Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang tiếp tục làm rung chuyển thị trường hàng hóa toàn cầu, khi rủi ro gián đoạn nguồn cung năng lượng tại eo biển Hormuz đẩy giá dầu thô vượt mốc 100 USD/thùng và kích hoạt làn sóng đầu tư mạnh vào các mặt hàng nguyên liệu.

Theo dữ liệu từ Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), thị trường hàng hóa thế giới ghi nhận tuần tăng điểm thứ hai liên tiếp. Khép lại tuần giao dịch ngày 13.3, chỉ số MXV Index tăng gần 1,7% so với tuần trước, đạt 2.837 điểm.

Nhóm năng lượng tiếp tục là tâm điểm của thị trường. Giá dầu Brent tăng 11,3% so với tuần trước, lên 103,14 USD/thùng. Trong khi đó, dầu WTI cũng tăng 8,6%, đạt 98,7 USD/thùng.

Đà tăng của giá dầu chủ yếu xuất phát từ những diễn biến địa chính trị phức tạp tại Trung Đông. Tâm lý thị trường trở nên căng thẳng hơn sau khi Iran công bố lãnh tụ tối cao mới là ông Mojtaba Khamenei, người được đánh giá có lập trường cứng rắn về an ninh khu vực.

Trong bài phát biểu đầu tiên sau khi nhậm chức, ông Khamenei tuyên bố sẽ tiếp tục phong tỏa tuyến vận tải chiến lược qua eo biển Hormuz, đồng thời cảnh báo khả năng mở rộng các cuộc tấn công nhằm vào các cơ sở quân sự của Mỹ trong khu vực.

Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải chiến lược, trung chuyển khoảng 20% lượng dầu giao dịch toàn cầu. Vì vậy, bất kỳ nguy cơ gián đoạn nào tại khu vực này đều có thể tác động mạnh tới nguồn cung năng lượng thế giới.

Lo ngại này đã nhanh chóng phản ánh vào giá dầu, khi nhà đầu tư bổ sung phần bù rủi ro địa chính trị vào thị trường năng lượng. Trong nỗ lực hạ nhiệt giá dầu, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã đề xuất kế hoạch xả kho dự trữ dầu chiến lược quy mô lớn, với tổng khối lượng có thể lên tới 400 triệu thùng, dưới sự phối hợp của Mỹ và các nước G7.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng biện pháp này khó có thể bù đắp hoàn toàn rủi ro gián đoạn nguồn cung tại Trung Đông, khiến thị trường vẫn duy trì trạng thái nhạy cảm với các biến động địa chính trị.

Tại Việt Nam, những biến động của thị trường năng lượng thế giới cũng nhanh chóng lan sang thị trường trong nước. Trong tuần qua, Liên bộ Công Thương và Tài chính đã liên tục điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu nhằm bám sát diễn biến quốc tế và hạn chế tác động lan tỏa tới nền kinh tế.

Trong kỳ điều hành có hiệu lực từ 0h ngày 11.3, giá bán lẻ xăng dầu trong nước được điều chỉnh tăng đối với 4 trong 5 mặt hàng. Dầu mazut ghi nhận mức tăng mạnh nhất, gần 3.400 đồng/kg, tương đương 15,8%. Hai mặt hàng xăng E5 RON 92 và RON 95 tăng từ 1.300 đến 2.000 đồng mỗi lít.

Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên Quỹ Bình ổn giá xăng dầu được sử dụng trở lại kể từ tháng 10.2023, với mức chi từ 4.000 đến 5.000 đồng mỗi lít tùy từng mặt hàng.

Nhờ việc sử dụng quỹ này, cơ quan điều hành đã có dư địa để điều chỉnh giảm giá ngay trong kỳ điều hành tiếp theo cùng ngày. Giá xăng dầu sau đó nhanh chóng đảo chiều giảm mạnh, trong đó dầu hỏa giảm gần 8.000 đồng mỗi lít, xăng E5 RON 92 và RON 95 giảm từ 3.600 đến 3.900 đồng mỗi lít, còn dầu diesel giảm xuống dưới ngưỡng 30.000 đồng mỗi lít.

Trong các kỳ điều hành tiếp theo, Quỹ Bình ổn giá tiếp tục được sử dụng nhằm ổn định mặt bằng giá. Nhờ đó, đến cuối tuần, giá bán lẻ xăng dầu trong nước cơ bản đi ngang và chấm dứt chuỗi biến động mạnh trước đó.

Tính chung từ kỳ điều hành ngày 7.3, dầu hỏa ghi nhận mức giảm lũy kế lớn nhất, hơn 8.100 đồng mỗi lít, tương đương 23,25%. Xăng E5 RON 92 và dầu diesel giảm khoảng 3.000 đồng mỗi lít, trong khi xăng RON 95 giảm khoảng 1.500 đồng mỗi lít.

Không chỉ nhóm năng lượng, nhiều mặt hàng nông sản cũng ghi nhận diễn biến tích cực trong tuần qua. Đáng chú ý, giá đậu tương tăng hơn 2% và leo lên mức cao nhất trong vòng hai năm.

Một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy giá đậu tương là tình trạng gián đoạn trong chuỗi xuất khẩu tại Brazil, quốc gia xuất khẩu đậu tương lớn nhất thế giới. Tập đoàn Cargill cho biết đã tạm dừng xuất khẩu đậu tương từ Brazil sang Trung Quốc sau khi nước này siết chặt quy trình kiểm dịch thực vật theo yêu cầu của Bắc Kinh.

Việc thay đổi các tiêu chuẩn kiểm tra sâu bệnh và cỏ dại đã khiến quá trình kiểm dịch tại các cảng kéo dài, làm ùn tắc logistics đúng vào giai đoạn cao điểm của mùa thu hoạch.

Diễn biến này làm dấy lên kỳ vọng Trung Quốc có thể chuyển một phần nhu cầu nhập khẩu đậu tương sang Mỹ, dù giá chào bán của Mỹ hiện vẫn cao hơn so với Brazil.

Bên cạnh đó, đà tăng của giá dầu cũng góp phần hỗ trợ nhóm dầu thực vật, trong đó có dầu đậu tương. Giá dầu thô vượt 100 USD/thùng đã làm gia tăng kỳ vọng về nhu cầu nhiên liệu sinh học, qua đó tạo lực đẩy mới cho thị trường.

Thông tin chính sách cũng đang củng cố tâm lý nhà đầu tư. Một số nguồn tin cho biết Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ đang xem xét nâng Chỉ tiêu Khối lượng Nhiên liệu Tái tạo năm 2026 lên mức kỷ lục 5,4 tỉ gallon. Nếu được thông qua, chính sách này có thể thúc đẩy mạnh nhu cầu dầu đậu tương trong sản xuất biodiesel.

Trong bối cảnh đó, thị trường cũng theo dõi sát các cuộc đàm phán thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc tại Paris, nơi các nhà hoạch định chính sách hai bên được kỳ vọng sẽ mở đường cho các đơn hàng nông sản lớn trong thời gian tới.

Với nhiều yếu tố hỗ trợ từ địa chính trị, năng lượng và thương mại quốc tế, dòng tiền đầu tư vào thị trường nguyên liệu được dự báo sẽ tiếp tục duy trì mạnh trong thời gian tới.