Samsung Electronics và công đoàn lớn nhất của hãng đang bước vào các cuộc đàm phán nhằm ngăn chặn nguy cơ đình công tại nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới. Đây là động thái có thể gây gián đoạn đáng kể chuỗi cung ứng bán dẫn nếu xảy ra.

Các cuộc thảo luận diễn ra trong thời điểm nhạy cảm đối với Samsung, khi công ty liên tiếp ghi nhận mức lợi nhuận kỷ lục nhờ nhu cầu bùng nổ đối với chip phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI), đồng thời phải đối mặt với sức ép cạnh tranh gay gắt từ SK Hynix và Micron Technology.

Đà tăng gấp năm lần của cổ phiếu Samsung kể từ đầu năm 2025 đã đưa thị trường chứng khoán Hàn Quốc lên các đỉnh cao mới. Tuy nhiên, người lao động tại công ty ngày càng bất mãn khi cho rằng họ chưa được hưởng tương xứng thành quả từ giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ này.

Giới quan sát cho rằng cả ban lãnh đạo lẫn công đoàn khó có thể giành phần thắng rõ rệt trong các cuộc thương lượng do chính phủ làm trung gian. Khác với nhiều tập đoàn lớn khác của Hàn Quốc, Samsung từ lâu hoạt động với ảnh hưởng công đoàn tương đối hạn chế, khiến cả phía quản lý lẫn đại diện người lao động đều thiếu kinh nghiệm trong các cuộc đàm phán tập thể quy mô lớn. Điều đó khiến kết quả cuối cùng trở nên khó dự đoán.

Dưới đây là một số kịch bản có thể xảy ra:

Kịch bản 1: Thỏa hiệp vào phút chót

Lãnh đạo công đoàn đang yêu cầu xóa bỏ mức trần tiền thưởng, đồng thời muốn 15% lợi nhuận hoạt động được phân bổ cho thưởng nhân viên và được đưa thành điều khoản chính thức trong hợp đồng lao động. Trong khi đó, ban lãnh đạo Samsung Electronics đề xuất dành 10% lợi nhuận hoạt động cho quỹ thưởng, kèm một gói đãi ngộ đặc biệt một lần mà họ cho rằng có thể vượt chuẩn ngành.

Hai bên có thể tránh được một cuộc đình công nếu đạt được thỏa thuận về việc tăng thưởng hoặc cải thiện ở mức vừa phải chế độ đãi ngộ cho người lao động, nhưng chưa đáp ứng hoàn toàn các yêu cầu của công đoàn. Trong kịch bản này, phía đại diện người lao động vẫn có thể tuyên bố chiến thắng khi giành được mức chi trả cao hơn và vị thế được công nhận nhiều hơn.

Kịch bản 2: Đình công nhưng tác động hạn chế

Nếu không đạt được thỏa thuận, người lao động có thể tiến hành các cuộc ngừng việc luân phiên, biểu tình hoặc đình công trong một ngày nhằm tạo áp lực về chính trị và dư luận, nhưng không gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động của công ty.

Các nhà máy sản xuất chip vốn được tự động hóa ở mức cao và vận hành liên tục 24/7, khiến khả năng các cuộc đình công ngắn ngày làm gián đoạn sản xuất trên diện rộng là không cao. Dù vậy, chỉ cần xuất hiện những dấu hiệu gián đoạn nhỏ tại mảng bán dẫn then chốt của Samsung - lĩnh vực đóng góp hơn 90% lợi nhuận - cũng có thể khiến giới đầu tư lo ngại.

Khả năng công đoàn tiến hành các cuộc đình công gây gián đoạn lớn đã bị thu hẹp sau phán quyết của tòa án ngày 18.5, được đưa ra theo đơn yêu cầu lệnh cấm từ phía Samsung Electronics. Theo đó, các nhân viên phụ trách bảo trì thiết yếu, an ninh và các hoạt động liên quan đến an toàn buộc phải tiếp tục làm việc ngay cả trong thời gian đình công.

Tòa án cũng cấm người lao động chiếm giữ các cơ sở sản xuất và vận hành trọng yếu, bao gồm dây chuyền sản xuất bán dẫn, trung tâm nghiên cứu và các khu lưu trữ hóa chất nguy hiểm. Công đoàn cùng một số lãnh đạo cấp cao có thể bị áp dụng các khoản phạt nếu không tuân thủ phán quyết này.

Một cuộc đình công vẫn sẽ là đòn giáng đáng kể đối với Samsung Electronics, phản ánh sự bất mãn trong nội bộ công ty vào thời điểm khả năng thực thi chiến lược đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Nếu căng thẳng lao động kéo dài, các khách hàng của Samsung có thể âm thầm đánh giá lại rủi ro chuỗi cung ứng. Trong khi đó, SK Hynix đã nhận được sự ủng hộ từ người lao động nhờ chính sách chia sẻ lợi nhuận.

Kịch bản 3: Chính phủ can thiệp

Nếu đàm phán giữa Samsung và công đoàn đổ vỡ, đồng thời một cuộc đình công kéo dài bắt đầu làm gián đoạn hoạt động sản xuất bán dẫn, chính phủ Hàn Quốc có thể kích hoạt một công cụ hiếm khi được sử dụng trong luật lao động nước này: cơ chế trọng tài khẩn cấp.

Theo quy định, Bộ trưởng Lao động có quyền áp dụng biện pháp này sau khi đình công bắt đầu và chính phủ nhận định tranh chấp đang gây tổn hại nghiêm trọng đến nền kinh tế quốc gia hoặc làm gián đoạn đời sống thường nhật. Khi cơ chế được kích hoạt, cuộc đình công sẽ phải tạm dừng trong 30 ngày để Ủy ban Quan hệ Lao động Quốc gia đưa ra phương án giải quyết mà các bên buộc phải tuân thủ.

Hàn Quốc mới chỉ kích hoạt cơ chế trọng tài khẩn cấp bốn lần kể từ năm 1969. Lần gần nhất diễn ra vào năm 2005, khi các phi công của Korean Air đình công. Cuộc đình công khi đó chỉ kéo dài vài ngày trước khi chính phủ can thiệp.

Thủ tướng Kim Min-Seok đã kêu gọi cả Samsung và công đoàn giải quyết bất đồng thông qua đối thoại. Ông cũng phát tín hiệu rằng chính phủ có thể sử dụng các quyền hạn khẩn cấp để chấm dứt cuộc đình công nếu cần thiết.

Kịch bản 4: Đối đầu kéo dài

Kịch bản nghiêm trọng nhất, dù được các nhà phân tích đánh giá có khả năng xảy ra thấp hơn, là một cuộc đình công kéo dài với sự tham gia của các kỹ sư bán dẫn chủ chốt, đội ngũ bảo trì và công nhân sản xuất.

Dù các nhà máy sản xuất chip của Samsung Electronics phụ thuộc lớn vào tự động hóa, hoạt động vận hành vẫn cần tới lực lượng lao động chuyên môn cao để duy trì dây chuyền, giám sát các quy trình sản xuất nhạy cảm và hỗ trợ mở rộng công suất đối với các dòng chip tiên tiến như bộ nhớ băng thông cao (HBM) dùng trong máy chủ AI.

Đối với Hàn Quốc, tác động có thể vượt ra ngoài phạm vi của một doanh nghiệp. Chất bán dẫn vẫn là một trong những mặt hàng xuất khẩu quan trọng nhất của nước này, chiếm 36% tổng giá trị xuất khẩu trong ba tháng đầu năm 2026. Điều đó đồng nghĩa bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào tại Samsung cũng có thể lan rộng sang thị trường tài chính và toàn bộ nền kinh tế.