Nhà đầu tư đang chuẩn bị rót thêm vốn vào các cổ phiếu quốc phòng, năng lượng và công nghệ khi chiến sự Trung Đông buộc các chính phủ ưu tiên an ninh và tăng mức độ tự chủ.

Trong nhiều năm qua, Phố Wall đã thưởng lớn cho các doanh nghiệp dẫn dắt toàn cầu hóa, trong khi nhiều quốc gia lại xem nhẹ hạ tầng thiết yếu, chuỗi cung ứng và tài nguyên. Theo giới đầu tư, giai đoạn đó đã kết thúc. Xung đột Iran đang đẩy nhanh những thay đổi kinh tế đã hình thành từ đại dịch Covid-19, xung đột giữa Nga và Ukraine và căng thẳng thương mại của Mỹ.

“Tôi cho rằng nhiều người vẫn chưa thể chấp nhận rằng thế giới đã thay đổi,” John Wyn-Evans, giám đốc phân tích thị trường tại Rathbones, nói. “Covid-19 và Nga-Ukraine là những hồi chuông cảnh báo, nhưng chúng ta đã bỏ qua. Giờ tín hiệu lại vang lên.”

Chiến sự làm tăng nhu cầu đối với đồng USD và tài sản Mỹ, đồng thời khiến các nhà chọn cổ phiếu cũng tìm đến những doanh nghiệp đóng vai trò then chốt trong quá trình xây dựng chuỗi cung ứng an toàn hơn và hưởng lợi từ làn sóng đầu tư vào AI, năng lượng xanh và quốc phòng. Từ đầu năm 2026 đến nay, các nhóm năng lượng, nguyên vật liệu, tiện ích và công nghiệp dẫn đầu mức tăng trong chỉ số MSCI World.

“Đây là một sự điều chỉnh mang tính cấu trúc trong cách vận hành của hệ thống toàn cầu,” ông Sahil Mahtani, giám đốc tại Ninety One, nhận định. “Toàn cầu hóa vẫn tiếp tục, nhưng điều kiện đã khắt khe hơn. Những giả định định hình 30 năm qua đang bị thử thách cùng một lúc.”

Châu Âu tăng tốc

Làn sóng toàn cầu hóa mới sẽ diễn ra với tốc độ khác nhau, tùy theo vị trí địa lý, quy mô vốn và mức độ cấp bách của từng chính phủ. Các nhà phân tích cho rằng châu Âu dẫn đầu xu hướng này.

“Những thay đổi trong trật tự toàn cầu đang thúc đẩy châu Âu tăng tính tự chủ ở các lĩnh vực ưu tiên chiến lược như quốc phòng và năng lượng,” Sanjiv Tumkur, giám đốc cổ phiếu tại Rathbones, cho biết.

Chỉ số MSCI Europe Aerospace and Defense, gồm các tập đoàn lớn như Rheinmetall, Leonardo và Rolls-Royce, đã tăng khoảng 35% trong một năm qua. Ông Tumkur cho rằng khi châu Âu chuẩn bị cho các kiểu chiến tranh thế hệ mớihợp đồng chính phủ sẽ chảy về những doanh nghiệp như BAE Systems và Thales, các đơn vị có thế mạnh trong mảng tác chiến điện tử và phòng không.

Cổ phiếu công nghệ quốc phòng quy mô nhỏ cũng tăng mạnh. Exail Technologies, nhà sản xuất drone dò mìn dưới biển của Pháp, đã tăng khoảng 600% từ đầu năm 2025.

Trong đó, Đức giữ vai trò then chốt. Nền kinh tế lớn nhất châu Âu đang tăng đầu tư vào quân sự để đối phó với Nga. Theo chiến lược gia thị trường toàn cầu tại JPMorgan Asset Management Hugh Gimber, chương trình đầu tư hạ tầng trị giá 500 tỉ euro, tương đương 590 tỉ USD, có ý nghĩa rất lớn.

“Nếu châu Âu bước vào năm 2026 với quyết tâm giảm phụ thuộc vào các quốc gia khác, những diễn biến tại Trung Đông lại càng củng cố quyết tâm đó,” Gimber nói.

Ông Tumkur cho rằng các doanh nghiệp như Vestas Wind Systems, National Grid và SSE sẽ đón dòng vốn từ xu hướng tập trung vào năng lượng tái tạo, nâng cấp lưới điện, lưu trữ pin và hydro.

“Trong nhiều thập kỷ, tỉ lệ đầu tư so với thu nhập của các nền kinh tế phát triển ở mức thấp,” Christian Keller, giám đốc nghiên cứu kinh tế tại Barclays, nói. “Phương Tây đầu tư rất ít, và điều này đang dần thay đổi.”

“Các quốc gia cần xây dựng,” ông nhấn mạnh.

Sự trở lại của kinh tế truyền thống

Tại Mỹ, nơi thị trường chứng khoán do các tập đoàn công nghệ dẫn dắt, nhu cầu tự chủ đang đưa các ngành kinh tế truyền thống trở lại vị trí trung tâm.

Paul Eitelman, giám đốc chiến lược đầu tư toàn cầu tại Russell Investments, cho biết Mỹ có thể đã đi trước các khu vực khác trong quá trình đạt được tự chủ chiến lược.

“Chúng tôi đã đạt tiến triển đáng kể trong việc đảm bảo an ninh năng lượng và tính độc lập,” ông Eitelman nói. “Khi thế giới phân mảnh hơn, những chủ đề này vẫn giữ nguyên giá trị như nhiều thập niên trước.”

Giới giao dịch đang quan tâm nhiều hơn đến các doanh nghiệp thuộc kinh tế truyền thống, những đơn vị vận chuyển hàng hóa hoặc cung cấp nguyên liệu đầu vào. Điều này dẫn đến thay đổi trong vai trò dẫn dắt của chỉ số S&P 500, khi các nhóm năng lượng, nguyên vật liệu và công nghiệp vươn lên.

Việc Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng và thúc đẩy tự chủ kinh tế cũng là một yếu tố quan trọng. Đạo luật One Big Beautiful Bill do ông thúc đẩy được kỳ vọng sẽ hỗ trợ ngành sản xuất trong nước.

Đà tăng của nhóm cổ phiếu này còn được thúc đẩy bởi nỗ lực duy trì lợi thế trong lĩnh vực AI. Các doanh nghiệp như GE Vernova, Vertiv và Eaton có thể được hưởng lợi từ làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu. Tuần trước, công ty cung cấp thiết bị làm mát cho trung tâm dữ liệu Madison Air Solutions đã thực hiện đợt IPO công nghiệp lớn nhất tại Mỹ kể từ năm 1999.

Việc nhấn mạnh khả năng chống chịu đồng nghĩa với việc “sẽ có cuộc đua tranh giành tài nguyên,” theo Sameer Samana, giám đốc cổ phiếu toàn cầu và tài sản thực tại Wells Fargo Investment Institute. “Vì vậy, nhà đầu tư nên phân bổ đầy đủ vào hàng hóa trong danh mục.”

Ông Samana cũng cho rằng các tập đoàn công nghệ lớn nhiều khả năng tiếp tục nhận được hỗ trợ từ chính phủ Mỹ. Do đó, nhà đầu tư cần lựa chọn thời điểm phù hợp để gia tăng tỉ trọng vào công nghệ và các lĩnh vực liên quan.

Con đường thích ứng của châu Á

Giới giao dịch đang mua vào cổ phiếu châu Á có triển vọng xuất khẩu tốt khi chính phủ các nước tăng muốn có khả năng tự chủ trong mảng năng lượng và quốc phòng.

“Những bên hưởng lợi đầu tiên là các doanh nghiệp gắn liền với nỗ lực tự chủ của châu Âu. Tuy nhiên, câu chuyện dài hạn nằm ở việc châu Á tự xây dựng khả năng chống chịu ra sao,” Charu Chanana, giám đốc chiến lược đầu tư tại Saxo Markets, nhận định.

“Liên kết xuất khẩu với châu Âu rõ ràng hơn và dễ tạo doanh thu hơn, trong khi quá trình tự chủ của nhiều quốc gia châu Á vẫn ở giai đoạn đầu và diễn ra chậm, nên tác động đến lợi nhuận sẽ đến muộn hơn,” bà nói thêm.

Một ví dụ là Contemporary Amperex Technology Co Ltd. (CATL), nhà sản xuất pin lớn nhất thế giới, với cổ phiếu niêm yết tại Hong Kong tăng khoảng 40% kể từ khi chiến sự Iran bùng phát. Tại Hàn Quốc, Hanwha Aerospace của Hàn Quốc cũng ghi nhận diễn biến tích cực, với cổ phiếu tăng khoảng 50% từ đầu năm và đang giao dịch gần mức đỉnh lịch sử.

Theo các nhà phân tích, các doanh nghiệp quốc phòng Hàn Quốc và Nhật Bản đang hưởng lợi từ chi tiêu trong nước tăng và triển vọng xuất khẩu cải thiện.

“Chúng tôi ghi nhận dòng vốn phân bổ vào các nhà sản xuất thiết bị quốc phòng và doanh nghiệp công nghiệp Hàn Quốc tăng nhanh,” ông Manishi Raychaudhuri, giám đốc điều hành tại Emmer Capital Partners, cho biết. “Các nước châu Âu chi tiêu quốc phòng lớn, đặc biệt là Ba Lan, hiện nhập khẩu từ Hàn Quốc nhiều hơn từ Mỹ.”

Trong thời gian tới, câu hỏi lớn nhất là liệu chiến sự Trung Đông có trở thành bước ngoặt thực sự của quá trình toàn cầu hóa hay không.

“Có vẻ chúng ta đang dần rời xa giai đoạn đỉnh cao của toàn cầu hóa,” Eitelman nói. “Tôi không nghĩ rằng quá trình này sẽ kết thúc. Dữ liệu hiện tại cho thấy chuỗi cung ứng toàn cầu đang được tái cấu trúc, thay vì đi đến một giai đoạn phi toàn cầu hóa.”

— Với sự hỗ trợ của Michael Msika