộc lớn vào diễn biến chiến sự Trung Đông và khả năng khôi phục các tuyến vận chuyển chiến lược.