Các tỉ phú, trong đó có ông trùm viễn thông Sunil Bharti Mittal và doanh nhân công nghệ sinh học Noubar Afeyan, cùng nhiều lãnh đạo doanh nghiệp hàng đầu kêu gọi kiểm soát chặt chẽ hơn trí tuệ nhân tạo (AI), trong bối cảnh lo ngại ngày càng tăng về nguy cơ công nghệ này hành động ngoài tầm kiểm soát.

Phát biểu hôm thứ Tư tại diễn đàn New Economy của Bloomberg ở New Delhi, ông Mittal kêu gọi sớm ban hành quy định quản lý công nghệ đang phát triển nhanh chóng này, thay vì đợi đến khi xảy ra sự cố. Phát biểu trước đó tại cùng sự kiện, nhà sáng lập Moderna Inc. Noubar Afeyan nhấn mạnh cần có các cơ chế kiểm soát chặt chẽ hơn đối với tác nhân AI để ngăn ngừa thảm họa.

Trong những tháng gần đây, các công ty AI hàng đầu như Anthropic PBC và OpenAI đã công bố hàng loạt sự cố liên quan đến việc công nghệ của họ hành động ngoài dự kiến. Các sự cố bao gồm một mô hình gửi thông tin báo án sai sự thật cho cảnh sát trong một vụ án mạng và nhiều vụ xâm nhập website của bên thứ ba. Những tiết lộ này làm gia tăng lo ngại về rủi ro an ninh của các hệ thống AI tiên tiến, đồng thời khơi lại thảo luận về một “công tắc ngắt AI” để dừng hệ thống khi cần thiết.

Các sự cố cũng khiến ngày càng nhiều lãnh đạo ngành và nhà nghiên cứu, trong đó có CEO OpenAI Sam Altman và CEO Anthropic Dario Amodei, kêu gọi tăng cường các biện pháp bảo đảm an toàn khi AI ngày càng mạnh và có khả năng tự chủ cao hơn. Tháng trước, trong phiên họp của hội đồng Bảo an Liên hợp quốc tập trung vào những rủi ro mà AI có thể gây ra đối với sự tồn vong của nhân loại, ông Altman và ông Amodei đã thúc giục các nhà lãnh đạo thế giới hợp tác về công nghệ này. Lập trường đó trái ngược với quan điểm ủng hộ công nghệ của tổng thống Mỹ Donald Trump.

Ngay trong tuần này, Anthropic cảnh báo về một mối đe dọa mới: “sâu AI” có thể tấn công các thiết bị gia dụng thông minh như lò nướng, tủ lạnh và tivi. Theo công ty, chỉ vài tháng nữa, một số mô hình AI có thể có khả năng “tự nhân bản” và chiếm quyền kiểm soát những thiết bị này, tạo ra các vụ xâm nhập khó ngăn chặn.

“Sẽ thiếu khôn ngoan nếu cho rằng có thể cứ để AI phát triển đến một mức nào đó, rồi chỉ tính đến cách xử lý khi sự cố xảy ra,” ông Mittal, 68 tuổi, nhận định.

Nhà sáng lập kiêm chủ tịch hãng viễn thông Bharti Airtel chia sẻ mối lo của ông Afeyan, người cho rằng chờ đến khi xảy ra thảm họa do AI gây ra có nguy cơ lặp lại những sai lầm trước đây của ngành dược phẩm.

“Chúng ta cần cân nhắc kỹ cách quản lý những tác nhân AI đang được thương mại hóa và đưa vào sử dụng bên ngoài phạm vi nội bộ,” ông Afeyan, 64 tuổi, nói. “Các mô hình ngôn ngữ lớn thể hiện năng lực, còn các tác nhân AI hành động theo mục tiêu, nên cần có quy định quản lý.”

Bà Kiran Mazumdar Shaw, nhà sáng lập công ty công nghệ sinh học Ấn Độ Biocon Ltd., bày tỏ đồng tình và kêu gọi ban hành quy định quản lý AI liên quan đến vật liệu sinh học. Đây là những vật liệu tổng hợp được thiết kế để thay thế hoặc phục vụ điều trị các cơ quan, mô của con người.

CEO Cisco Systems Chuck Robbins cho rằng cần thiết lập một cơ chế đánh giá, đồng thời dẫn việc Anthropic chỉ cho phép một số đơn vị tiếp cận mô hình Mythos làm ví dụ. Theo ông, cách làm này giúp một nhóm chuyên gia phân tích rủi ro và lỗ hổng của hệ thống mới trước khi được cung cấp rộng rãi.

“Đã có một quy trình được cân nhắc rất kỹ để cung cấp mô hình đó cho một nhóm công ty thực sự biết cách quản lý các mô hình AI,” ông nói với Bloomberg TV bên lề diễn đàn. “Đó là một bước quan trọng cần thực hiện trước khi cung cấp rộng rãi các mô hình.”

Đến nay, chính quyền Trump chủ yếu theo hướng hạn chế can thiệp, trong bối cảnh Mỹ và Trung Quốc chạy đua giành vị thế dẫn đầu về AI. Tuy nhiên, chính quyền đã bắt đầu có một số động thái. Tuần trước, tổ công tác AI mới thành lập đã yêu cầu các nhà phát triển báo cáo và xử lý sự cố an ninh, nếu không có thể phải đối mặt với những hậu quả chưa được nêu cụ thể.

Trước lo ngại ngày càng lớn về an toàn và nguy cơ tác nhân AI hành động ngoài tầm kiểm soát, chính các công ty AI cũng bắt đầu thảo luận về việc giảm tốc độ phát triển. Bà Pragya Misra, phụ trách chính sách công và chiến lược của OpenAI tại Ấn Độ, cho biết công ty đã giảm tốc sau các sự cố gần đây.

“An toàn được đặt lên trên mọi ưu tiên khác,” bà phát biểu tại diễn đàn. “Vì vậy, bất cứ khi nào nhận thấy công nghệ tiến quá xa đến mức chúng tôi không thể triển khai các mô hình một cách an toàn, chúng tôi chắc chắn sẽ giảm tốc và điều chỉnh lại.”

Dù vậy, trên bình diện chung, chưa có nhiều dấu hiệu cho thấy tốc độ phát triển hay ứng dụng AI đang chậm lại, theo ông Mohamed Kande, chủ tịch toàn cầu của PricewaterhouseCoopers LLP.

“Không ai muốn bị bỏ lại phía sau hay để đối thủ vượt lên,” ông Kande nói tại sự kiện. “Vì vậy, bất chấp những thảo luận về an toàn AI và các vấn đề liên quan, chúng tôi chưa thấy việc sử dụng AI hay phân bổ vốn cho lĩnh vực này chậm lại.”

AI đang định hình lại kinh doanh và sản xuất tại Việt Nam ra sao? Khám phá xu hướng và tác động của AI qua các bài phát biểu, các cuộc thảo luận giữa các chuyên gia công nghệ, giới kinh doanh trong nước và quốc tế tại Vietnam Future Economy Summit 2026, do Bloomberg Businessweek Vietnam và Beacon Asia Media tổ chức ngày 26.11 tại TP.HCM. Xem chi tiết ở đây