Trong bối cảnh các tiêu chuẩn đầu tư bền vững ngày càng trở thành yêu cầu bắt buộc trên thị trường vốn toàn cầu, chất lượng dữ liệu ESG Việt Nam vẫn được đánh giá là chưa đủ độ tin cậy và thiếu tính kết nối để hỗ trợ hiệu quả cho các quyết định tài chính và đầu tư, theo báo cáo “ESG Insights 2026”.

Số lượng doanh nghiệp niêm yết Việt lập báo cáo riêng biệt đã tăng gấp 3 lần trong vòng 5 năm, từ 14 doanh nghiệp năm 2021 lên 42 doanh nghiệp năm 2025, theo dữ liệu của MCG Group. Tuy nhiên khoảng trống lớn nhất hiện nay không nằm ở việc thiếu dữ liệu, mà ở sự tách rời giữa dữ liệu bền vững và báo cáo tài chính (BCTC).

Tín hiệu nhiễu

Báo cáo cho biết chỉ 19,5% doanh nghiệp thực hiện đối chiếu chi phí môi trường với BCTC, trong khi chỉ 6,9% thực hiện ở mức chi tiết. Phần lớn chi phí ESG hiện vẫn nằm rải rác trong các khoản mục chi phí hoặc tài sản cố định mà không được “gắn nhãn” rõ ràng, khiến nhà đầu tư khó xác định hiệu quả sử dụng vốn cho các sáng kiến bền vững.

Theo đó, khi thiếu sự liên kết này, thông tin ESG có nguy cơ trở thành “nhiễu” thay vì “tín hiệu” đối với thị trường vốn. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến tác động tài chính thực tế của các chiến lược phát triển bền vững.

Một thách thức khác nằm ở chất lượng dữ liệu công bố. Phần lớn doanh nghiệp vẫn thiên về mô tả định tính, tập trung liệt kê sáng kiến và hoạt động thay vì cung cấp các chỉ số định lượng cụ thể. Khoảng 50% doanh nghiệp không công bố dữ liệu ESG theo chuỗi thời gian, khiến việc theo dõi tiến trình cải thiện hoặc so sánh giữa các năm trở nên khó khăn.

Tính nhất quán giữa các doanh nghiệp cũng còn hạn chế do việc áp dụng các chuẩn mực như GRI, SASB hay TCFD chưa đồng nhất. MCG Group nhận định tình trạng thiếu các bảng giải trình phạm vi công bố khiến dữ liệu bị phân mảnh, khó đối chiếu giữa các doanh nghiệp cùng ngành.

Độ tin cậy của dữ liệu ESG tiếp tục bị đặt dấu hỏi khi tỷ lệ kiểm định độc lập còn rất thấp. Dưới 15% doanh nghiệp thực hiện các biện pháp assurance hoặc kiểm toán giới hạn đối với các chỉ tiêu ESG. Việc thiếu quy trình kiểm soát dữ liệu nội bộ làm gia tăng rủi ro sai lệch thông tin và làm dấy lên lo ngại về hiện tượng “tẩy xanh” (greenwashing).

Khả năng chứng minh tác động tài chính của ESG cũng là điểm yếu đáng chú ý. Chỉ khoảng 5% đến 10% doanh nghiệp đề cập đến các lợi ích tài chính định lượng từ sáng kiến ESG, như chi phí năng lượng tiết kiệm được hoặc doanh thu từ sản phẩm xanh. Khi mối liên hệ giữa đầu tư môi trường và các chỉ số tài chính như biên lợi nhuận, dòng tiền hay ROE chưa được làm rõ, ESG vẫn dễ bị nhìn nhận như một khoản chi phí bổ sung thay vì động lực tạo giá trị dài hạn.

Dù vậy, báo cáo cho thấy một số tín hiệu tích cực ở nhóm ngành Tài chính - Ngân hàng. Đây là lĩnh vực dẫn đầu về nỗ lực nâng cao độ tin cậy dữ liệu ESG, với tỷ lệ phân tích kịch bản biến đổi khí hậu đạt 21%, cao hơn đáng kể so với mức trung bình 6,5% của thị trường. Áp lực từ nhà đầu tư quốc tế cùng yêu cầu quản trị rủi ro từ ngân hàng trung ương được xem là động lực chính thúc đẩy nhóm ngành này cải thiện chất lượng công bố.

"Để dữ liệu ESG thực sự trở thành đầu vào cho các quyết định đầu tư, doanh nghiệp Việt Nam cần chuyển trọng tâm từ việc công bố nhiều hơn sang kết nối tốt hơn," MCG Group nhận định.