Theo Mergermarket, 5.566 giao dịch trên thị trường vốn cổ phần toàn cầu đã giúp doanh nghiệp huy động 1.080 tỉ USD trong 9 tháng đầu năm. Đây mới là lần thứ hai thị trường đạt mốc 1.000 tỉ USD trong 9 tháng, đồng thời vượt tổng giá trị huy động của cả năm trong bốn năm gần nhất.

Quy mô bình quân mỗi giao dịch cũng cao hơn đáng kể so với cùng kỳ năm 2021, thời điểm thị trường vốn cổ phần đạt mức cao kỷ lục. Năm nay, thị trường đạt mốc 1.000 tỉ USD với số giao dịch ít hơn khoảng 1.050 thương vụ so với năm 2021.

Kết quả này phản ánh một năm thuận lợi đối với hoạt động huy động vốn cổ phần, dù thị trường bắt đầu chậm lại trong quý III. Tại châu Mỹ, số thương vụ hoàn tất trong quý giảm xuống mức thấp nhất kể từ quý III/2024.

Đợt IPO của SpaceX hồi tháng 6 là một trong những thương vụ nổi bật nhất, tạo thêm kỳ vọng về sự trở lại mạnh mẽ của thị trường niêm yết.

Tuy nhiên, lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ tăng cao đã khiến nhà đầu tư thận trọng hơn. Chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cùng chi phí vốn tăng đang tạo sức ép lên định giá cổ phiếu, đặc biệt với những doanh nghiệp chưa tạo ra lợi nhuận ổn định.

Đằng sau con số hơn 1.000 tỉ USD là sự tập trung ngày càng lớn vào một nhóm doanh nghiệp công nghệ, đặc biệt những công ty liên quan đến AI.

Các giao dịch công nghệ chiếm gần một nửa tổng lượng vốn cổ phần huy động trong quý III. Hai thương vụ IPO lớn nhất đều gắn với làn sóng đầu tư vào AI và hạ tầng tính toán.

SK Hynix, nhà sản xuất chip nhớ Hàn Quốc, huy động 26,5 tỉ USD thông qua việc niêm yết chứng chỉ lưu ký tại New York. Intel đứng ngay sau với thương vụ tăng vốn 23 tỉ USD hồi tháng 8.

Quy mô của hai giao dịch này vượt xa phần lớn thương vụ còn lại trên thị trường. Dòng tiền đang hướng tới các doanh nghiệp có vị trí trong chuỗi cung ứng AI, từ chip nhớ và bộ xử lý đến trung tâm dữ liệu và các mô hình AI.

Anthropic, một trong những công ty phát triển mô hình AI hàng đầu, được kỳ vọng có thể niêm yết vào tháng 11. Nếu thương vụ diễn ra, sự chú ý của thị trường sẽ tiếp tục tập trung vào nhóm doanh nghiệp AI.

Mức độ tập trung này cũng khiến thị trường dễ chịu tác động nếu kỳ vọng về AI suy giảm. Nhà đầu tư đang phải đánh giá lại tốc độ tăng trưởng doanh thu, khả năng sinh lời và mức định giá của những công ty nhận được lượng vốn lớn trong thời gian ngắn.

Sự thận trọng đã xuất hiện rõ hơn ở nhóm doanh nghiệp chuẩn bị IPO.

Oura, nhà sản xuất nhẫn thông minh của Phần Lan, tháng trước hoãn kế hoạch IPO với lý do thị trường đang thiếu chắc chắn. Công ty gia nhập nhóm doanh nghiệp tư nhân được cho là đã lùi kế hoạch niêm yết, trong đó có SB Energy, doanh nghiệp được SoftBank hậu thuẫn.

Nscale, công ty cung cấp dịch vụ điện toán đám mây, cũng được cho là đang cân nhắc tiến độ roadshow cho IPO. Tuy nhiên, một nguồn tin thân cận với doanh nghiệp phủ nhận việc công ty có kế hoạch trì hoãn đợt phát hành.

Việc doanh nghiệp có thể tiếp tục huy động vốn từ thị trường tư nhân cũng làm giảm áp lực phải lên sàn ngay. Khi nguồn vốn tư nhân vẫn dồi dào, các công ty có thể chờ đến thời điểm định giá thuận lợi hơn.

Đây là điểm khác biệt quan trọng so với những giai đoạn thị trường IPO sôi động trước đây. Doanh nghiệp hiện có nhiều lựa chọn hơn về nguồn vốn, trong khi nhà đầu tư công khai đòi hỏi mức định giá và triển vọng lợi nhuận rõ ràng hơn.

Thị trường vốn cổ phần toàn cầu vẫn đang có một năm huy động vốn lớn. Song đằng sau con số 1.080 tỉ USD là sự phân hóa rõ giữa những doanh nghiệp có thể thu hút dòng tiền lớn và nhóm phải chờ thêm thời gian để tìm mức định giá phù hợp.

AI đang là tâm điểm của dòng vốn. Nếu kỳ vọng đối với công nghệ này tiếp tục tăng, các thương vụ lớn có thể duy trì đà tăng của thị trường trong những tháng cuối năm. Nếu tâm lý đảo chiều, sự tập trung quá lớn vào AI cũng có thể trở thành nguồn rủi ro đối với hoạt động huy động vốn cổ phần.