Giá nhiên liệu máy bay giảm thường được kỳ vọng sẽ kéo giá vé xuống. Với hành khách Việt Nam, điều này lại chưa diễn ra rõ ràng. Vé máy bay vẫn ở mức cao dù chi phí nhiên liệu, một trong những khoản lớn nhất của các hãng hàng không, đã hạ đáng kể sau đợt tăng mạnh đầu năm.

Diễn biến này phản ánh một thực tế quen thuộc với người đi máy bay: giá nhiên liệu có thể giảm nhanh, nhưng giá vé chưa chắc giảm theo. Các hãng hàng không đang có lý do để giữ giá cao hơn trong thời gian dài hơn, đặc biệt sau giai đoạn chi phí tăng mạnh và lợi nhuận chịu sức ép.

Tại Tây Bắc châu Âu, giá nhiên liệu bay chuẩn từng lên khoảng 1.900 USD/tấn sau khi xung đột Iran bùng phát hồi tháng 2. Hiện giá đã giảm xuống khoảng 1.300 USD/tấn. Giá dầu Brent cũng giảm từ đỉnh 114 USD/thùng hồi tháng 3 xuống khoảng 90 USD.

Về lý thuyết, chi phí nhiên liệu thấp hơn sẽ tạo điều kiện cho các hãng giảm giá vé. Nhưng giá vé máy bay còn phụ thuộc vào nhu cầu, số ghế được đưa ra thị trường và mức giá của các đối thủ. Đây là lý do hành khách chưa thể kỳ vọng giá vé giảm ngay chỉ vì giá dầu đi xuống.

Các hãng hàng không đang đứng trước một bài toán khó. Hạ giá trước có thể giúp tăng lượng khách, nhưng cũng có nguy cơ kéo cả thị trường vào một cuộc cạnh tranh giá, khiến lợi nhuận tiếp tục bị bào mòn. Giữ giá cao lại giúp các hãng bù đắp phần chi phí đã tăng trong thời gian qua.

Tình trạng này đặc biệt đáng chú ý tại Việt Nam, nơi giá vé máy bay thường tăng mạnh vào các kỳ nghỉ, mùa du lịch và những thời điểm nhu cầu đi lại cao. Hành khách có thể thấy giá nhiên liệu trên thị trường quốc tế giảm, nhưng mức giá phải trả cho một chuyến bay trong nước vẫn phụ thuộc rất nhiều vào công suất khai thác và lượng ghế còn lại.

Các hãng hàng không quốc tế cũng đang có cách tiếp cận tương tự. Nhu cầu đi lại sau đại dịch vẫn tương đối mạnh dù giá vé đã tăng. Một số hãng thậm chí cho biết hành khách hiện phải trả cao hơn đáng kể so với một năm trước mà nhu cầu chưa giảm mạnh.

AirAsia, một hãng hàng không giá rẻ tại châu Á, đã tăng giá vé khoảng một phần ba trong thời gian chi phí nhiên liệu tăng cao. Tuy nhiên, nhu cầu chỉ giảm khoảng 10%. Diễn biến này cho thấy hành khách vẫn chấp nhận mức giá cao hơn trong một thị trường mà nhu cầu du lịch đang duy trì.

Điều đó tạo thêm lý do để các hãng chưa vội giảm giá khi nhiên liệu bắt đầu hạ nhiệt.

Một yếu tố khác là công suất. Các hãng có thể giảm số chuyến hoặc điều chỉnh đường bay để duy trì cân bằng cung cầu. Khi số ghế trên thị trường giảm trong lúc nhu cầu vẫn cao, giá vé có thể tiếp tục được giữ ở mức cao ngay cả khi chi phí nhiên liệu đã giảm.

Đây là điểm đặc biệt quan trọng với thị trường Việt Nam. Một đường bay có nhiều hãng cùng khai thác sẽ tạo áp lực cạnh tranh giá lớn hơn. Ngược lại, tại những đường bay có ít lựa chọn hoặc vào các giai đoạn cao điểm, hành khách có thể phải chấp nhận mức giá cao hơn.

Chi phí nhiên liệu cũng chưa phải toàn bộ câu chuyện. Các hãng còn phải đối mặt với chi phí thuê máy bay, bảo dưỡng, nhân công, sân bay và nhiều khoản vận hành khác. Sau những năm đầy biến động, mục tiêu của họ hiện nay là cải thiện lợi nhuận và củng cố dòng tiền.

Vì vậy, phần chi phí tiết kiệm được từ nhiên liệu giảm có thể được giữ lại để cải thiện biên lợi nhuận, thay vì lập tức chuyển thành mức giá vé thấp hơn cho hành khách.

Thị trường hàng không Việt Nam còn chịu thêm tác động từ tốc độ phục hồi đội bay và khả năng khai thác của từng hãng. Khi số máy bay sẵn sàng phục vụ chưa tăng tương ứng với nhu cầu, việc nhiên liệu giảm giá sẽ khó tạo ra một đợt giảm giá vé trên diện rộng.

Điều này giải thích vì sao người tiêu dùng có thể chứng kiến một nghịch lý: giá dầu giảm nhưng vé máy bay vẫn đắt. Hai mức giá này có liên quan trực tiếp, nhưng không vận động cùng tốc độ.

Trong thời gian tới, giá vé có thể chịu áp lực giảm nếu nhiên liệu tiếp tục rẻ, đội bay được bổ sung, công suất tăng và các hãng bắt đầu cạnh tranh mạnh hơn để giành khách. Ngược lại, khi nhu cầu vẫn cao và số ghế được kiểm soát, giá vé có thể duy trì ở mức hiện tại lâu hơn.

Đối với hành khách, việc theo dõi giá dầu chưa đủ để đoán giá vé. Thời điểm mua vé, đường bay, mùa du lịch và số lượng chuyến bay được khai thác có thể quan trọng không kém chi phí nhiên liệu.

Nói cách khác, giá nhiên liệu giảm mới chỉ tạo điều kiện để giá vé giảm. Việc khoản tiết kiệm ấy có đến được với hành khách hay không còn phụ thuộc vào cách các hãng hàng không cân đối giữa chi phí, công suất, cạnh tranh và lợi nhuận.