Ông Donald Trump chào đón ông Tập Cận Bình đến Washington trong một chuyến thăm cấp nhà nước tập trung vào nghi lễ phô trương hơn là chính sách, với kỳ vọng thấp về những đột phá đối với các mâu thuẫn lâu nay giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Ông Tập và phu nhân, cựu ca sĩ quân đội Bành Lệ Viên, sẽ được ông Trump chào đón vào tối thứ Tư, đánh dấu lần đầu tiên trong ký ức gần đây một tổng thống Mỹ tiếp đón người đồng cấp Trung Quốc ngay trên đường băng sân bay Mỹ. Các cuộc họp về các vấn đề gai góc bao gồm thương mại và Đài Loan sẽ diễn ra sau đó, cùng với một quốc yến - lần thứ hai trong nhiệm kỳ hiện tại của ông Trump - trước khi chia tay vào thứ Sáu.

Chuyến đi này là chuyến thăm cấp nhà nước đầu tiên của ông Tập tới thủ đô Mỹ kể từ năm 2015. Cả hai bên đều đã hạ thấp kỳ vọng về cả đột phá lẫn đổ vỡ. Các cuộc đàm phán song phương sơ bộ tại New York hôm Chủ nhật được ca ngợi là tích cực, nhưng đã không đạt được thỏa thuận về việc gia hạn thỏa thuận đình chiến thuế quan sẽ hết hạn vào tháng 11.

"Chuyến thăm chính là thông điệp," Edgard Kagan, một cựu nhà ngoại giao Mỹ ở châu Á hiện làm việc tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế có trụ sở tại Washington, cho biết. "Cả Nhà Trắng và Trung Quốc đều thiếu vắng một cách đáng ngạc nhiên các tín hiệu về những mục tiêu lớn cho chuyến thăm. Tôi nghĩ cách họ định hình chuyến đi này phần lớn là - đây là về việc quản lý mối quan hệ."

Phát tín hiệu về mong muốn có một cuộc gặp suôn sẻ, ông Trump chỉ nhắc đến Trung Quốc một lần trong bài phát biểu trước Đại hội đồng Liên Hợp Quốc hôm thứ Ba. Ông đã thảo luận về chuyến thăm của ông Tập với Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi, người từng có những va chạm với Bắc Kinh.

Những rạn nứt vẫn tồn tại bên dưới sự thân mật của những bữa tiệc sang trọng. Mỹ đang chạy đua để nới lỏng sự kìm kẹp của Trung Quốc đối với đất hiếm trong bối cảnh có những phàn nàn rằng Bắc Kinh đang trì hoãn các lô hàng vốn là trọng tâm của thỏa thuận đình chiến thương mại năm ngoái. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã cảnh báo "sẽ không có ngày mai nếu Trung Quốc chiến thắng" trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.

Các quan chức Trung Quốc đang tập trung vào việc ngăn chặn gói vũ khí trị giá 14 tỉ USD mà Mỹ đề xuất cho Đài Loan, hòn đảo tự trị mà Đảng Cộng sản coi là lãnh thổ của mình.

Việc tạo ra một thông điệp tốt đẹp xoay quanh hội nghị thượng đỉnh ở cả hai nước, làm dịu đi những gì được cho là sự cường điệu hóa của Mỹ về các mối đe dọa AI từ Trung Quốc và duy trì các lằn ranh đỏ rõ ràng nhất của Bắc Kinh về Đài Loan sẽ là những mục tiêu chính của Trung Quốc, theo ông Zhu Feng, trưởng khoa Nghiên cứu Quốc tế tại Đại học Nam Kinh.

"Với việc sản xuất vũ khí của Mỹ đang đối mặt với những trở ngại trong nước, việc giảm tốc độ bán vũ khí cho Đài Loan - và giảm số lượng - dường như có thể đạt được," ông nói thêm.

Những mâu thuẫn nội bộ

Cuộc gặp trực tiếp diễn ra vào thời điểm nhạy cảm đối với cả hai nhà lãnh đạo. Ông Trump, 80 tuổi, đang chuẩn bị cho khả năng các thành viên Đảng Cộng hòa của ông phải chịu thất bại trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 và đối mặt với viễn cảnh trở thành một "tổng thống vịt què". Trong khi đó, ông Tập, 73 tuổi, đang tiến tới nhiệm kỳ thứ tư lịch sử, nhưng lại phải vật lộn với tăng trưởng kinh tế ì ạch và tỷ lệ thất nghiệp ở thanh niên gia tăng.

Các vấn đề lớn khác sẽ bao trùm cuộc gặp, bao gồm cả sự phản đối trong nước ở Mỹ. Thượng nghị sĩ Roger Wicker, đảng viên Cộng hòa từ Mississippi, người chủ trì Ủy ban Dịch vụ Vũ trang, hôm thứ Ba đã chỉ trích gay gắt ông Trump về chuyến thăm này.

"Thẳng thắn mà nói, nếu Nhà Trắng hỏi tôi lời khuyên, tôi đã đề nghị tổng thống không mời ông Tập Cận Bình đến Washington với sự chào đón xa hoa như vậy," ông nói trong một bài phát biểu.

Tổng thống Trung Quốc cũng không được cho là sẽ đưa bất kỳ tổng giám đốc điều hành nào đến Mỹ trong phái đoàn doanh nghiệp, theo một quan chức cấp cao của chính quyền Mỹ. Điều này diễn ra vào thời điểm đầu tư của Trung Quốc vào Mỹ đã sụt giảm.

Trước đó: Trump có ít lựa chọn tốt để làm chậm sự trỗi dậy của Trung Quốc thành siêu cường AI

Ông Trump đã phát đi những tín hiệu trái chiều về việc liệu ông có cho phép ô tô Trung Quốc vào thị trường Mỹ hay không, một diễn biến có khả năng gây bùng nổ cho ngành công nghiệp này.

Trước đây, ông đã mở ra khả năng cho phép Trung Quốc xây dựng các nhà máy ô tô ở Mỹ nếu họ thuê công nhân Mỹ. Bất kỳ thỏa thuận nào như vậy vẫn sẽ phải đáp ứng các quy tắc an ninh quốc gia để có thể tiến hành, một trong các quan chức Mỹ cho biết.

Khi căng thẳng về AI nóng lên, Mỹ đã cấm nhập khẩu robot hình người và biến tần mới từ Trung Quốc, trừng phạt các công ty Trung Quốc về lao động cưỡng bức và thêm các công ty công nghệ lớn của nước này vào danh sách đen của Lầu Năm Góc. Bắc Kinh đã cấm các công ty Mỹ và thắt chặt kiểm soát xuất khẩu máy bay không người lái. Tuy nhiên, không bên nào leo thang đủ xa để phá vỡ thỏa thuận đình chiến rộng lớn hơn của họ.

Các quan chức chính quyền Trump đã hạ thấp kỳ vọng về các cuộc thảo luận xung quanh AI, mặc dù ông Bessent cho biết hai bên đã đồng ý thiết lập một cơ chế đối thoại mới về chủ đề này.

Khi các công ty AI hàng đầu của Trung Quốc chạy đua để bắt kịp Thung lũng Silicon, Mỹ đã cáo buộc họ chắt lọc năng lực từ các mô hình tiên tiến của Mỹ - những cáo buộc mà Bắc Kinh đã bác bỏ.

"Thực tế là không bên nào thực sự biết điều gì có thể đến từ một cuộc đối thoại vào thời điểm chính trị và công nghệ cụ thể này," Brett Fetterly, giám đốc điều hành tại The Asia Group, cho biết.

Trong một cuộc họp báo qua điện thoại hôm thứ Sáu, các quan chức Mỹ cho biết họ cần Trung Quốc làm nhiều hơn nữa để kiềm chế dòng chảy fentanyl và tăng cường xuất khẩu đất hiếm. Các quan chức này cũng nói rằng Mỹ không quan tâm đến một thỏa thuận kiểm soát xuất khẩu mới để có được quyền tiếp cận các kim loại mà Washington tin rằng Trung Quốc đã đồng ý cung cấp.

Xuất khẩu nam châm đất hiếm của Trung Quốc sang Mỹ đã giảm 21% trong tháng 8 so với tháng trước, theo dữ liệu hải quan công bố hôm Chủ nhật. Ngược lại, thặng dư thương mại của Trung Quốc với Mỹ tháng trước cũng tăng gần 44% so với một năm trước đó lên hơn 29 tỉ USD - khoảng cách lớn nhất kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng vào tháng 1 năm 2025.

Dù Bắc Kinh vẫn dễ bị tổn thương trước các biện pháp hạn chế xuất khẩu của Mỹ đối với chất bán dẫn tiên tiến và thiết bị sản xuất của chúng, ngành công nghiệp chip trong nước của họ đang có những bước tiến. Huawei Technologies Co. của Trung Quốc tuần trước đã đẩy nhanh kế hoạch cho chip AI thế hệ tiếp theo, một tín hiệu thách thức các biện pháp hạn chế công nghệ của Mỹ.

Washington của Trump

Ông Tập đến trong bối cảnh ông Trump đang thách thức các giới hạn quyền lực của mình theo những cách phi thường. Tổng thống đã cấm ba hãng thông tấn lớn vào Nhà Trắng, thúc đẩy việc viết lại các quy tắc bỏ phiếu và phàn nàn về việc các thẩm phán hạn chế quyền áp thuế quan và nỗ lực loại bỏ quyền công dân theo nơi sinh của ông.

Các biểu ngữ có hình ảnh của ông Trump được treo trên các tòa nhà của Nội các, bao gồm cả Bộ Tư pháp, hình ảnh mà các nhà phê bình cho rằng gợi nhớ đến các chính phủ độc tài.

Ông Trump đã nhiều lần ca ngợi mối quan hệ của mình với ông Tập, và những bức ảnh về cuộc gặp cuối cùng của họ - tại Bắc Kinh - được treo trang trọng trên các bức tường của Cánh Tây. Sự tôn trọng đó có thể khiến ông Tập mạnh dạn hơn, và không chỉ về vấn đề Đài Loan.

"Về cơ bản, Mỹ đang bỏ qua cho ông Tập Cận Bình," Scott Kennedy, một chuyên gia về Trung Quốc tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, cho biết. "Chúng tôi thực sự không kiềm chế người Trung Quốc theo bất kỳ cách nào đáng kể."