Amirul Islam đang cưỡi trên làn sóng thay đổi đang quét qua ngành dịch vụ phần mềm của Ấn Độ, một làn sóng có thể khiến nhiều người cùng thế hệ của anh bị bỏ lại phía sau.

Tốt nghiệp từ một trong những Học viện Công nghệ Thông tin danh giá của Ấn Độ, Islam gia nhập Infosys vào năm 2022 và trở thành một trong hàng chục nghìn lập trình viên mà tập đoàn này tuyển dụng mỗi năm. Giờ đây, ở tuổi 26, anh đã dẫn dắt một nhóm báo cáo trực tiếp cho giám đốc công nghệ, phụ trách thiết kế phần mềm có thể hoạt động cùng các tác nhân AI, robot và hệ thống thị giác máy tính.

Sản phẩm mới nhất của nhóm là một công cụ “vibe coding” tích hợp trong nền tảng AI nội bộ của Infosys, cho phép các tư vấn viên phát triển phần mềm cho khách hàng theo thời gian thực chỉ bằng cách mô tả bằng ngôn ngữ tự nhiên. Cách làm này có thể xóa bỏ quy trình rườm rà quen thuộc gồm slide trình bày và những cuộc họp bàn bước tiếp theo vốn chi phối công việc của đội ngũ đối diện khách hàng.

Anh kể lại một cuộc gặp gần đây với một nhà bán lẻ, khi đội Infosys kịp bàn giao một ứng dụng có thể sử dụng được trước khi ly cà phê trong phòng họp kịp nguội. “Khách hàng chỉ biết thốt lên ‘Wow’,” anh nhớ lại với một nụ cười.

Theo Islam, AI sẽ không thay thế hoàn toàn kỹ sư, nhưng sẽ khiến “những lập trình viên không biết cách diễn đạt các vấn đề mới” dần bị đào thải. Ngay cả với một người đã nộp bốn bằng sáng chế liên quan đến AI trong năm qua, áp lực vẫn rất rõ ràng. “Ai cũng có nỗi sợ,” anh nói. Câu hỏi ám ảnh tất cả mọi người là làm thế nào để không bị tụt lại?

Ngành công nghệ thông tin trị giá 315 tỉ USD của Ấn Độ là một trong những động lực chính của nền kinh tế. Suốt nhiều thập kỷ qua, những công việc đáng mơ ước tại Infosys và các đối thủ như HCL Technologies, Tata Consultancy Services và Wipro đã mở ra con đường bước vào tầng lớp trung lưu trên cho hàng triệu người Ấn có bằng đại học. Công việc chủ yếu là xây dựng hệ thống phần mềm cho các hãng hàng không nước ngoài, ngân hàng Phố Wall hay các tập đoàn công nghệ tại Thung lũng Silicon.

Nhưng giờ đây, những trụ cột này đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng hiện sinh. Sự tiến bộ nhanh chóng của AI đặt ra dấu hỏi về tương lai của chính các công ty phần mềm. Việc ra mắt các phiên bản chuyên biệt của trợ lý AI Claude từ Anthropic cùng các công cụ AI tác nhân tự động vào tháng 2 đã châm ngòi cho một “tận thế phần mềm” trên toàn cầu, khiến khoảng 800 tỉ USD vốn hóa bị thổi bay chỉ trong một tuần. Chỉ số Nifty IT của Ấn Độ lao dốc gần 20% trong tháng đó, mức giảm mạnh nhất kể từ khủng hoảng tài chính năm 2008.

Với Infosys và các công ty gia công phần mềm khác, vốn chủ yếu vận hành theo mô hình tính phí theo giờ, sự xuất hiện của các công cụ lập trình tự động dựa trên AI đang đặt ra sức ép lớn. Những công cụ này ngày càng phổ biến và cho kết quả nhanh chóng, buộc họ phải suy nghĩ lại toàn bộ cách họ vận hành.

Trao đổi với nhà đầu tư vào tháng 2, chủ tịch Infosys Nandan Nilekani cho biết: “Lần chuyển đổi công nghệ này khác hoàn toàn so với bất kỳ điều gì chúng ta từng thấy trước đây,” một phần vì tốc độ phổ cập của AI vượt xa máy tính hay Internet. “Thách thức cốt lõi là làm sao để đào tạo lại lực lượng lao động để họ sẵn sàng,” ông nói. Nilekani là một trong bảy kỹ sư Ấn Độ sáng lập công ty năm 1981.

Tại khuôn viên rộng hơn 30 ha của Infosys ở ngoại ô Bengaluru, nơi một số tòa nhà được thiết kế mô phỏng các biểu tượng kiến trúc như kim tự tháp kính của Louvre hay Nhà hát Opera Sydney, cảm giác hoảng loạn vì AI dường như còn xa vời. Nhân viên nhâm nhi cà phê sữa vào buổi sáng tại MDP Coffee House; đến trưa, họ ghé một trong hơn chục khu ẩm thực để dùng bữa được công ty trợ giá với paneer do pyaza hoặc gà kebab, rồi kết thúc bằng món kulfi xoài tráng miệng.

Nhưng ngay cả trong “ốc đảo” này, sự bình yên có lẽ sẽ không kéo dài. Báo cáo của McKinsey Global Institute ước tính 30% số giờ làm việc tại Ấn Độ có thể bị tự động hóa vào năm 2030. Infosys đã chấm dứt hợp đồng với hàng trăm thực tập sinh năm ngoái, còn TCS thông báo cắt giảm 12.000 việc làm trên toàn cầu, chủ yếu tại Ấn Độ. Dù vậy, McKinsey và nhiều tổ chức khác cũng cho rằng AI có thể mở ra cơ hội mới cho các công ty công nghệ nước này.

Hiện tại, lợi thế của Ấn Độ với vai trò trung tâm công nghệ toàn cầu nằm ở nguồn cung sinh viên khoa học máy tính dồi dào với mức lương chỉ bằng một phần nhỏ so với Mỹ và các quốc gia nói tiếng Anh khác. Mỗi năm, các trường đại học tại đây đào tạo hơn 1,5 triệu sinh viên ngành này, nhiều nhất thế giới.

Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy trong nhiều năm qua, một bộ phận lớn kỹ sư mới ra trường chưa sẵn sàng làm việc nếu không được đào tạo bổ sung. Khảo sát năm 2025 của Mercer Mettl cho thấy chỉ 42,6% sinh viên tốt nghiệp đáp ứng yêu cầu công việc, giảm nhẹ so với mức 44,3% năm 2023.

Những nỗ lực cải tổ chương trình đào tạo đại học và tăng cường hợp tác giữa nhà trường với doanh nghiệp đang dần được thúc đẩy, nhưng phải đối mặt với sự trì trệ của một hệ thống giáo dục đồ sộ. Jimit Arora, giám đốc điều hành Everest Group có trụ sở tại Dallas, nhận định AI sẽ khiến lộ trình nghề nghiệp phân hóa rõ rệt, ít nhất trong giai đoạn đầu.

“Khoảng cách giữa những người biết tận dụng AI và những người không biết sẽ ngày càng rộng hơn,” ông nói. “Những sinh viên coi AI là công cụ tăng năng suất thay vì mối đe dọa sẽ bước vào con đường sự nghiệp dốc hơn nhưng cũng nhiều phần thưởng hơn.”

Năm ngoái, Infosys tuyển dụng 20.000 sinh viên tốt nghiệp và dự kiến con số tương tự vào năm 2026. Tuy nhiên, cách tuyển dụng đã thay đổi đáng kể. Theo giám đốc nhân sự Sushanth Tharappan, xuất thân từ trường nào không còn quan trọng bằng năng lực thể hiện qua dấu ấn số trên các cộng đồng lập trình và AI như GitHub, Hugging Face hay Stack Overflow. “AI chắc chắn sẽ tạo ra xáo trộn, vấn đề chỉ là nhanh đến mức nào,” ông nói. “Đó là chọn lọc tự nhiên. Kẻ mạnh nhất chưa chắc sẽ sống sót, nhưng kẻ thích nghi nhanh nhất chắc chắn sẽ.”

Giám đốc đào tạo Satheesha Nanjappa gia nhập Infosys từ giữa những năm 1990, khi mới 22 tuổi và vừa tốt nghiệp đại học. Ông sau đó đã góp phần xây dựng trung tâm đào tạo quy mô lớn của công ty, khai trương năm 2005 tại Mysore, cách Bengaluru khoảng hai giờ đi tàu về phía Tây Nam.

Ông nhớ lại, thời đó “chúng tôi đào tạo nhân viên mới với ba nền tảng công nghệ: Mainframe, Java và công nghệ Microsoft”. “Đến năm 2026, chúng tôi đã có 45 nền tảng, bao gồm tác nhân AI và kỹ thuật dữ liệu tích hợp AI.” Khóa đào tạo kéo dài từ 19 đến 23 tuần, trong đó học viên phải vượt qua thử thách lập trình gồm bốn vòng. Kết quả sẽ quyết định mức lương khởi điểm, dao động từ 360.000 đến 2,1 triệu rupee mỗi năm, tương đương khoảng 3.800 đến 22.700 USD.

Chandan Animi gia nhập Infosys vào mùa Hè năm ngoái. Theo anh, chương trình khoa học máy tính ở trường gần như không đề cập đến AI, nhưng chỉ sau vài tháng làm việc, anh đã sử dụng thành thạo các tác nhân AI, những hệ thống tự quan sát, hành động và tự điều chỉnh, để xây dựng chatbot cho một tập đoàn sản xuất lớn của Mỹ. “AI làm phần lớn công việc, hoặc hướng dẫn từng bước phải làm gì,” chàng trai 22 tuổi cao gầy với bộ ria mép nói.

Các nhóm tại Infosys giờ đây không còn phải mất hàng tháng để lập kế hoạch, thiết kế, lập trình và kiểm thử nữa. Những công cụ như GitHub Copilot, sử dụng các mô hình Claude của Anthropic và GPT của OpenAI, đã rút ngắn đáng kể quy trình. Nó cho phép con người tập trung vào chiến lược, tinh chỉnh và quản trị AI, tức đảm bảo công nghệ được triển khai một cách an toàn và có trách nhiệm. “Những gì trước đây mất từ sáu đến bảy tháng thì giờ chưa cần đến ba tháng,” Risha Riyad, người đã tham gia nhiều dự án tác nhân AI khác nhau chỉ sau 18 tháng làm việc tại Infosys, cho biết.

Riyad, 25 tuổi, nói rằng một vài người em họ của cô đã hỏi liệu việc học khoa học máy tính có còn đáng giá hay không. Câu trả lời của cô là: “Có lẽ là không. Hãy tập trung học AI nhiều hơn.”