Iran cho biết các tàu nước ngoài vẫn được phép đi qua eo biển Hormuz, miễn là nước họ không hỗ trợ các hành động gây hấn chống lại nước này và tuân thủ các quy định do Tehran ban hành.

Thông tin được nêu trong một bức thư Iran gửi tới các thành viên của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) vào thứ Ba. Iran cho biết các quốc gia có thể được hưởng quyền “lưu thông an toàn” nếu phối hợp với các cơ quan chức năng có thẩm quyền của nước này. Theo IMO, bức thư gốc được Iran đề ngày 22.3.

Theo những người am hiểu vấn đề, Iran đã bắt đầu thu phí quá cảnh đối với một số tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz, cho thấy mức độ kiểm soát ngày càng rõ ràng đối với tuyến hàng hải năng lượng quan trọng nhất thế giới này. Cuộc chiến tại Trung Đông gần như đã khiến lưu lượng tàu qua khu vực này tê liệt, chỉ còn một số ít tàu di chuyển bằng cách men theo bờ biển Iran.

Trong khi nhà lãnh đạo tối cao Mojtaba Khamenei trước đó tuyên bố nước này nên tiếp tục đóng cửa eo biển, bức thư lần này cho thấy lập trường rõ ràng và linh hoạt hơn. Đây tiếp tục là động thái khẳng định chủ quyền của Iran đối với tuyến hàng hải chiến lược này khi xung đột đã bước sang tuần thứ tư.

Hoạt động vận tải qua Hormuz gần như tê liệt, trong khi đây là tuyến đường vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu và khí đốt toàn cầu mỗi ngày, cùng khối lượng lớn lương thực, kim loại và nguyên liệu khác, khiến giá hàng hóa thiết yếu tăng vọt.

Tại một khu vực phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng như châu Á, hàng tỉ người đang đối mặt với tình trạng gián đoạn nguồn cung khí đốt và chuẩn bị cho khả năng phân bổ nhiên liệu.

Thị trường hàng hóa biến động mạnh khi giới giao dịch tìm cách dự đoán thời điểm chiến sự kết thúc và eo biển Hormuz mở lại. Giá dầu tăng trong ngày thứ Ba do lo ngại xung đột leo thang, nhưng có thể giảm sâu nếu xuất hiện tín hiệu cho thấy tàu thuyền sẽ sớm lưu thông trở lại.

Trong bức thư, Iran nêu rõ: “Các tàu không mang tính thù địch, bao gồm tàu thuộc hoặc liên quan đến các quốc gia khác, có thể, với điều kiện không tham gia hoặc hỗ trợ các hành động gây hấn chống lại Iran và tuân thủ đầy đủ các quy định về an toàn, an ninh đã công bố, được hưởng quyền đi lại an toàn qua eo biển Hormuz khi phối hợp với các cơ quan có thẩm quyền của Iran.”

Iran cũng cho biết đã “hạn chế quyền đi lại của các tàu thuộc hoặc có liên hệ với các bên gây hấn, cũng như các tàu tham gia vào các hành động chống lại Iran.”

Tehran cũng nhấn mạnh việc khôi phục hoàn toàn an ninh và ổn định tại eo biển sẽ phụ thuộc vào việc chấm dứt các mối đe dọa quân sự trong khu vực.