Mỹ siết đường tiếp cận chip AI của Trung Quốc qua nước thứ ba

BBWV - Mỹ yêu cầu cấp phép chip AI tại năm nước, nhằm hạn chế doanh nghiệp Trung Quốc thuê năng lực tính toán từ các trung tâm dữ liệu sử dụng bộ xử lý Mỹ.

Hình ảnh: Shutterstock

Hình ảnh: Shutterstock

Tác giả: Maggie Eastland

17 tháng 11, 2026 lúc 7:15 AM

Chính quyền Trump có động thái hạn chế việc một số quốc gia cung cấp cho doanh nghiệp Trung Quốc quyền truy cập từ xa vào chip và máy chủ trí tuệ nhân tạo tiên tiến, trong bối cảnh việc thực thi các biện pháp kiểm soát xuất khẩu bán dẫn bị xem xét ngày càng chặt chẽ sau những cáo buộc gián điệp liên quan đến Nvidia.

Quy định tạm thời được bộ Thương mại Mỹ công bố hôm thứ Hai sẽ yêu cầu các đơn vị vận hành trung tâm dữ liệu tại Singapore, Malaysia, Thái Lan, Indonesia và Brazil xin giấy phép của chính phủ Mỹ trước khi xuất khẩu chip AI tiên tiến của Nvidia và các nhà sản xuất Mỹ khác cho khách hàng tại những nước này. Biện pháp nhằm hạn chế Trung Quốc và các đối thủ khác của Mỹ tiếp cận năng lực tính toán ở nước ngoài sử dụng bộ xử lý do Mỹ thiết kế.

“Quy định được xây dựng nhằm bảo đảm các hạn chế hiện hành đối với việc tiếp cận công nghệ nhạy cảm của Mỹ không bị lách thông qua các thỏa thuận cung cấp năng lực tính toán từ xa tại trung tâm dữ liệu ở nước thứ ba,” Bộ Thương mại cho biết trong tuyên bố hôm thứ Hai.

Cổ phiếu Nvidia giảm hơn 4%, trong khi chỉ số bán dẫn Philadelphia giảm 5,3%.

Dự thảo quy định được công bố vài ngày sau khi Jensen Huang từ chức CEO Nvidia, sau khi thừa nhận quan hệ ngoại tình với Alice Huang, cựu lãnh đạo Megaspeed International có trụ sở tại Singapore, người bị Mỹ nghi là gián điệp Trung Quốc. Megaspeed đang bị Mỹ điều tra về khả năng vi phạm quy định kiểm soát xuất khẩu. Công ty phủ nhận mọi sai phạm, còn Alice Huang hiện ở Trung Quốc.

Bộ Thương mại cho biết quy định do bộ Tài chính và hội đồng An ninh Quốc gia “soạn thảo và chỉ đạo xây dựng”, cho thấy sức ép từ các quan chức bên ngoài Bộ Thương mại đóng vai trò đáng kể trong việc công bố văn bản. Giấy phép sẽ được xem xét phê duyệt theo từng trường hợp.

“Quy định này lẽ ra phải có từ lâu, và câu hỏi lớn là việc thực thi. Nếu bộ Thương mại đang giữ khoảng cách với quy định này, cơ quan nào của chính phủ Mỹ sẽ chủ trì thực thi?” Nazak Nikakhtar, thành viên hợp danh tại hãng luật Wiley Rein và cựu quan chức cấp cao bộ Thương mại, đặt vấn đề.

Trong tuyên bố chung, các bộ phụ trách thương mại và phát triển kỹ thuật số của Singapore cho biết chính phủ đang “nghiên cứu kỹ biện pháp mới này” và làm việc với doanh nghiệp để tìm hiểu tác động tiềm tàng. Chính phủ Brazil cho biết trong thông báo riêng rằng đang “theo dõi sát” diễn biến liên quan, nhưng chưa thể đánh giá tác động đối với hoạt động nhập khẩu.

Người phát ngôn của Malaysia, Indonesia và Thái Lan chưa phản hồi ngay các yêu cầu bình luận ngoài giờ làm việc. Đại diện Nvidia cũng chưa phản hồi ngay.

Bộ Thương mại công bố biện pháp khi tổng thống Donald Trump và các quan chức cấp cao chuẩn bị công du châu Á, tham dự một loạt hội nghị khu vực, nơi vấn đề kiểm soát xuất khẩu công nghệ tiên tiến của Mỹ sẽ được thảo luận. Việc hạn chế tiếp cận chip AI tối tân có nguy cơ khiến các đối tác trong khu vực và Bắc Kinh bất bình. Trung Quốc trước đây nhiều lần phản ứng gay gắt với các biện pháp hạn chế xuất khẩu của Mỹ.

Đông Nam Á nổi lên thành trung tâm hạ tầng dữ liệu, với nhu cầu từ các nhà phát triển AI Trung Quốc như Alibaba Group Holding và ByteDance góp phần thúc đẩy đầu tư xây dựng. Malaysia và Thái Lan là những điểm nóng, trong khi thị trường trung tâm dữ liệu Indonesia còn ở giai đoạn phát triển ban đầu. Singapore không được biết đến nhiều với vai trò nơi đặt các trung tâm dữ liệu lớn, nhưng bị nghi là điểm đến trung gian của những máy chủ sau đó được chuyển sang Trung Quốc đại lục.

Mỹ cũng nghi ngờ một công ty chủ chốt trong nỗ lực phát triển AI quốc gia của Thái Lan hỗ trợ buôn lậu lượng máy chủ trị giá hàng tỉ USD chứa chip Nvidia tiên tiến sang Trung Quốc, theo tin Bloomberg News đưa hồi tháng 5.

Chứng chỉ lưu ký tại Mỹ (ADR) của Alibaba giảm gần 4% trong phiên giao dịch hôm thứ Hai tại New York.

Tại Brazil, giới chức muốn mở rộng ngành trung tâm dữ liệu và đạt điều chính phủ gọi là “chủ quyền số” trong công nghệ và AI, đồng thời thu hút đầu tư từ các tập đoàn công nghệ lớn của cả Mỹ và Trung Quốc. ByteDance, công ty mẹ TikTok, đang đầu tư hàng tỉ USD vào dự án trung tâm dữ liệu ở đông bắc Brazil, khu vực dồi dào năng lượng tái tạo và có đầu mối cáp quang tốc độ cao lớn nhất Nam Mỹ.

Hình ảnh: Akiko Kon/Bloomberg
Hình ảnh: Akiko Kon/Bloomberg

Doanh thu của Nvidia từ Đông Nam Á tăng mạnh trong những năm gần đây, dù thay đổi phương pháp hạch toán năm ngoái khiến việc xác định chính xác doanh số tại khu vực khó hơn. Doanh thu ghi nhận tại Singapore tăng lên khoảng 24 tỉ USD trong năm tài chính 2025, gần gấp bốn lần năm trước và chiếm khoảng 18% tổng doanh thu. Khi đó, Nvidia phân loại doanh thu theo địa lý dựa trên địa chỉ thanh toán của khách hàng.

Năm ngoái, công ty chuyển sang phân loại doanh thu theo nơi đặt trụ sở chính của khách hàng trực tiếp. Theo cách tính này, tỉ trọng doanh thu tại Mỹ tăng từ 47% lên 69% trong năm tài chính 2026, còn doanh thu tại Singapore nhỏ đến mức được gộp vào một nhóm khác.

Kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng đầu năm 2025, ông Huang dẫn đầu các nỗ lực vận động tại Washington nhằm ngăn việc siết hạn chế xuất khẩu những chip AI chủ lực của Nvidia. Cựu CEO xây dựng quan hệ gần gũi với tổng thống và dùng ảnh hưởng để thuyết phục chính quyền cho phép bán một dòng bộ xử lý AI thế hệ cũ của hãng sang Trung Quốc.

Sau khi ông Huang rời chức, các nỗ lực tại Quốc hội nhằm thông qua luật kiểm soát xuất khẩu đang được đẩy mạnh, trong khi các nhà lập pháp yêu cầu cả Nvidia và chính quyền giải trình.

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết muốn làm rõ liệu Nvidia có cố tình phớt lờ những dấu hiệu cảnh báo rằng các công ty bình phong, nhiều công ty đặt tại Singapore, có thể đã tuồn chip sang Trung Quốc hay không. Ông phát tín hiệu muốn chuyển trọng tâm từ những “sai lầm” cá nhân của vị CEO vừa rời chức sang các vấn đề pháp lý và an ninh quốc gia liên quan đến công ty.

Những ngày gần đây, ông Bessent cũng chỉ trích bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick chưa hành động đủ quyết liệt để thực thi các hạn chế hiện hành. “Như tôi đã nói, nhiều cơ quan khác đã thúc đẩy việc này, còn Bộ Thương mại nắm quyền quyết định,” ông nói trên chương trình Sunday Morning Futures của Fox News.

Hôm thứ Hai, trước khi lên đường sang châu Á, ông Trump bày tỏ tin tưởng ông Lutnick bất chấp những hệ lụy từ vụ bê bối Nvidia. Ông cho biết không có kế hoạch thay bộ trưởng thương mại và nói ông Lutnick có thể đã làm chậm công việc kiểm soát xuất khẩu của bộ để tránh gây căng thẳng với Trung Quốc trong giai đoạn đàm phán thương mại nhạy cảm.

“Chúng tôi đang có quan hệ rất tốt với Trung Quốc, và tôi hiểu cả hai phía,” ông Trump nói.

Theo Nhà Trắng, ông Lutnick và ông Bessent dự kiến cùng ông Trump đến Philippines và Trung Quốc trên chuyên cơ Air Force One để tham dự các cuộc gặp thượng đỉnh. Các cố vấn trước đó cho biết tổng thống vẫn tin tưởng ông Lutnick.

Bộ Thương mại cho biết điện toán đám mây tiên tiến giúp việc truy cập từ xa vào các hệ thống tính toán AI của Mỹ ngày càng khả thi. Biện pháp mới nhằm áp dụng các hạn chế tương ứng với quy định hiện hành về việc tiếp cận trực tiếp công nghệ này.

Tuần trước, Axios đưa tin ông Trump đã cho phép triển khai đợt trấn áp mới nhằm vào các công ty bị nghi chuyển trái phép chip AI tiên tiến sang Trung Quốc, nhưng ông Lutnick trì hoãn thực hiện chỉ đạo. Trong một phát biểu riêng hôm thứ Hai, ông Trump nói Jensen Huang không gây nguy hại cho an ninh quốc gia.

Quy định có ngoại lệ dành cho các công ty đặt trụ sở chính tại Mỹ hoạt động ở những nước trong danh sách mới, cho phép tiếp tục chuyển chip AI đến đó mà không cần giấy phép. Các lô hàng cung cấp cho trung tâm dữ liệu phục vụ hệ thống gợi ý sản phẩm hoặc nội dung của doanh nghiệp bán lẻ trực tuyến và mạng xã hội cũng được miễn trừ.

Dự thảo công bố hôm thứ Hai nêu rõ các yêu cầu mới có hiệu lực khi được đăng trên Công báo Liên bang. Bản sao văn bản được đăng trên website vào cuối ngày thứ Hai cho thấy quy định dự kiến được công bố chính thức vào thứ Năm.

Với sự hỗ trợ của Ramsey Al-Rikabi, Kate Sullivan, Peter Millard, Meghashyam Mali, Kate O'Keeffe, Peter Elstrom và Magan Crane.

Theo Bloomberg

Theo phattrienxanh.baotainguyenmoitruong.vn

https://phattrienxanh.baotainguyenmoitruong.vn/my-siet-duong-tiep-can-chip-ai-cua-trung-quoc-qua-nuoc-thu-ba-61607.html

#chip
#chip AI
#data center
#Mỹ
#Trung Quốc
#chip Nvidia

Mới nhất

Videos mới nhất