Elon Musk vừa mang lại lợi ích, vừa gây ra không ít vấn đề cho Wall Street. Các thương vụ huy động vốn quy mô lớn của ông đã tạo ra những khoản phí béo bở cho các ngân hàng đầu tư, đồng thời làm thay đổi động lực của các thị trường toàn cầu.

Có rất nhiều ví dụ. Đợt niêm yết trị giá 75 tỉ USD của SpaceX hồi tháng 6 đã hút một lượng thanh khoản lớn đến mức có thể khiến các đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng của Anthropic PBC và OpenAI bị trì hoãn. Hiện cánh cửa cho những thương vụ IPO bom tấn dường như đang khép lại.

Sau đó là thương vụ Musk mua lại nền tảng mạng xã hội Twitter vào năm 2022. Các ngân hàng phải giữ khoản nợ 13 tỉ USD dùng để tài trợ thương vụ này trong nhiều năm, gây áp lực lên bảng cân đối kế toán và làm xấu đi tâm lý đối với các giao dịch tài trợ đòn bẩy. Thời điểm đó đặc biệt khắc nghiệt. Chi phí vay tăng vọt ngay sau khi Musk hoàn tất gói tài trợ, trong bối cảnh Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất tổng cộng 525 điểm cơ bản chỉ trong 16 tháng.

Điều này đặt ra câu hỏi: Chuyện gì sẽ xảy ra khi SpaceX bắt đầu một đợt vay mới? Công ty đang tìm cách huy động 40 tỉ USD để tài trợ cho việc mua chip của Nvidia Corp., chỉ vài tháng sau khi huy động 25 tỉ USD trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp Mỹ.

Tuy nhiên, còn quá sớm để nói chu kỳ tín dụng được AI thúc đẩy đang đảo chiều.

Thị trường trái phiếu vẫn còn sức chứa. Đợt huy động vốn của SpaceX diễn ra sau một tháng 9 yên ắng bất thường, khi các công ty điện toán đám mây quy mô lớn không phát hành bất kỳ khoản nợ bằng USD nào thuộc nhóm xếp hạng cao. Các công ty công nghệ vẫn còn dư địa để phát triển. Theo dữ liệu do Bloomberg tổng hợp, các ngân hàng hiện chiếm 18% trong thị trường trái phiếu doanh nghiệp Mỹ trị giá 2,3 nghìn tỉ USD, so với chỉ 10,5% của ngành công nghệ.

Các công ty AI vẫn thúc đẩy những thương vụ mới, ngay cả khi chi phí vay tăng và nhà đầu tư trở nên thận trọng. Khi đường cong lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ dốc lên, các tập đoàn công nghệ lớn đang rút ngắn kỳ hạn trái phiếu phát hành. Hồi tháng 8, Alphabet Inc. bán 8 lô trái phiếu với tổng trị giá 8 tỉ USD, tất cả đều đáo hạn trong vòng 5 năm. Đây là sự thay đổi rõ rệt so với 6 tháng trước, khi tập đoàn tìm kiếm này tập trung phát hành ở nhóm kỳ hạn dài hơn. Theo Goldman Sachs Group Inc., tỷ trọng trái phiếu của các công ty điện toán đám mây quy mô lớn được bán với kỳ hạn ngắn đã tăng lên 46% kể từ giữa năm, so với 30% trong nửa đầu năm.

Các công ty cũng đang mở rộng ra ngoài đồng đô la Mỹ, phát hành chứng khoán bằng yên Nhật và đô la Australia để tìm kiếm nhóm nhà đầu tư rộng hơn. Chẳng hạn, Amazon.com Inc. đã huy động 5,7 tỉ USD từ đợt phát hành trái phiếu bằng bảng Anh đầu tiên của công ty vào tháng trước, tiếp bước Alphabet.

Trong khi đó, các công ty nhỏ hơn và rủi ro hơn đang đưa ra những cấu trúc tài trợ hấp dẫn hơn để thu hút nhà đầu tư. Chẳng hạn, Volta Infrastructure Holdings, một nhà cung cấp dịch vụ đám mây AI, đang chào bán khoản vay đòn bẩy trị giá 5 tỉ USD với lợi suất khoảng 11%. Đây là một trong những mức lợi suất cao nhất trên thị trường. Đáng chú ý hơn, khoản vay này được hoàn trả dần toàn bộ, nghĩa là phần gốc được thanh toán trong suốt vòng đời khoản vay thay vì dồn vào thời điểm đáo hạn như thường thấy ở các khoản nợ doanh nghiệp.

Nói cách khác, lợi suất trái phiếu toàn cầu tăng vẫn chưa làm giảm khẩu vị rủi ro của các công ty AI. Các ngân hàng tư vấn cho họ sẽ điều chỉnh lãi coupon và cấu trúc giao dịch để giữ chân nhà đầu tư. Xét cho cùng, cuộc đua AI đã mở rộng từ biên giới công nghệ sang cuộc chiến giành vốn, nơi khả năng huy động tiền và nhanh chóng mở rộng quy mô cuối cùng có thể quyết định bên chiến thắng. Các doanh nghiệp Trung Quốc đã đẩy nhanh hoạt động huy động vốn trong những tháng gần đây. Vậy tại sao các công ty Mỹ lại phải tạm dừng vào lúc này?

Dù vậy, với quy mô của đợt chào bán, các ngân hàng bảo lãnh của SpaceX sẽ cần cấu trúc giao dịch một cách thận trọng nếu muốn duy trì cơn bùng nổ nợ AI. Việc chào bán nhiều kỳ hạn khác nhau sẽ giúp thị trường hấp thụ một thương vụ lớn như vậy. Định giá cũng sẽ đóng vai trò quan trọng. Nếu cắt giảm phần bù quá mạnh, các lệnh đặt mua có thể biến mất chỉ sau một đêm, gây xáo trộn nghiêm trọng, như thương vụ trị giá 52 tỉ USD của Paramount Skydance Corp. đã cho thấy. Ở quy mô này, khâu triển khai là yếu tố quyết định.

Nhưng hiện tại, bữa tiệc AI vẫn tiếp diễn. Musk có thể đang thử giới hạn của cơn bùng nổ nợ, nhưng nhiều khả năng ông sẽ không làm nó sụp đổ.